Written by
Dr J Lalramchhuanga MD (Medicine)

KAN FIMKHUR ANG, CHIAI LOVIN.... (Kan lo positive a nih pawhin....)

Covid 19 Second wave (thawhhnihna) hi a thawhkhatna aiin kan tuar na ta hle mai. Hri kai kan tam ber hun tur hi kan hma lamah niin an la sawi cheu. A third wave (thawhthumna) pawh sawi rik ṭan a ni leh mek.

A hma aiin inkai a awlsam a, a hri kai kan tam zawk a, a natna lang chhuak an tam a, ṭhalai leh naupang lamah a thawkna sawt bawk. Chhungkua kuaa kai sawi tur an awm ta nual mai.

He virus hrik hi amahin a vak darh lo va, mihringten kan pudarh zawk a ni. A inthlahpun zel a, a insiam danglam zel nan mihring a mamawh. Lo kai palh pawh ni i la, midang kan kai chhawnloh chuan, virus hrik kha hun engemaw tihnuah a thi ve mai dawn a ni.

Kâi lo turin mitin kan fimkhur em em tur a ni a. Kan lo kâi palh ta anih pawhin, midang kai chhawngtuah ṭanloh hram kan tum ang.

Vanduai vanga kan lo kai palh hlauh a nih pawhin, inthlahrunna tur a awm lo ve. Chutiangin midangin an lo kai palh anih pawhin dem lutuk tur a ni lo. Tu tan pawh vanduai theih ani tih hi kan pawm tlan a ṭul ta. Amaherawhchu, midangten "A ni kha chu a fimkhur em mai, midang a kai darh lovang" an tih hial khawp a fimkhur kan ni thei ṭheuh ang.

Hripui len laiin ram leh hnam chhan thei tura kan piang hi a vanneihthlak ngawt mai. Nakinah kan tu leh fate bulah sawi tur kan la ngah ngawt ang. Tumah zam a tlanchhiat a thianglo. Ram leh hnam chhanin a frontline-ah kan ding vek a nih hi. Zonun zemawi chhawm nung zelin, 'dam leh tlang khatah thih leh ruam khatah' kan tih ṭhin kha.

Kan lo kai palh anih pawhin chiai loh hram kan tum ang. Chiaina (panic) avangin tihtur kan hamhaih thei a, ṭul miah lovah kan buai chiam thei.

Tunah hian India rama an hmuh chhuah let 10 hi hri kai awm mek a ngaih a ni a. Tam tak hian a hri hi kan kai tih pawh hre lovin kan dam chhuah pui a ni. Lo kai ta pawh ni ila, zaa 90 chuang chuan tlâng hrileng/viral fever dang ang bawkin kan dam pui leh dawn. Natna tlem a a lo lang chhuak a nih pawhin, a reh ve leh mai ang.

Chutianga dam hma tur chuan, rilru tihhnual miah loh tur, ngaihtuahna êng (positive attitude) put tlat a ṭul. Inkhung hrang tih vangin, khum sirah ṭhut tlâwk tlâwk tur a ni lo. I nitin hun hman a pangngai thei ang berin ruahman la. I lehkhabu duhzawngte chhiar la, i movie duh zawng en in, i rilru tizangkhai la. Phone hmangin i chhung leh ṭhiante be kual rawh. I theih ang tawkin i taksa sawizawi la. Chet vel tam a ṭha, youtube aṭang pawhin entawn tur a tam tawh kha. In ngaihtuah hnual reng reng suh, i dam leh vat dawn e.

Hri kan lo kai a nih chuan, mahni kan inchik ang a. Heng (Red flag sign) - thaw hah, hmui/hmai rawn duk, âwm chhung na, ṭawng fiahlo thut/rilru fîmlo (mental confusion) leh kan Oxygen level (Pulse oximeter) a tehin 94% aia hniam a nih chuan, enkawltute kan hriattir vat ang a. Annin a ṭul angin hma an la zung zung mai ang.

Covid 19 test i positive avang ringawt khan damlo nâ tak i ni nghal lo. Nidangah tlang hrileng pawh i neih ngun tawh em kha. A dam leh mai a lawm. Mahse, midang taksa chaklo leh natna benvawn nei ten an lo kai a, an nat viau palh theih avangin. Midang kai chhawnglo turin fimkhur tlat ang che. Chiai loh tur kan tih avang hian fimkhurloh tur kan tihna erawh a ni lo. Fimkhur taka Sawrkar thu awiha invenna hman hi kan dam khawchhuah theihna kawng a ni e.

Dr J Lalramchhuanga MD (Medicine)