Written by
Gracy Z Khuma

Covid-19 – leh hriattur pawimawhte

Covid-19- hripui in bul a rawn ṭan chhoh dan chu kan hre ṭheuh awm e. Kan State ah ngei pawh nikum kum ṭan tir khan kan hmelhriat ṭan a nih kha. Inkai chhawn a awl em em lain a inven dan pawh a harsa lem lo. Thawh hnihna (second wave) kan hmachhawn mek a ni a, nasa lehzuala mimal, chhungkua leh khawtlang kan ṭan rual a ngai takzet a ni. Covid-19 inkai chhawn dan, inven dan leh vaccine chungchang tawi tein lo tarlang ila.

Covid-19 thlentu SARS-CoV-2 virus kan tih hi ran (bâk) aṭanga lo irh chhuak niin mithiamte chuan an sawi a, mihringah kaichhawngin mihring vekin kan theh darh ve leh a ni. Virus pai an lo khuh (cough), hahchhiau (sneeze), ṭawng (talk) leh zai (sings) hian boruakah a hrik chu leng velin kan bul hnaia miten hnar emaw ka aṭanga an lo hip luh hian virus chu an kai thei a. Mita a luh pawhin a kai theih bawk a ni. Tin, kan chhehvel thila virus a beh a, kan lo khawih palh emaw a kut sil fai loa kan hnar leh mit leh ka kan khawih hian kan kai thei bawk.

A in ven dan hi thil awlsam tak niin heng hmai tuam, kut sil ngun, midang hlata awm, punkhawmna tel loh leh hand sanitizer hman uar hian nasa takin min vengin min pui a ni. Inven nana pawimawh leh tak pakhat chu ṭhenawmte leh midangte nen inlen pawh loh hi a ni. Han tarlan tel ka duh chu tui khu hip (steam inhalation) hi virus thahna a ni lova, khak (mucus) tinemtu, thawkna kalkawng (nasal passage) leh hnar kawchhung vung (swollen blood vessel) te a ti zia thei a, thawk a tinuam thei chauh zawk a ni.

Vaccine (Covishield) hi Mizoram Sorkar chuan January ni 16-ah a sem ṭan a, a tirah chuan insawi ṭhaih leh thu belhchhian dawl lo avangin tam takin lak an hlau a, mahse Health Dept-in ṭan lain awareness nasa takin a kalpui a, vaccine la pawh kan tam ta hle a, a lawmawm takzet a ni.

Vaccine hian 72%-86% vel min veng (protect) a, midang kai theihna lakah (67% - 78% velin) min veng bawk. Vaccine hian covid 19 na taka (serious) vei theihna lakah min veng a, vaccine lak hnuah mi in a lo vei a nih pawhin thihpui mai theihna (chance) a titlem bawk. Kum bithliah, hna bithliaha vaccine pek chhuah a nih hunah la ṭheuh turin mitin kan inchah nawn leh ni sela, kan him tlan zelna turin mahni zawn ṭheuhah ṭawngṭaina nen theihtawp chhuah zel ang u.

Gracy Z Khuma