Written by
-Lalrammawia

Mihring nuai 12 lek tan hian vehbur khawn a ngai em? Patling kan mamawh ta ber a ni

Ṭhenkhatin an chawma an hawp bawk anih chuan, engahnge keini hian thlantui luanga kan thawh a nga, kan intunnun nana kan lo hman chu, kan lo insawr fu ve kher ang. India ram state 17 (Mizoram telin) te tan Revenue Deficit Grant of Rs. 9,871 crore semchhuah a ni a, a semchhuah dan ṭhenkhat te chu a hnuaia tarlan ang hi ani. (https://pib.gov.in/PressReleas...) Figure te hi Crore an ni, nuaih za hi tel khat ah ngai ila Mizoram chuan 298.34 cr kan dawng tawh ani. Tun May thla chhung mai khan 149.17 Cr kan dawng a, a hmalama kan lo dawn tawh nen hian tam tham ve tak ani (12 lak mipui chauh tan hian). Mihring, kan zavaia nuaih 12 hi a chhiar hun lai aiin kan lo pung deuh tawh tura han ngaih pawh hian kan tlem tak meuh a ni.

Kan tlemzia hi kan hotute hian an hriatthiam theih nan chuan a pawisa zawngin sawi ta ila an man thiam ka beisei. Kan zavai hian pawisa nita ila, nuaih 12 chu kan ram hruaitu te chuan anmahni ta ni ta se, tlem hi an han ti nasa dawn tih pawh a hriat reng a ni. Chutiang mihring zat lek dikna chanvo neive tho te chu kan heti ve mai mai si. Mipuite thiam loh ni maw? kan tih dik loh rah ni maw? Kan hetih si hi.

Tunlai chu incho a lar bawk a, a tu amah hi thuruk theih awm hauh lova kan bank account zawng zawng inlepse pui vekah kan ram hruaitu politician-te leh leh bureoucrats te hi ka cho ve e. Mipui te u, kan hotute hi i cho sup sup ila, lo penchhuak ngam an awm dan a zirin kan in lipse ngei anga, kan sum neihna hnar kan in chhui zui ngei tur ani bawk ang. Mipuite u harh mawlh teh u. Ṭhalaite u hma la ula, social media vela ang lungawi mai lo hian, Myanmar ṭhalaite tal entawnin penchhuak teh ang u a, a chunga kan sum vawi khat lo haw ringawt hi a hnuaia mi ang hi a ni:-

A chunga tarlan bakah hian state tuamhlawmna sumhnar dang State Disaster Response Fund (SDRF) chu 1st instalment semchhuah leh vek a ni leh tawh tawh bawk a ni. Chuta kan state chanpual pawh chu keini mihring 12 lakhs tan hian a beitham ka ti hauh lo mai. Chutah kan chanpual 50% chu Covid 19 do nan hman tur a han ni leh nghal bawk nen. Kan harsa viau dawn em ni. Engahnge RT-PCR present ka dawng ang a, chhuanlam fahrah te te chhuanlama hmangin ka hmang duh lo e te kan han tih kawihsawih chu aw, a theih theih, a rem rem kan mipui te nun chhan nana her rem zar zar a hunlai ber a ni si. Hmasawnna leh nunna kan khaikhin ve dawn zawk em ni ang?

Plan leh Non Plan chhunfin a nih a, finance chu state thuneitu kuta a awm lai hian, hei chu chumi sum a hman tur a ni a, tiin mi pakhat chauh chhan theih tur tender chhuah te, restricted tender chhuah tlat ang chi a awm chuan sim hlen ni sela. Nunna hlutsak zawk nagmlo hialah kan in puh mai dawn alawm le. Nge Pawisa a lo tam vang ani chiah zawk em ni ang? (1st instalment of Rs. 8873.6 crore for State Disaster Response Fund (SDRF) released in advance. Up to 50% of the SDRF amount can be used by the States for Covid-19 containment measures (https://www.taxmanagementindia...)

Hetih lai hian kan khawvel huntawng leh harsatna tlakbuak karah India sawrkar chuan sumdawnna kawng thar leh rintlak dapna tur kawngah mumal taka hmana, kan peipuna, kan rulh leh a, kan lo dinchhuah nan sum a han phalrai a ni. Mahse india ram state 20 te chuan chutianga hma an lak a, ke an pen lai chuan keini chuan chumi scheme hnuaiah chuan hma kan lak ve na thawm report hmuh tur lah a awm hek lo. Kan hotupa ngaihtuah na luah tu MAU te hi ease of doing bussinees scheme hnuaiah hian kan la thawlh lut zawk dawn tihna em ni ang. Thawm lah kan la chhuah eih si lo.

Mau sumdawnna leh CYMA khawmpuia Delhi lama kan boruak hralh a hlawk dan tur a sawi fiam te kha he scheme hnuaia kan hmalakna awm chhun mai an ni zawk nge, state dangin heti zat sum hi an hnukchhuak chu ani si. Kan North East puite pawh an lo pen hmasa leh ṭhin. Sekhawat a te sumfai pek ni mai lova, keimahni own resource tih pun na tur leh kan intodelh nan department of expenditure hian Scheme a nei chu ani si.

Mipuite tana thal theih tur project hi kan va han mamawh tawh ve aw. Keini tehlulin kan lo hmuh ve chu kan mit hi duli emaw an ti ang a, min ker sak ngat ngat palh mai ange a, ti a kan lo ngaihtuah te hi chuan an hriat ka ring bawk si. Nge, hetiang scheme hi a awm tih hre chawp in tunah hian mitdel serh khawih sak an sawi ang maiin mahni in haivur nan a titheitu te chu an vir that zawk ang aw.

(20 States implement ease of doing business reforms Get additional borrowing permission of Rs. 39,521 crore Arunachal Pradesh, Chhattisgarh, Goa, Meghalaya and Tripura are the latest States to complete the reform process) https://pib.gov.in/PressReleas... RegID=3&LID=1

Kan ram hian hmangaih taka, ngaihtuahna dik sengtu patling a mamawh takzet ta ani ber e a.

Lalrammawia