Written by
VANRAMCHHUANGI

Open Letter to the Chief Minister of Mizoram

Subject: Covid-19 2nd Wave do tak tak tur leh Covid 3rd wave lo thleng thei laka inbuatsaih tura ngenna.

Ka pu, Chibai le.
Mizoram tana eng emaw kan sawi dun theih beiseiin ṭum hnih hmuh che tumin ka dil a, i hmuh theih loh a. Chuvangin, Covid-19 thawh hnihna do let kawnga rawtna ka neihte leh Covid 3rd wave lo thleng thei laka inbuatsah tura ka ngenna che hi open letter hmanga ka rawn hrilh che a ngai ta a. Min hrethiam turin ka ngen a che.

I kaihhruai MNF party kum 10 in sawrkar hnuah kum 10 dang in opposition leh chhung khan in sawrkar hmasa kha chu inzir nan inhman thu leh in sawrkar leh rual ruala hnathawh tur ruahman nghal nan in inzir ni khan i sawi a. “Bawng insi ang phat kan ni ang” i ti a. Chuvangin Mizo mipuiin chance an pe leh che a ni.

I sawrkar aṭangin budget-ah kan dah ang i tihte kha vawiin thlengin budget-ah kan la hmu lo. Kum thum budget in siam ta a, a beidawnthlak takzet a ni. Kan ti ang i tih i tih si loh te:-

1. SEDP cheng nuai-3 in sem lo. Hei hi mipui bumna satliah lo tak a ni.

2. Decentralization of Power atan Budget hmasa bera pawisa kan dah ang i tih kha in dah lo.

3. Mizo ṭhalai lehkhathiam B.A leh a tlukpui sawrkar hna hmu lote thla tin stipend pek vek i tiam kha eng tikah an nge hmuh ang? I pek thuai loh chuan ṭhalai lehkhathiam hna la hmu lote sawrkarah emaw, corporation-ah emaw hna pek vek an ni ang tiha i tiamte khan an la hre reng a. I tiam anga i pek leh si loh chuan Mizo ṭhalaite hian an ngaidam thei lo ang che tih ka hlauhpui hle che a ni. Coronavirus pandemic avang hian an la rawn zar buai lo che pawh a ni rih mai thei?

4. Covid-19 thawh hnihna (2nd wave) a rawn thleng a. Hei hi a lo thleng ngei dawn tih mithiamte'n an sawi lawk sa a ni bawk. Vanneihthak takin 2nd wave inbuatsaih nan 1st wave chu thla 5 zet a ziaawm lailawk a, mipui pawh kan zalen hman hle a. Sawrkar tan pawh 2nd wave atana inbuatsaihna hun thawl a awm a ni.

5. Mahse, ka pu, kan Health System chhiatzia chu kan hriat sa vek a ni a. In kal dan enin hei aia ropui kan beisei ngam chuang lo. Mahse, Covid-19 2nd wave atana inbuatsaihna in lo nei hauh lo hi a vanduaithlak takzet a ni.

6. Covid 2nd wave atan I.C.U. khum eng zat nge in siam belh a, ventilator eng zat nge in neih belh a, oxygen eng zat nge in in ruahman? Kei aiin i hre zawk ang a, mipui hriatah, a dikzia nemngheh theih chi ngeiin puang zar la; CM Relief Fund atana sum thawh pawh mipui tan a phurawm lehzual ngei ang.

7. Covid-19 do nan CM Relief Fund atan sawkar hnathawk leh mipuiin an rawn thawhkhawm ruih ruih a. Nang leh i thawhpui, M.L.A leh minster-te'n eng zat nge in thawh ve tawh? M.L.A Fund kha chu mipui ta, mipui pawisa (public fund) a ni sa hrim hrim a, in thlakip hlawh aṭangin thla khat hlawh tal thawh tura beisei chi in ni em?

8. CMRF thawh ngei tura mipuiin kan ngaih, i sawrkar duhsakna dawng nasa, contractor leh supplier lian, consultancy firm lianpui pui, an duhna ang zat zata hnathawk tura in insiam rempui, ‘Restricted Tender’ hmanga in duhsakte hian CMRF an thawh kan hre khat hle mai. Concern minister-te iptepui an lo hnawh puar awk awk zawk em ni le?

9. Mipui leh sawrkar hnathawk hniam lam hi sawr fu tur kan awm tawh lo. Covid hripui vangin kum khat chhung zet kan sumdawnna a ṭhuanawp tawh a, ni tina inhlawhfa leh kuthnathawktute pawh an ṭhuanawp vek a; kan harsa vek tawh a ni. Sawrkar hnathawk, Group A leh Group B meuh pawh hi an dinhmun a inang lo em em a. An zingah hian hlawh chauh ring, sum leh pai engmah ei ru lo, loan laa in leh lo din hram hramte an awm a. Kan za vaiin kan harsa tlang a ni ber tawh a. Eng tin nge i tih dawn le?

10. Heng hi i mawh an ni vek lo ve. Kan do hneh loh Covid hripuiin min run vang a ni a. Kan tum angin tumah kan awm thei lo. Nang pawhin i tum angin ram hmasawnna hna i thawk thei lo ang tih ka hria. Mahse, Covid 2nd wave hi a na si a. Eng tin nge Mizo mipui tlem te hi min chhanchuah ang tih ka ngaihtuahpui che a. Heng a hnuaia ka sawite hi i tihhlawhtlin chuan Covid hripui vanga thihna leh rilṭam vanga thihna lakah mi tam tak i chhan chhuak ngei ang tih ka beisei a ni.

i) PAHOSS scheme aṭanga pawisa a dawng turte hnena sanction tawh zawng zawng hnuk kir vek la, la release loh pawh stop vek la, district capital-a sem chhuah tawh zawng zawng pawh ko kir vek la. Covid 2nd wave do nan dah vek rawh. He scheme aṭang hian sawrkarin revenue hmuh letna tur a nei miah lo lehnghal a. Tun ang hun harsat laia tih atan a inhmeh rih lo va. Chuvangin hnuk let la, rilru tharin, state sawrkar rethei kan ni tih hriain, revenue hmuh let lehna i siam fel hnuah chauh hma la leh turin ka ngen che a ni.

ii) SEDP Board ṭhiat rawh. Board vice chairman, minister of state rank nei zawng zawngte hi tun dinhmunah eng atan mah a tlaktlai lo. An mihring ni loin an hna hming leh board enkawl nana mipui sum kal ral hi kan dam khawchhuahna daltu mai a ni. SEDP Board-in motor an kawl zawng zawng lilam la, Covid 2nd wave do nan pe rawh. Kan health system leh intih milen hi a inphu lo e.

iii) Rawmi ṭiak supply-tu zawnna tender chhuah mek hi hnuk kir leh rawh. Thil phun a hun ṭan a. Kan hmabakah eng nge lo thleng dawn? Covid 3rd wave hian min run zui leh dawn em? Covid 2nd wave hian engtikah nge min kiansan dawn tih pawh kan hriat loh hi.

iv) Contract hna reng reng order chhuah rih suh. I chhuah tawh sa pawh hnuk kir ve rawh. Covid do nan budget head pawh siam rem mai rawh.

v) Online cabinet meeting ko la, mipui hlawhfa (government servants) rawihte’n mipui pawisa bawka awmpui (house maid) an rawih theihna ṭhiat nghal vek la, chu pawisa chu health system tihchangtlun nan hmang rawh.

Nikum lam aṭangin Covid-19 hian min tibuai tawh a. Sawrkarin sum harsatna a tawk a; pawi kan ti em em a ni. State dang tih ve loh, sawrkar hnathawk hlawh pukte hial kan hriat phah a; state ṭhenkhatin healthcare worker te hlawh chuang pek an tiam theih laiin, keini state chuan Supreme Court-in “Healthcare worker reng reng an hlawh hren ṭhensak loh tur” a tih meuh pawh zawm thei loin, sawrkar hnathawk hlawh puksak zingah doctor leh nurse te pawh an tel hial a ni.

Hetiang hi a nih avangin sum remchemnna kawngah, a bul ṭantuah nang leh i cabinet member-te hian hmahruai turin ka ngen che u a ni.

Ka pu, heng hi chawp leh chilha i tihhlawhtlin nghal chuan Covid 2nd wave hlauhna ai maha kan health system tlu chhe mek kan hlauhna hi a ziaawm ang a, mawhphurtute pawh kan ngaidam thei mahna che u. Heng alova kan awm theihte hi chu Pathianin hun ṭha min pek leh hunah tha tharin I thawk leh dawn a nia.

Hengte hi i tihhlawhtlin duh loh chuan bang tura kan nawr che a ngai ngei ang a, chu chu state tan thil ṭha a ni hauh si lo.

I rintlak

Sd/- (VANRAMCHHUANGI) @ruatfelanu