CHHUAN CHHAM TRACING Covid 19- Political Ball?
Covid 19 hri leng thawh hnihna (second wave) a lo thlen leh meuh chuan rin aiin a nghawng a na a. India ram a in buatsaih hman lo. Ram dangin India dinhmun chhiatzia an hmuhin ṭanpui kan ngaihzia an hria a, ram 20 vel zet aṭangin hri dona hmanrua an lo thawn lut tawh. Ram ropui, India a mualpho a; Modi leh a sorkar a che chhe hle, bang tura nawr hial tawk an awm bawk.
Hri leng dona kawnga che ṭha tak ṭhin, Kerela leh Delhi sorkar pawh tun ṭumah chuan an che ṭha thei bik lo. CNN palaiin India ram hospital a tlawhna report a pekah pawh, “Engkim indaih lohna a thleng a ni. Thawktu an indaih lo va, Oxygen, Damdawi, khum an indaih lo vek” a ti hial! Chu chu tuna India ram dinhmun a ni.
Mizoram pawh dinhmun ziaawm taka kan awm mek lai leh kan inrin hmain hri chuan min lo luhchilh thuk leh ta viau mai. Puhmawh tur zawng lovin hri leng thawh hnihna lo thleng do let tur hian inbuatsaih mai ang u.
Chhuan chham tracing
Sorkar hotute chuan Lockdown nghawng a natzia an hria a, kalpui loh hram an duh. Kan dinhmunin a zir loh piah lamah mipui lamin social media kaltlangin kan nawr nasa em em a, MKHC, medical operational team, AMC hotute thlengin inkhuahkhirhna/ lockdown kalpui turin kan nawr bawk a nih kha.
Mahse
Khawpuia cheng, ni tin ei chawp zawng. Kawla ni chhuak chhiara hna thawk chung pawha nghei lo chauh chhungkaw tam tak an awm tih hria ila. Kar khat hna thawk thei lova awm pawha dinhmun chhe taka ding. Kar khat mai ni lo thla khat zet hna thawk thei lote dinhmun chu a chhe khawp ang le.
Contact Tracing chu kan hre lar viau. Chutih rualin lockdown vanga dinhmun chhe zawkte chhui chhuah a, ṭanpui turin ‘Chhuan Chham Tracing’ kawngah ṭan lak kan ngai nasa hle.
Nikum lamah nasa taka lockdown kan kalpui tawh avangin tam tak chuan an khawl sa pawh an hmang deuh vek ang. Dinhmun pangngaia kan din leh dawn mek laiin tun boruak hi kan thleng leh ta si.
Chhungkaw ṭhenkhat chuan ei tur nei lo tia in report ai chuan nghei pawh an duh zawk hial mai thei. Mizo pa rilruah chuan chhuan chham nih chu zahthlak leh mualphona tawp a tling a, chuvangin, in report tur ti ngawt lovin positive leh an contact te kan chhui ang hian; chhuan chham turte ngawrh leh zualin chhui zuiin zawng chhuak (trace) ila, ṭanpui ila. Chhungkaw dinhmun chhe zual te tan an lungngaihna nasa takin kan chhawk thei ang.
Hri leng hi a ziaawm chho viau a nih loh chuan lockdown hi kan kalpui zel a ni thei a, mi tam tak chu dinhmun chhe lutukah an tlu lut thei. Chuvangin ‘Chhuan Chham Tracing’ hi nasa zawka kan kalpui a, mi harsa zawk te hi tun aia nasa zawk a kan ṭanpui a ṭul takzet zet a ni.
Mi hausa bazar vs mi rethei bazar
Inkhuahkhirhna/lockdown kalpui a nih dawn khan hausa zawkte chuan an duh zat zat an mamawh leina an nei a. An mamawh leh an duh ang zawng lei mai kha a ni mai. Harsatna an tan a awm hran lo.
Hetih lai hian khawsak harsa zawk, an ei tur thawk chhuak zo ṭawk ṭawkte tan chuan lei khawl duh ve mah se lei khawlna tur sum an nei ve chuang lo. Lockdown a ni dawn tih hre chungin ‘Fahrah lu tiat’ lek an bawk haw ve thei tawk a ni!
Ṭhenkhat chuan thla 2/3 pawh lockdown ni se harsatna kan tawk lo vang. Chutih rualin dinhmun chhe zawkte chuan in luah man tur, an ei tur, bill chi hrang rang pek tur an thawh chhuah a ngai. Kan dinhmun a inang lo hle, mahse lockdown chuan min hrut rual vek lo thei si lo.
Luan chhuah beihpui kan thlak a ngai
Ṭhenkhatin thla khatah nuai 1 chuang kan lakluh theih lai hian ṭhenkhat chuan ei khawp tak meuh meuh an thawk chhuak a. Thawh theih loh chuan nghei an hmabak a ni mai! Khawpuia cheng, eizawnna ṭhenkhat thawktu entir nan- chawhmeh zuar, mi lirthei khalha ei zawng, kut hna thawka inhlawhfa etc eizawnna dang nei chuang lo, an hmuh ang ang ei a, nung ve ṭawk ṭawk khawpuiah hian chhungkaw tam tak an awm. Heng mite dinhmun derthawnzia hi ngaihtuah a ngai hle. Hun harsa kan tawh mek lai hian dinhmun ṭha zawka dingte kan luan chhuah nasat lehzual a hun hle.
Chhinga Veng presbyterian kohhran chuan an veng chhung mi, chhungkaw 33 te hnenah Rs. 5000 ṭheuh an pe a, an va fakawm em! Nikum lamah pawh khan kohhran ṭhenkhat chuan an veng chhungah ṭanpuina pawisa an lo sem tawh bawk. Aizawl khawpuiah hian kohhran lian leh hausa tak tak kan tam hle. Chhinga Veng kohhran leh kohhran ṭhenkhatte lo tih tawh ang hian mi harsa zawkte ṭanpui nan hma la ila, chhungkaw tam tak lungngaihna khur ata kan khai chhuak thei dawn a ni.
Khawpui chhunga kohhran lian tak tak te hi kan thla khat sum lakluh pawh tam tham tak a ni. Kan mamawh leh duhnaah chuan nuai tam tak senga building sak, ram leh bungraw lei kan harsat lo hle. Aizawl khawpuia kohhran tam zawk hi chu kan Pathian ram, tualchhung sum lut ringawt pawh nuai 3 aṭanga nuai 20 inkar a ni deuh fur ang. Kan duh phawt chuan tualchhung sum aṭang pawh hian dinhmun chhe zawkte sum leh paia ṭanpuina tur sum kan nei ngei ang.
Mizoram kohhran hrang hrang hruaitute pawh lockdown rawttu zingah an tel a, chuvangin kohhran hrang hrangte hian LTF-a ṭanpuina pek duh tawk mai lovin, chhungkaw harsa zual hnenah sum faia ṭanpuina pek hi kan mawhphurhna leh kan rawngbawlna peng pawimawh tak a ni. Ṭan i la lehzual ang u.
Bialtu MLA leh AMC councillor te aṭang hi chuan veng hrang hrangah ṭanpuina an sem a ngaih avangin sum tam sem an tarna harsa. LTF aṭanga buhfai, dal, tel tlem inpek hi chu chaw ngheia thih lohna chauh a ni a, ṭha viau tho mah se mamawh dang a phuhruk zo lo.
Lockdown rawt te, kalpui mai pawh thil harsa a ni lem lo. Mahse, mi dangte tawrhna leh an dinhmun hriatpui ila. Kohhran leh sum lakluhna nei ṭha zawkte hi nasa zawkin mamawhna apianga hman theih, sum fai ngeia mi harsa zawk ṭanpui turin nasa zawka luan chhuah beihpui thlak a hun hle. Kohhran/mimal/pawl sum neih dan leh veng dinhmun te a inang lo va. Mahse, kan phak tawk ṭheuhvah a hma aia nasa zawka harsa zawkte ṭanpui tura luan chhuah tum ila.
Lockdown rawt lama kan chak ang bawkin lockdown tuar nasa zual tur khawsak harsa zawkte ṭanpui leh zawn chhuah kawngah pawh ke i pen chak lehzual ang u.
Covid-19 political ball?
Covid 19 hri lengin a ken tel ninawm tak pakhat chu Politics-a inchirh theihna thu leng vel hi a ni awm e. Khawvel sorkar chak leh lian zawkte pawh an mualphonaah hian duhthusamin Mizoram sorkar pawh an che thei bik lo tih hai rual a ni lo. Inenfiah tur tam tak an nei ang a, thurawn ṭha pawh an dawnsawn thiam a ṭul hle.
Chutih rualin mipui zingah party awn lam nei lem lo chuan sorkar chet ṭhatna lai te, a chet fuh tawk lohna lai thlengin kan hmuh hmaih hauh lo. Chutih rualin ministry leh sorkar hnathawkte pawhin an tih theih tawk an chhuah tih i hriatpui ang u.
Sorkarna chelhtu ni se an tih thei bik loh tur tihtir lo tum tlat te hi a fuh lo hle. Ṭhenkhat rilruah phei chuan sorkar hi che chhe hle se an ti zawk em ni tih tur khawpa political ball atan hri leng lo hmang tlat an awm ni pawhin a ngaih theih!
Mi tam takin kan duh duh huai taka kan sawi lai hian mahni nunna thapa mipui tana thawk, mahni in lum pawh luah hman lo. Eng party pawh sorkar se rinawm taka an hna thawk mai tur medical team te leh thawktu tam tak an awm tih hria ila. Anmahni zah vang tal pawh hian he hri leng hi politicise phet lo tum hi sim ang u. Nunna thapa thawkte tan party inchirhthehna lo theh darh fo hi thawktute rilru tinatu leh an tha tiṭhuanawptu a ni thei.
Party inbeihna thu thang vel hi party-a inhmang ve lote tan chuan hneawm tak a ni a, dinhmun harsa taka sorkar leh mimal kan kal lai hian inbeihna leh insawi chhiatna boruak hi ngaihthlak a nuam lo takzet a ni.
Tun hi indemna hun a ni lo va, insawichhiatna hun a ni hek lo. Infuih tawn hun, thurawn inpek hun leh ṭanrual hun a ni. He hri leng hi theih tawp chhuahin kan zawnah ṭheuh do ila, kan hneh ngei ang.
Stay Home, Stay Safe, Save Live
C. Lalnuntlinga