HRIPUI THAWH HNIHNA LO THLENG TURAH HIAN...
Hripui Covid19 hi a thawh hnihna hian min rawn tuam leh mek tiin mithiamte chuan an sawi a. He mi atana kan lo inralrina tur leh hmalakna tur ruahmanna ṭha tak kan lo neih hi thil pawimawh tak a ni awm e.
Sorkar lam an ṭan thar a ngai viau awm e: Hripui kan hmachhawn tirh khan a hmalamah hetiang hi kan la tawng ngai lo bawka zawngchawp in, dapchawp in hma kan la in kan kal a nih ber a. A nihna takah chuan ruahmanna siam thiam pawh a har ṭhin khawp mai a, ruahmanna leh thupek siam fuh tawk loh pawh awm deuh em aw tih tur a ni. Thupek ṭhenkhat te phei chu kenkawh a nih tak tak hma a sut leh te pawh a awm nual kha. Chutiang karah chuan sorkar thuneitute, VLTF/LLTF leh mipuite kan ṭanrualna avangin, Pathian zarah liau liau hripui kha kan tuar nasa lutuk lo ti kan ti thei ang chu. Sorkar lam hian hripui kan hmachhawn hmasak lama kan hmalakna kawngah khan ngun leh zuala an inzir a, kan thiltih ṭha tawk lo te aṭanga thil ṭha zawk ruahman tura in zir zel a ṭul awm e.
Tuna kan hmalakna kalpui dan ṭhenkhat en hian sorkar lam hian ngaihtuahna ngun leh zuala a sen hi a ṭul deuh em aw ka la ti fo. Entirnan Mizoram pawn aṭanga lo lut RT-PCR certificate nei te RAgT ngai lo a ti ngawt a. Hima ngaih, test si loh kha a hnu ah natna lang chhuakte an han awm ta reng a. Certificate hi a lem phaiah lei tur a tam tih hi sorkar hian a hre awm reng sia, certificate kha lo nei pawh nise, kan him zawk nan Mizorama an lo luh hrim hrim khan RAgt kha tih tir zel se tun ai hian kan him zawk ngei ang. Tin, thutlukna ṭhenkhat hi chu hriatthiam a har bawk. Inkhawm tamna ber chhun inkhawm khap lovin inkhawm tlemna zawk zan inkhawm an khap mauh mai te, sikul khar mahse sunday sikul lamah an inṭhut pawlh tho chuan enge maw a awmzia a awm ang le?
Mipui punkhawm tam loh kan sawi mawi a, campaign chuan kan khat hung lawi bawk si a. A hma lamah pawh khan sorkar ber hian mipui pungkhawm tamna leh zan curfew bawhchhe tur tawka program fahrah te te siam a uar nek bawk a. Bazar lamah kan innek nulh nulh a, inkhawm leh khawhar in lamah an khauh leh fu bawk si a. Thutlukna felfai leh awmze nei hi kan mamawh hle niin a lang.
Doctor lam kan chak thar a ngai: Hripui hmasaah khan mipui aiin doctor in an hlau zawk emaw tih tur a ni. Sorkar hmalakna kawng hrang hrang heng lockdown thu ah leh fimkhurna thu thehdarh kawngah pawh doctor lam khan mipui min thlamuan lo viau in ka hre ṭhin. A hri hlauhawm zia leh a thawh chak zia hre chiangtu an ni a, a awm viau mai. Mahse, hripui karah hian doctor te tluka thlamuan pui tur hi kan nei lo tih hi an hriat nawn leh a ngai a ni. Ka hriathhiam dan chuan thlipui na takah fate mangang karah pa ber in a fate a thlamuan hian thli kha a nep phah lova, a hlauhawmna a nep chuang lo, mahse pa ber ṭawngkam hian fate a thlamuan tlat ṭhin. Pa ber a mangan chuan fate an buai vek ṭhin ang hian doctor ber hi an zam chuan mipui te hi kan mangang ṭhin a nih hi.
He hripui hlauhawm tak kara min thlamuan leh min hnem thei ber doctor te hi an chak thar a van ngai em. Mangangna kara kan inhnem hian dawt kan inhrilh tihna a ni lova, beiseina awm lo karah pawh beiseina eng kan chhit tlat hi a pawimawh a ni. Kan doctor te hian beiseina leh thlamuanna meichher hi eng tak in an chhi thei ngut ang em? Han ṭang thar leh deuh ila ka van ti em.
Kan mamawh hmalakna khairual: Hripui dona atana VLTF/LLTF te inpekna hi a ropui thlawt a. Chutih rual chuan VLTF/LLTFte hmalakna en khan a chang chuan a inkhairual tawk lo deuh em aw tih tur a ni fo. Entirna han pe ila, lockdown laia dawr hawn chungchang leh veng chhunga hnathawh theih leh theih lohah LLTF te kuta dah a nih khan, a ṭhen in nitin dawr hawn an phal laiin a veng ṭhenawm maiah kar tluan in dawr an khar tir lawi a. Veng chhunga hnathawh te a ṭhen in an phal laiin a ṭhen in an vengah hnathawh an phal lo bur bawk a. Veng ṭhenkhatah khauh taka thil kal pui laia veng ṭhenawm maiah zalen taka thil lo kal pui kha a fuh chiah lo. Hmalakna khairual kan neih hram hram a ngai a ni.
Sorkar lam pawh hian thuchhuah an neih hian khairual taka kan kenkawh theih tur thupek chiang tak leh felfai tak hi chhuah ṭhin se la a ṭha ngawt in a rinawm. Tin, sorkar thupek kenkawh kawngah hian fimkhur a ngai ṭhin khawp mai. Contact tracing-ah primary contact ni hlei lo te ṭhahnemngaia a lo quarantine ve ngawt te hi a awm theih a, a engpawh nise nangni chu lo inkhung phawt teh u ti mai mai tawk te kan awm ṭhin a. Sorkar lamin fimkhur taka hmalak dan tur a zam pel a ṭhahnem lo ngaih pawh hi a ṭul ber lo thei bawk awm e.
Thuthawn darh uar loh a ngai: Hripui in min nuai lai tak tak khan social media kal tlangin thu belhchiandawl lo leh dawt thu a darh nasa em em a. Mizoram Police lam in an man leh case an siam sak pawh an awm nual kha. Tunah pawh hian heti lama kan fimkhur hi a ṭha viau mai . Heng bakah hian social media leh internet kawng sir vela kan thu hriat, tu te phuah chawp nge, a tak nge dawt pawh hriat loh te hi kan thawn darh nasa em em mai ṭhin a. Chu mi kha mi ramah chuan heti hian kan ti tih vel a tam a. A titu hming sawi tur awm tak tak si lo te hi kan thehdarh vak vak ṭhin.
Tun hnaiah pawh Vellore doctor thusawi niawm tak chu mi ṭhenkhat in an thehdarh chiam a. Vellore doctor te hian an hming pawh an ziak lova, tu phuah chawp emaw mai mai a ni lo ang tih tu nge sawi thei. Tin, tun hma lam thil thleng tawh tun hnaia thil thleng ang a ti darh ta mai mai pawh a tam em em a. Chuvangin, kan thu hriat zawng zawng hi thawndarh chiam lo ila, keimahni ngei in kan sawt pui a nih chuan thuhran nise. A nih loh chuan ngawih ngam hi a ṭha khawp mai. Fimkhur thu ka thehdarh kan tih hian hlauhna leh chiaina mai hi kan thawn darh ni mai hian a lang. Thu hrang hrang kan hriat hian min ti chiaia, min ti buai mai mai a ni. Chuvangin, he lamah hian kan insum deuh chu a tha viau awm e
Chuh Culture hi sim a ngai: Hripui buaithlakna ber chu ‘Chuh nunphung (culture)’ kha a ni awm e. Lockdown dawna kan hriat chuan thil lei tur kan chang ve lo mai ang tih hlau in kan in lei khawl vak a. Mi dang in an duh ve ang tih ngaituah miah lo hian duh zat zat lei khawm kan tum a. Lockdown kan neih zin tehlul nen khan lockdown dawn piang khan kan buai chuk chuk reng thei mai nia mawle. A inla khawm tam kha nghei hlau Pathian ring lo ah kan chhuah a, a in la khawm ho lah in Bible thu hmang vek in Josefa hun lai tam thla tur inchhek khawm kha kan han changchawi kha a ni a. A buaithlak ṭhin mang e.
Tun hripui thawhhnihna hian engtiang takin nge min nuai dawn hriat a ni lova, lockdown ngai pawh in kan lo awm thei e. Chutiang hun a lo thleng leh a nih a, mamawh kan lam khawm pawh in duham lutuk lova, mi dang ngaichang chunga kan mamawh te kan lam khawm ṭhin hi a Mizo a, a kristian bawk tih hi i hre nawn fo ang u. Tin, hripui kan tawn hmasaka mihring buaitlak ber chu ruihhlo ti ho hi an ni. Ruihlo chak, a bik in zu zawng kha khap an har a, an zu chak kha chu hripui hlauhawmna pawh in a dangzo lo a nih kha. Hetiang kawngah hian sorkar leh VLTF/ LLTF lam pawhin khauh zawka kan chet a pawimawh viau awm e. Mi ṭhenkhat inthlahdah leh nun uluk loh vang hian harsatna nasa zawk kan thleng thei a ni tih kan hriat reng a ṭul awm e.
Khawvel kal phungah hripui hian min rawn run nawn leh a nih pawh in Pathian zarah Mizo mipui te, sorkar lam te leh tlawmngai pawl lam kan ṭanrual ṭhat a, tih tak zeta Pathian kan auh a, a lam kan hawi phawt chuan he hun khirh leh harsa takah pawh hian Pathian zarah buai lutuk lovin kan chhuak leh thei ngei ang tih beisei in, theih tawk i chhuah tlang leh teh ang u.
C. Lalengkima, Vaivakawn