Serchhip Bial Bye-Election 2021 Bihchianna: Tunge chak dawn le?
Election Commission of India (ECI) thu chhuah No. ECI/PN/37/2021 Dated 26th March, 2021 leh The Mizoram Gazette No. 576/EXTT/2021/SDR/Vol. I Dated 24th March, 2021 te chuan Serchhip Bial Bye-Election chungchanga mipui ngaihdan lakkhawm leh chutiang lam kaihhnawih reng reng tarchhuah emaw tihchhuah a khap a. He khapna thu pek hian ni 27th March, 2021 (Inrinni) zing lam dar 7:00 AM aṭanga ni 29th April, 2021 (Ningani) tlai lam dar 7:30 PM thleng a huam a ni. He thupek chhuah a nih hma, March thla tir lam khan Serchhip bialah mipui ngaihdan (public opinion) lakkhawm a zirchian a ni a. Mahse ECI thupekin tarlan rem a tih loh avangin he thupek huam chhung zawng chu thup bo rih a ni a, hlih a nih veleh mipui hriat theihin tarlan kan han tum a ni. He zirchianna hi Party tin ten campaign beihpui an thlak tak tak hmaa neih a nih avangin zaah za a dik vek lo ang a, mahse a dik thui hle ang tih erawh rin a ni.
He inthlan lo awm chhan chu sawi nawn ngai loin kan chiang tlang a. Bye-Election dang ang lo takin party tinte thapui thawhin an ṭang a, mipui vote thlak pawh an tam hle a nih kha. March thla tir lama kan zirchiannaa a lan dan phei chuan vote thlak hi 86 per cent tling phak hial tura hmuh a ni nghe nghe. Amaherawhchu, hri leng thawh hnihna hluar zual lai a nih avangin vote thlak zat hi hmuhchhuah aiin a tlem ta hret zawk a ni.
Hemi zirchianna neih lai hian Party tin deuhthaw chuan an candidate tur an puang tawh a, Pu Hriata Chhangte, BJP candidate leh Pu Edena, Independent candidate te hi sawi lan an la nih ve loh avangin zawhna chhanna lamah telh an ni ve lo a ni. Mahse party anga tling tura zawhnaah erawh BJP chu tling tura ring emaw duh emaw chu an awm tho.
Chak tura rin?
He inthlanah hian vote tla zawng zawng chhinchhiah hi 16355 a ni a; vote awm zawng zawng hi 19520 a ni thung. Hemi behchhan hian kan zirchiannaa candidate te vote hmuh zat tur tarlan a ni. Zawhnate hi hlawm hrang hrangah ṭhen darh a ni a, Party angin tu nge chak se an tih, Party angin tunge chak tura an rin, Mimal angin tu nge chak se an tihte hi zawh hmasak an ni a. Hemi zawhna pathum chhanna chu a hnuaia mi ang hi a ni.
Hmun ṭhenkhat a mipui ngaihdan lakkhawmna hmunah chuan ‘Party angin tu nge chak se an tih’ tih leh ‘Party angin tu nge chak tura an rin’ hi a inmil lo duh khawp mai a. Party chak tura an duh pawh hi chak zo tura an rin a ni leh lo fo. Chutiang bawk chuan mimal a chak tura an duh ngawih ngawih, mahse chak tura an rin miah loh hi an awm ve leh bawk. Amarerawhchu, tun ṭum zirchiannaah hi chuan ‘Party chak se tih’ leh ‘Party chak tura rin’ leh ‘Mimal chak se tih’ hi a inmil thlap a; a awmzia chu heng zawhna pathum te hian kawng thuhmun vek an kawk tihna a nih chu.
Sawi lan tawh angin he zirchianna hi Party tin ten campaign beihpui an thlak tak tak hmaa neih a nih avangin zaah za (100 per cent) chuan a dik thlap thlap thei lo. Amaherawhchu, thil lang chiang tak lo awm ta chu Pu Duha (ZPM) chakna chance hi a sang hle tih a hriat theih. Thil lo thleng thei pathum langsar tak a awm ta, chung te chu – 1. Nasa vak loin Pu Duha (ZPM) hi a chak thei; 2. Nasa vak loin Pu Zawma (MNF) hi a chak thei; 3. Nasa takin Pu Duha (ZPM) hi a chak thei. Engti kawng zawng pawhin Pu Tlana (INC) hi pathumna dinhmun luah ngei ngei tur a ni. Pu Hriata (BJP) leh Pu Ruata (PC) te inkarah hian tunge vote hmu tam zawk ang? A lan mai danah chuan Pu Hriata (BJP) hian Pu Ruata (PC) ai chuan vote a hmu tam zawk tura rin a ni a. Pu Edena (IND) leh NOTA vote hmuh hi a inzat vel thuak tura rin a ni bawk.
Party chak se tih leh Party chak tura rin zawhnnaah te khian ‘ka hre lo’ tia chhang khi an tam hle a; heng mite hi âwn lam nei lo neutral tak tak an tih ngam. Heng mite hi mi 3000-4000 inkar an nih avangin anni âwn lam lam hi tling mai thei tura dinhmun luah mêk te an ni. Entirnan, Pu Duha (ZPM) hi tling mai thei dinhmunah ding mah se, neutral tak tak mi 3000-4000 inkar te hian Pu Zawma (MNF) emaw Pu Tlana (INC) emaw hi vote thlak hma ni hnih khat lekah pawh an âwn ṭhup chuan, Pu Duha (ZPM) hi pathumna dinhmunah tla thla dawrh thei a ni ve tho.
Heng boruak tharlam leh danglam lo thleng theite thlir hian tu nge chak ang tih hi rinthiam har tak a la ni reng a. Vote thlak ni emaw, thlak zawh hnu hian mipui ngaihdan lak leh chu ni se a tling tur hi chiang lehzual zawk a sawi theih a rinawm. Nimahsela, he zirchiannain a finfiah pawimawh tak pahnih awm chu, mipui tam zawk hian Pu Duha (ZPM) thiam lohna an hmu lo a; mipui tam zawk hian MLA Fund a hmang ṭha an ti bawk. He zirchianna neih hnu a campaign beihpui thlak laiin bial chhungah eng pawh thleng se result danglam tak a rawn herchhuahpui a rinawm loh a; chu thil danglam chu a thleng thei lo tihna phei chu a ni lo. Amaherawhchu, he zirchianna hi behchhanah kan hmang dawn a nih chhung chuan phat rual lohin Pu Duha (ZPM) hi a chak ngei dawn a ni.
Zirchianna hi dikin dik lo thei
Sawi tawh angin he zirchianna hi campaign beihpui thlak tak tak hmaa neih a nih avangin candidate te vote hmuh zat tur tarlan hi a kiam in, a pung thei a. Entirnan – Pu Duha (ZPM) vote hmuh tak tak zat hi he zirchiannain a tarlan aia a tlem chuan campaign hunlaia MNF emaw INC lam campaign rah liau liau a ni a tih theih ang. Chutiang bawkin Pu Zawma (MNF) vote hmuh tur tarlan hi a takah a tlem zawk chuan ZPM leh INC campaign beihpui thlak vang a tih theih bawk ang. Hetiang danglamna hi intlan result-ah a lo thleng a nih chuan inthlan dawn ṭep thleng a bang loa campaign beihpui thlak hian inthlannaah awmzia a nei thui hle a tih theih leh ang.
Eng pawh lo thleng se, tu pawh lo chak se han uanpui tham khawpa hnehna nasa chu a thleng thei kher lo ang. A bikin Pu Zawma (MNF) leh Pu Tlana (INC) te hi tu emaw zawk zawk lo chak ta se han uanpui tham khawpa hnehna nasa vote chuang liam chu an hmuh a rinawm loh. Amaherawhchu, Pu Duha (ZPM) hi a chak a nih chuan thil pahnih awm thei a awm a – uanpui tham khawpa nasain hnehna chang thei dinhmunah a ding a; han uanpui tham êm êm awm loin hnehna chang ṭawng ṭawng thei a ni tho bawk.
Khaikhawmna
He zirchiannain a tarlan ang hian Pu Duha (ZPM) hi lo chak ta se a chak chhan chu thil danglam vak ni lo in, MLA aṭanga ban a nihna hi mipuiin an pawmpui loh vang leh amahah mipui an lungawi vang a ni ang tih a hriat theih mai a. Chutihrual chuan Pu Duha (ZPM) hian Dan a bawhchhe lo ti hi zirchiannaah a chhangtu tam zawk an nih bawk avangin Dan thuziak (letter of the law) aiin Dan lairil (sprit/essence of the law) pawimawh zawkzia a nemnghet ve mêk bawk ang. Chuti ni loa Pu Zawma (MNF) a tling a nih chuan Dan bawhchhiatna a awm lo ti chungin sawrkar lai bial nih duhna thinlung vanga tling a ni thei ang a; Pu Tlana (INC) a tling a nih chuan Dan lam pawisak emaw ngaihhlut ai mahin bial chhung fa ngei MLA atan duhna vanga vote tling an ni, a tih theih bawk ang. Engpawhnise he bye-election hian Serchhip mipuite rilru chiang takin a tilang dawn a ni.
Hetiang zirchianna hi kum 2018 inthlanpui khan Tuichang bialah neih a lo ni tawh a; AMC inthlan 2021-ah khan Ward No. VII leh XIX ah te hian neih a lo ni tawh bawk. Heng zirchianna hmasaah te hian dik takin chak leh chak lo tur lo hmuhchhuah lawksa a ni tawh a, tun ṭumah hian thil danglamin a danglam lo. Mizoram a bye-election neih tawh reng rengah eptu pawl aiin rorel lai chan a ṭha fo a; vote thlak erawh an tlem tlangpui ṭhin. Vote thlak an tam avang hian thil danglam thleng thei a awm a, a chhan chu neutral tak tak kan tihte hian vote thlak an phur hle tihna a ni. Vote tla tam hi tu nge chhawr ta ang? He zirchiannain a hmuh dan chuan Pu Duha (ZPM) a chak anga, Pu Zawma (MNF) hian a dawt anga, Pu Tlana (INC) hi pathumna tur a ni. Pu Hriata (BJP) leh Pu Ruata (PC) te hian an dawt leh anga, Pu Edena (IND) emaw NOTA emaw hian hnung an dawl ang.
Engkima Chawngthu, Chhiahtlang