AIZAWL TRAFFIC JAM HI
Aizawla Traffic jam reng mai hi tu tan pawh a ninawm a. Mahse, a tihziaawm dan tur, thil han tih mai theih hi a vang si. A tih theih awm ang chu kan ti nual tawh a, mahse, a la jam reng si. Tute tan mah a na lutuk lo leh nem deuh, democracy taka tih hi chuan engmah a sawt thei tak tak tawh dawn lo niin a hriat ta a. Rum deuh taka tih a ngai niin lang ta. Awmze nei chuang lo tur sawi tur chu a tam mai ang- Kawng chhawng leh Lei verh te pawh. Chuvangin, tunah hian Aizawl khawsak phung buarchuar tak leh Traffic jam chhan ni-a ka hriat leh a tihziaawm dan tur ni-a ka hriat buluk deuh tak leh, mahse, thiltihtheih mai tur ni-a lang si te chu kan sawi ang e. Awmzia a lo neih ve tak mialin.
Eng vangin nge Aizawlah hian Traffic a jam nasat em em reng?
1. Tunhma aṭanga ruahmanna awm loh vang a ni. Tunhmaa kan mi hmasate, rilru thianghlim leh ṭha em emte khan, heti em em hian Mizote hi mahni nawmsak leh ropuina duh leh umin, Aizawl zimte leh rem lo tak hi kan inchuh ang tih an lo ring ngai lo a ni. Heti em ema mahni hmasial leh duham, insak leh thiltih leh thil neihahte mahni chauh inngaihtuahin, zak miah lo leh Pathian pawh zah lovin, vantlang leh sawrkar kan palzut ngam ang tih an lo ring pha lo a ni. An ruahmannaah tuna Aizawla chengte rilru puthmang hi a tel ve lo a ni. Hetiang a ni dawn tih chu hria nise; hmun thawl lai leh awlsam lai khan, tuna mi hnawksak tak turte awmna tur hmun hi zuah miah lovin, vantlang leh sawrkar tan an lo humhalh vek ang.
2. Heti zozai leh hetiang luai luaia khawsakna tur atan Aizawl hmun hma leh pianzia hi Khuanuin a duang lo. Khuannu duan dan ang lova kan khawsak luih tlat avangin; a leilung hian min zo ngang lova, Isua lokal leh hma chu kan buai zual zel dawn niin a lang.
Rawtna
1. State khawpui berah chuan ni tin motor che vel eng emaw zat a awm a ngai a ni. Mahse, chung motor-te chu dah fel ṭhatna tur hmun a awm si loh chuan Traffic jam siamtu an lo ni mai. Chuvangin, kawng tihnawk lova motor dahṭhat felna hmun, Parking place/ lot, kar hlat lo te te-in a tam thei ang ber awm phawt mai se, kan buaina hi chu nasa takin a ziaawm ngei ang. Hemi atana pawisa sen ngai chu eng zat pawh ni se, sawrkar hian engto berah neih rawh se.
2. Traffic jam kan tih chu motor pakhatin a hma chiaha ding motor dang a tlan pelh mai theih loh avanga a hnung lam zela motor dang pawh ding tlar put put fo mai hi a ni ber a. Motor jam lansarhna hmun kan tlâng kawngte hi motor inpelh theih loh khawpa zim a awm lem lo. Mahse, engati nge kan intlan pelh theih loh fo si? Dawrkaite leh kawng hrula khawsa ten kawngpuia nileng lenga motor leh thil dang an dah hnawk ṭhin hi a chhan pakhat chu a ni. Motor veivak zawng zawng hi tih tur ṭul neih vanga che vek an ni. Chu tih tur ṭul ti tura kawngsira an din zawk dawn khan, kawngsira motor lo ding sa kha a din thuah ta ṭhin a, tichuan a hnung chiaha lo kal ve tan tlan pelhna hmun a awm ta lo va, tichuan, a tira motor pakhat ding zawk avang chuan a hnung zela motor dang pawh chu a lo ding ta zui ṭhin a. A hmasa ber, a tira motor kha rei vak lova a’n chet sawn fel leh mai pawh chuan, hnung lama mi tan chuan insiam rem chhung chu rei tak a lo ni hman ṭhin a ni. Chuvangin, kawngsira motor dah zawkna tur dâl tur hian tumahin motor leh thil dang rei tak tak dah lo turin thuneituten khauh takin hma la rawh se. VVIP lo kal nia an tih theih ang hi ni tin ti rawh se.
3. Tuna motor number tawpna anga thla khata vawi thum in dintir hi a vaia tlan chhuah ai chuan a ziaawm deuh. Mahse, a la jam nasa tho. Chuti a nih chuan tun aia tam dintir tur. Mahse, a tahrik ni (date) mil ang zawng ni lo, a hapta ni (weekday) ang zawnga tih a ngai ang. Entirna : Monday - number 0-3 a tawp te, Tuesday - 4-6, Wednesday - 7-9, Thursday - 0-3, Friday - 4-6, Saturday - 7-9, Sunday chu vai tlan emaw, a ṭul dan anga siamrem zel nise. Phunnawina leh buaina a awm loh nan, in dintir ni hi thlatin thlak kual ni bawk se. City Bus leh Taxi-te hi chu tuna an intlan chhawk ang tho hi ni sela. Two Wheeler Taxi-te erawh chu nitin an vaiin tlan thung sela.
4. State dang leh District dang motor leh Aizawl motor pawh pasenger phur chi chu, passenger an phurh lai chuan Aizawl an luh leh an chhuahsan phal nise. Eng number pawh Aizawl chhuahsan tur chu phalsak ni bawk sela, mahse, an chhuahna lam tur Aizawl pawhtu kawnga duty Police hnenah an chhuahsan ngei tih in report zel tur tih nise.
5. Eng motor pawh an tlan loh ni a tlan chu police-in fing tak leh uluk takin zawt sela, an case a zirin phalsak nise, mahse, dawt an sawi leh sawi loh chu uluk taka chhui zui zelin, an kal tumna an sawina lama duty apiangte chu in hrilh chhawn zel ni sela.
6. Two wheeler Taxi hi pek belh zel ni sela, mahse, veng wise-a pek nise. Veng kilkhawr thlengin an dinna tur bik, stand siam vek ni bawk sela, reiloteah kan innghahna ber an ni thuai ang.
7. Motor number tawpna chi thum leh chi li kar khata vawi hnih dintir pawha a la jam nasat tho chuan, indinchhawktir ni tawh lovin, intlanchhawktir leh zawk ila. Tahrik nia a date mil zel chauh motor number tawpna chi khat chauh intlantir zawk mai ila - Aizawl Traffic jam hi chu a ziaawm ngeiin a rinawm. Chubakah, indin chhawktir avanga mi pakhatin motor dang lei belh zel avanga Aizawla lirthei pung chak lutuk pawh hi a ziaawm deuh mahna.
8. Aizawl Traffic jam nasatna area bial chhung hi a zau vak lo. A jam hun chhung pawh a rei vak lo. Office kalte leh a dawrtu turte a ruala kan chhuah huk hun, peak hours rei vak lo hi a ni. Office-a thawkte hian office hours chhung dik tak hi hmang ṭheuh sela, a dawrtu lam pawhin nikhat hi kan sem zai deuh thei ang. Tin, Aizawl Traffic jam nasatna area tibuai lo zawng leh a hel zawnga lirthei eng pawh che vel chu khap kher lo bawk ila.
9. Aizawl khawilai pawh, tuna veng kilkhawr tak thleng hian tuna kawng level, kawng ko leh kawng kawi zawng zawng hi tun aia uluk leh fir zawkin en chhuak vek ila. Tun aia rem leh fel zawk, daihzai zawk hian a la siam theih deuh vek a ni. A hmatiamin thawh zar zar nise. Kha leh chen kan manganna leh kan la buai zual zelna tur ni mek hi a lo ziaawmna tur leh ṭhangthar zel ten min dem lutuk loh nan tuna sutkian theih, mimal, NGO, Vantlang leh sawrkar thil neih leh thiltih hi kawng zauhna tur atan chuan dim map lo ila, chumi tur chuan Assembly-ah emaw, Cabinet-ah emaw pass se, priority pe bawk rawhse. Sawrkarin ngaipawimawh bera a neih a, beihpui a thlak phawt chuan tih danglam theih a la tam lutuk. A thu hrimah, hmun awl nuam leh zau ve deuh tur apiang NGO leh vantlangin huamhauh taka an lo chuh ve sekte leh pawisa siam nana an lo hmang zelte hi tih tawp a hun tawh. A awmsa pawh hi i ṭhiat leh ngam ang u. Mahni leh mahni kan inti khawlo tihte pawh hi hriat a hun tawh lutuk.
10. Aizawl khawpui Traffic jam tih nepna tur leh kan ṭhat tlanna tura dan siam leh lekkawh thuah chuan, Police-te hi tun aia fet leh fel zawk, changkang zawkin duty sela, (kal dan thar siam hunah chuan) a eng dan pawh bawhchhia chu pawisa chawitir ringawt lovin, an lirthei chu a tlem berah thlakhat tal chesawn theilo a hrensak zel ni rawhse. Engkawngah pawh hian dan bawhchhiat hlauhawm khawpa a taka hremna lekawh ngam hi kan hmasawnna tur hmabak a la ni si a. (Mihring mihrinna lam aṭanga thlir a ngaihnathiam turte chu thliar thiam thung ila, thik bawk lo ila)
Ka rawtnate hi thil tih awm lo lutuk leh tih chi loh, nuihzatthlak tak leh buluk viuain lang mah sela, Aizawl Motor jam nasa leh manganthlak lutuk ti ziaawm tur chuan thil danglam deuh taka tih a ngai tawh a nih hi. Khawvelah hian dan buluk pui pui leh mak tak tak lekkawhna hmun pawh a awm nual a, chung hmunahte chuan vawiin thlengin mihring an la cheng tho a lawm. India ram ngeiah pawh bawng talh khap te, bawng Minister-te, a dang ala tam mai. Sawrkar berin kan tana ṭhatna tur zawka dan khauh taka a siam phawt chuan, Aizawl-a kan la awm duh a nih si chuan ṭha taka dan zawm mai kha kan tih tur chu a ni mai. Reiloteah ngaiah kan neih leh mai ang.
Traffic jam tuartu leh hreawm titu leh phunnawi ṭhin tute chu, Traffic ti jam-tute leh Aizawl tihrehawm ṭhin tute, keimahni tho kha kan ni a. Keimahni leh keimahni hi intihrehawm tawn ṭhin chu kan ni si a. Chuvangin, lungawi taka dan zawm leh kan mihringpuite leh Pathian mitmei veng reng chunga kan nun tlat hian, kan vaia tan hlimna leh ṭhattlanna, changkanna dik chu a ni e.
(He thuziak hi Transport Department leh Lengzem Chanchinbu ṭangkawpin Aizawl Traffic jam tihziaawm dan tur rawtna thu inziahsiak November 2018-18 - January 2019 inkara an buatsaih, Dec. 2018-a ka ziah a ni e)
K. Hmingthankaia