KAN HMABAK
Beisei loh, rin phak loh, kan cho rual loh hripui nun rawng chuan kan suangtuah phak bak a nasa in min nuai mek a, India ram leh Mizoramah chuan a thawh hnihna nen tunah hian kan inbuan mek a, he hri hian a hrut kim hle a, mirethei leh hausa a thliar hek lo, kan hmangaih te, kan chenpui te nen min la hrang a, thihna hial kan chungah a thlen phah a. Tunah zet chuan a kaw tawpa innawr ang maiin he hri nen hian kan innawr mek a. Awlsam taka hneh dan a awm rual hian fimkhur loh vanga buan hneh loh te pawh kan awm tawh ngeiin a hriat a. Mipui te kan ṭan angai a, nasa lehzuala kan inven angai takzet a ni.
Hrileng kum hlun tur a ni lova, Pathian zarah kan do hneh turah ngai ila. Sawrkar, damdawi ina hnathawktute leh mi inpe task force te hmalakna hian rahṭha a chhuah zel ang nga, he hri hi chuan min la kalsan dawn khawp mai. Tunah erawh fimkhur hun lai a ni, indona muala hmelma nena a kaw tawpa innawr mek angah inngai ila, tha thlah hun a ni lova, fimkhur taka beihlet hun a ni. Kan mangang a, kan hlau a, kan zam a nimai thei e.
Mithiam leh thuneitu te'n kan awm dan tur chi hrang hrang an sawite zawmin kan inlum aṭangin he hri hi do zel ila. Kan nunphung a tibuai ta sa sa, insiamṭhat nana hman dan kawng te pawh dap zel ila, mamawh neih tlem, meizial, kuhva, sahdah, tuibur ngheina hun ṭha. Rinna kawngah pawh chhungkuaa Pathian kan biak ho theihna hun ṭha a ni. He hunkhirh tak kan hmachhawn mek hi, kan chhungkua, mimal tan hun ṭha herchhuah nan hmang ta hlauh ila ava ṭha dawn em.
A hlauhawm, inekawl a hautak tih kan hre ngun ta malh malh hle mai, he mi piahah hian nun nuam zawka kan nun leh theih na, zalenna hun a awm a ni tih hria in, hun khirh tak kan hmachhawn rual hian chu mi piaha hun lo la awm tur chu ngaihtuah ila, hrilen hmaa nun zalen, ṭhenawm khawveng nena intlawhpawh a zalenna hun kan hman ang kha, alo thleng leh dawn a ni tih hria ila. Chutiang hun nang leh keiin kan thlen theih nan fimkhur zual sauh sauh ang u. A ho viau in lang ṭhin mah se, hman aṭanga vawiin thlenga kan nuna bet tlat, meizial in zuk ban, sahdah leh tuibur bawm khata mi inhmuam ṭawm. Kuhva bawm khata mi inṭheh te hi he hri len lai hi chuan tih loh ngam zel pawh a ṭha hle mai. Hmelhriatte hmuh veleha kuah nghal chung chungte hi inpawhna chikhat chu ni mah se, inhlat taka kan awm theihna kawng hmasa a ni ve tlat mai.
Kan fimkhur a, kan tih ṭhin tih zawm zel rem lo a awm nawk mai hetiang kawngah pawh hian harh thar zel ila. Nakina nun nuam zawka kan awm leh theih nan tunah hian hrehawm deuh mah ila, kan chin dan ṭhenkhatte hi sim lai lawk rih ila ava ṭha dawn em. Nang leh kei hi kan him angai a, kan fimkhur loh avangin midangte tan harsatna kan thlen thei a, chuvangin fimkhur takin he hripui nena kan inbeih mek naah hian zawh ṭhan loh leh kan hriat ngai loh zawk zinkawng kan zawh meknaah hian lungawi hram hram ang u.
Sawrkar leh tlawmngaia kan himna tura ke pentute tha kan tih chakna tur a nih loh chuan pawn chhuak lo ngam ila. Vanduai vanga hri kai kan awm lai hian fimkhur loh vanga midangte nunphung tibuai vek thei kan ni tih i hre tlat ang u. Kan zalenna tura kan beih meknaah hian hrehawm pawh kan tawn hmasak angai a, chu hrehawm piaha nun nuam zawk min lo hmuaktu chu hmu thiam ila, he kan inkharkhip chhung hian hlawk zawk leh keimahni tan hlawkna pakhat tal chhar chhuak thei turin kan in leh lova kan nun hmanah pawh hmasawnna zawng zel ang u.
Kan mangang a, rilru a hah a, hri kai te rilru tih hah belhna a ni palh ang em tih ngaihtuah chungin kan ṭawngkam te pawh fimkhur zel ila. Midangte kan ṭanpui thei lo a nih pawhin an rilru natna tur siam belh lo ang u. Kan hmabak hi thim rih mah se, thim a kian hunah eng a awm a ni tih hre tlat chungin, mahni awm hmunah hri do hna i thawk zel ang u. Lo fimkhur la, lo in enkawl ṭha la, hri reh huna khawvel thar kan hmachhawn hunah duhsakna chibai te inbuk in, sahdah kuhva, meizial te kan la inṭheh tlang ho dial dial dawn nia.
He hri a len lai hi chuan mi dangte kan duhsakna ṭhenkhat hi chu an tana natna thlen theitu a ni a, fimkhur taka awm te kha i fimkhur loh avangin natna i thlen thei a ni tih hre reng la, midangte tana hahdamna thlentu i ni thei lo a nih pawhin an rilru hahna thlentu ni suh ang che.
Ramchhana Hmar, Phuaibuang