Written by
Mafaka Chhangte

Hripui kara lusun hi

Covid-19 hripui leng zet chuan kan nunphung min va tikhaihlak chiang em ve aw! Vanneihthlak taka khawvel hmun danga hrileng leh chhiatna lian tham thleng ṭhinte hian kan ram a rawn tlawh ve zen zen loh avangin he hrileng pawh hian kan ram min rawn run ve hmain a thamral ve leh mai kan lo ring leh deuh ṭhum a, chuvangin he hrileng laka invenna leh a lo thlen ṭhulha inbuaipui dan tur chungchangah pawh chet lak dan kan haihchham tlangin kan chet a khawr tlang hle a nih hi. Min rawn thlen chilh tak tak hnuah hian he hrileng lo dawngsawng tur hian kan lo la inpeih lo hle a ni tih a lang chiang hle a ni. Patling nutling ṭhankinte meuh pawh a saseh hun a lo thlen meuh chuan kan philiin kan chiai tlang hle a ni. Mahse tumah dem hleih theih pawh a ni lo, hetiang hripui, a damdawi leh invenna tur pawh la hmuhchhuah loh, a inkaidarh dan leh a a hrik dam chen pawh rin thu deuh hleka sawi ngam chauh do let kawngah hian kan arkhawthim dai tlang tak meuh a nih hi.

He hripui lengin kan nunphung a tihdanglam nasat em em zingah hian YMA-te chetna lian ber pakhat chhiatnia kan inbuaipui dan a nghawng nasat dan hi sawi tham a ni awm e. Hripui leng avangin nunna chán an awma inkharkhip chhunga chhiat tawkte chan hi a rapthlak ti tawp mai ila a chiang ber awm e. Hripui leng dona kawngah sawrkarin veng leh khaw hrangah LLTF/VLTF te dinin heng mite kutah hian khawtlanga chhiatni ṭhatni kalpui dan turte pawh dah niin YMA-te pawhin an dan zam hrulah kan kalphung kan her danglam nasa hle a, ngun taka ngaihtuah chian chuan hun hmasa lama kan kal dan ang em em lo deuha kal pawh hi kan lo ti thei tho a ni tih a tilangin, hripui kian hnuah pawh hman chhunzawm atana ṭha tak takte pawh a awm mai thei a ni.

Chhiatni inkaihhruaina dan hi Central YMA aṭangin branch tina hman dan tur fel tak duan sa a awm a, chutihrualin branch hrang hrangte’n hemi hrulah hian kan zawh tawk leh ṭha tih angtea siam danglam a ni a, tihdan inang vek lo mah se YMA dinna hmun khua leh veng tinah chhiatnia kan hun hman dan hi chu a inang tlang viau a ni. Mitthi awm a tlaivarpui ngai leh a vui dan tur chungchangah te, chhiatni fund khawn dan, khawhar ina hun hman dan, mitthi buhfai khawn, thlan laih leh inral danah te hian khawpui lam hi kan kalphung a inang viau a ni. Khawhar ina riah hi chu khawpui lam hi chuan kan bansan ta deuh vek a, kan zualko dan pawh a danglamin social media hmangin fiah-fel-fai taka tarlan dante kan intihhmuh ta zel a, a lawmawm hle a ni. Thingtlang hmun ṭhenkhatah chuan mitthi lungphun tur hi thlan nghahni hian YMA-in an la laksak ṭhin a ni awm e. Engpawhnise, heng bakah hian chhiatni kaihhnawiha YMA tha thawh dan hrang hrangte hi sawi kim vek sen a ni lo vang a, mitthi pakhat avanga YMA member leh khawtlang mipuite hun hman dan hi a namai lo hle a ni i ti mai teh ang.

Tichuan, COVID 19 hripui a lo leng ta a le. Tlawmngaihna leh hawihhawmna kan tih tam takte khan hripuiin min nawr tawmsakin min hnawh ṭiau zawhsak a, mite hi an tlawmngai ta lovin an hawihhawm ta lo thut ni lovin, khaptu leh phuartu an awm miau avangin mahni in chhungah kan ek cheh ṭhut tlawk tlawk tlang ta a ni ber. Hetih lai hian thihna kut vawt chuan a mi man a sim ve duh si lo va, thihna chunga thuneitu lah chu he Covid-19 hian a man ve thei si lo va, a nunrawnna leh a mi suat a ṭhulh phah ve aih lo, a nunrawnna chu a hma aiin a tilangsar lehzual a, a tuartu tan a runthlak dan a tithuh hnih zawk hlauh a ni.

Hripui len laia chhiat tawh chu a tawngtu tan chauh lo chuan a hrehawmzia leh natzia hi hrilhfiah hleih theih a ni lo vang. Hmangaih tak leh ngaih ngawih ngawihte kha a rang thei ang bera phum tura buatsaih chuk chuk a ngai a, zualko leh mitthi chanchinte kha mittui karah hmanhmawh taka buaipui a ngai a, ni dang chu ni se an dar kuaha ṭah hawm hawmna tur kan ṭhen leh rual, lam hnaite kha an rawn lang thei ta lova, mitthi vuina hunah telpui tur ṭhenrual ṭhate kal thei tur min bithliahsak a, ruang thlak zan aṭangin mi an reh nghal tlawk tlawk a, a rawn lang ngam chhunte pawh rei awm lovin an haw thuai thuai, ṭhenkhatte phei chuan khawlaiahte ralna an inhumtir chawt chawt bawk a, vui theih ni a ni chiah bawk si lo. Lusun chhungte chu he hun zet hi chuan min sawisa nawn awn awn a ni ber e. Mitthi lumen zanah ngawi rengin mi tlem te, thlan bikte kalkhawmin inhlat tak takin an ṭhu a, zawi te tein an titi a, mobile phone battery nei full deuh leh power bank ken nachang hriate’n an mobile phone an bih zan khua a, thu han sawi mai thei an awm loh phei chuan a khawharthlak lehzual. Zaiho phal a nih miau si loh avangin kan inhnemna ber Vanram ngaih hla leh khawhar hlate chu sak theih a ni si lo, zai leh khuang ri tel miah lovin kan invui liam nghiai nghiai a, hun kal taa lusun chhungte kha an thikawm rum rum thei nia!

Hmun ṭhenkhatahte phei chuan mitthi chhungte zingah khunghran ngaite an lo awm a, an hmangaih takte ruang kil pawh phalsak an ni lo va, ṭhenkhat khaw dang aṭangin hmanhmawh baklengin an rawn kal a, an hmangaih ber hmel pawh hmuhtir theih leh si loh te, hmuhtir dawn pawhin a thlan ko tlangah tuma hnaih ve ngam lohin an malin kan va hmachhawntir tawp a. An hmangaih takte ruang thlak zan aṭanga tuma tlawh pawh theih loh tura khung hran nghal takte chante pawh hi a rapthlak asin. Ṭhenkhat phai ram hmun hla takah an boral a, an ruang pawh an in chhungah tak ngial pawh lakluh remti lovin thlanmualah phurh tlanga phum nghalte an ni a. Thlan kotlanga kuah leh vawn tur nei lova nutling patling ṭap hawm hawm laite ralkhat aṭanga lo thlir ringawt maite hi a lungchhiatthlakin hnuk an va tiulh tak em! He hrileng hian kan han thih meuh chuan kan ruang hi mi tam zawk tan chuan thil hnawksak leh hlutna nei lo a nihzia a takin min hmuhtir hle a ni.

Kum kalta 2020 khan tun ang em hian kan tuar nasa lova, chuvangin min kiansan hlen mai dawn ni a ngaiin kan lo uphuk lungmuan a, eng tin tin emaw a kum pawh hi kan ban liam leh mai kan lo ngaithla ri rawk a, mahse a lo ni teuh si lo. Kumtir aṭangin Mizoram chhung leh pawnah hripui avanga kan chipuite boral thu kan hre dawt ta zut a, chutih laiin hri leh thil dang avanga chhiat tawk kan lo awm ve reng bawk a. Mizoram khua leh veng tina mitthi ruang kan inthlahliam dan inang lo lutuk hi a manganthlakin lusun chhungte an khawngaihthlak lehzual hle a ni. Chhiatni invui dan leh ṭul apiang thawktu ber kan tlawmngai pawl YMA/YLA/MTP te hian kalphung inang hi siam thei se a lawmawm ngawt ang. Covid-19 leh thil dang avanga thi ta kan buaipui dan kawngah hian hei aia lusun chhungte tana na leh lungchhiatthlak lo deuhte hi duang thei se, mi lian leh langsarte leh mirethei daikil kara mite pawh ang khat veka vuina kalpui dante hi siam ni se. Chuti lova hetia khua leh veng tina kan invui dan leh ruang sawngbawl dan inrualkhai lo lutuka kan kal reng chuan lusunna avanga tawrhna hi a thuah hnih thuah thum lehzual reng dawn a ni. Covid-19 avanga boralte ruang hi engtiang chiaha la hlauhawm nge a nih a, him thei ang bera mawi hnai taka inthlah liam theih dan tur kawngte hi kan damdawi lama mithiamte pawh hian rawn sawi chiang se, tlawmngai pawlte pawh hian an thurawn hmanga inang tlanga invui liam dan kawng hi rawn duang thuai thei se a duhawm hle a ni.

Mizorama AIDS avanga thi an awm chhoh hlim khan hlauh namen lova hlauvin kan invui liamin kan insawngbawl a, tun hnua kan han hriat chian hnu hi chuan khang hun laia thite leh an chhungte lo khawngaihthlakzia leh kan ngaihdan lo atthlakziate kha kan hre leh hnuhnawh a nih hi. Khatiang thilte ang deuh kha a lo nih phei chuan a zia lo nawn leh hle dawn a ni. Ngaihtuahna thar I seng leh teh ang u khai.

Mafaka Chhangte