Written by
Lalbiaksanga Chinzah

Kha ramsa kha...

Kan hriat ṭheuh angin kar hmasa weekend-a Mizoram a thil thleng kha kangmei nasa tak a ni a. Bungtlang 'S' ah phei chuan ram kang khan khaw chhung thlengin chenna in 12 kang ral vekin ran vulh te thlengin a kang hlum a nih kha. Kum tin kan lo halin a hngawng ram kang a awm ziah ṭhin laiin kumin zet chu a nasa zual niin a lang.

Lunglei thlang lam, Tlabung kawng tih mai ṭhin ah chuan ramsa eng emaw ber, a hming ka hre lo, ui la tiat awm vel kha kangmei aṭang a thei leh thei lova in saseng hram hram, chau em em mai thlalak kha ka han hmu a. He chanchinbu chhiar tut e hian in hmu vek kher lo maithei. Kha ramsa chau tak mai post ka han hmuh khan rilru a khawih takzet a. Ka ṭah pui a ni ringawt mai. Ka ngaihtuah zui zel a, khatih lai khan (weekend news) Mizoram hmun 60 chuang zetah nasa takin kangmei a chhuak vek a. Lunglei khawpui phei chu buai namen lovin an buai a nih kha. Hmun 60 chuang zeta kangmei chhuakah khan nungcha in saseng thei lo engzat tak lungngai, mangang, thlabar chungin kang hlum ang maw!

Chanchinbu kan nei a, social media tam takah thil kan post a, cable news-ah ngaihthlak tur tam tak a awm bawk. Chutih laiin thing leh mau ramhmul chhiarsen loh leh nungcha te keimahni ang bawka hlau leh lungngai thei, mangang thei, thlaphang leh na tuara an thi te, ui na leh lainatna thu emaw pakhat mah hmuh leh hriat tur a awm lo kha mak kan ti dawn nge mak vak lo kan ti zawk dawn?

Forest department-in nasa takin min zirtir a, NGO pawl te pawh in ṭan an la a, kohhran pawhin thing leh mau, nungchate humhalh thu kan rorelna hmunah kan pass fo mai - hma pawh kan sawn nasa a. Kan naupan lai angin thingtlangah pawh naupang sava veh an tam ta lo khawp mai.

Tlem deuh laia Dulte rama hauhuk awm zopa mimawl pakhatin a kah khan kan phu hluai a, pastor hovin khawtlangin vuina hunserh kan hmang hial kha a ni a. Kang mei chhuak hi kum dangah pawh a awm tho alawm kan ti maithei, kumdang chu hun liam tawh a ni a, kumin a chawlhkar tawp khata hmun 60 zet a kang mei nasa tak avanga thing leh mau, ramhmul chhiarsen loh leh nungcha te hlau leh thlabar chunga boral ta te Mizoram Kristiante zinga lainatna, hmangaihna aw ka hriat tur awm lo hi a mak khawp mai. He thu hi ka han ziah ve phah ta hial a ni.

Kei hi Baptist Pastor rtd. ka ni a. Kum 2010 khan planning commission kan nei a. Kohhran kalphung ṭha zawk zawnna ti ila a dik ang. Hetah hian member ka ni ve a, rawtna 18 zet ka nei ve nghe nghe a ni. Ka rawtna zinga pakhat chu kan kohhran, BCM thupui ziak belh a ni a, “Chanchinṭha mi tin tan” tih hi a ṭha em em a, mahse “thil siam” tih belhin “chanchin ṭha mitin leh thil siam te tan” tih ka rawt a, mahse a puitling ta lem lo.

Mizoram ringtute hi Kristian ṭha tak, chanchinṭha hril pawh uar ber leh tuipui ber hnam pawh niin a lang a, a lawmawm hle.

Lal Isua thupek ropui (the great commission) pawh hi sawi fo leh thupui ber a neih kan ni awm e. Lal Isua thupek ropui kan hmuhna Bible thu te kan en chuan thil siam zawng zawngte hnenah tih thu kan hmu tel a ni (Marka 6:15).

A tawp atan chuan tuna kan tih ṭhin ang kum tina lo hal ṭhin hi bansan hun a va nghahhlelh awm em. Thingtlang lo neih a eizawng kan la tam a, hal loh ṭhak chu a theih loh a nih pawhin, tun thleng a kan tih ṭhin hi chu bansan hret hret dan ngaihtuah a hun khawp mai. Remhre zawk an tam ang.

Tun hnai deuh khan kan agriculture minister Pu Sangte a khan lo neih tih ban hret hret a duh tih a sawi a, a lawmawm. Engtin tak la kal zel ang i maw. Kan sawrkar hotu te hian thil ṭha tak tak an sawi fo a, hmalak te pawh a awm ṭeuh tawh a ni. Chung te chu duhthusam a umzui a hlawh tawk ṭhin lovin a lang. Kan ram hruaitute ah hian thil ṭha duh tak tak na (Political will) a awm tak tak loh vang em ni ang. Tun hun hi kan dinhmun a ni. Ram leh hnam tana thil ṭha tak tak thlen turin duh tak tak na kan hotute rilruah hian a awm ṭhin a pawimawh hle. Chu chuan ruling party in thlak ah pawh hnathawh in umzui sak duh loh te a ti kiangin a rinawm.

Kumin 2021, khawvel kum chhiat kum, Mizoram kum chhiat kum, Covid 19 avanga buai zel kum, Myan­mar ram buai nghawng kum, vawk hri leh kangmei chhuah nasat kum hi thil ṭha zawk ngaihtuah na leh rilru thar neih kumah zofa te hian hmang thei hlauh ila a va ṭha dawn em.

Lalbiaksanga Chinzah