ZIRNA KAN SIAMTHA DAWN NGE KAN KIT HNAWK DAWN?
Covid 2nd Wave-in na takin min nuai mek a, Serchhip by-election in ngaihtuahna a la luah bawk a, khawkheng vanga kangmei chhuak leh tui hna kang chat avanga kan thlaphanna ten min la kiansan lo a, sum harsatna karah hmathlir lah a tawi tuk mai bawk a. Chutiang karah chuan zirna hi a pawimawh ngai rengin a pawimawh a, hripui vangin school lah tiamchin awm lova khar a ngai a, zirtirtu ten school hawna ṭhahnem ngai taka zirna kalpui an chak em em tawh chung pawhin an kal thei si lo. Zirtirtu tam zawk hi chuan inthlahrung tak chungin hlawh an la mek a ni ti pawhin a sawi theih ang.
Covid-19 vangin kum 2020 chhungin zirna in mumal taka hawn hleihtheih a ni lo a. Vanneih thlak takin HSLC leh HSSLC exam erawh hripui karah neihpui hram a ni. Hetiang hi zirna kawnga kan dinhmun a nih mek laiin high school zirtirtu lak tumin sorkar a inbuatsaih chho mek tih Education Minister khan chhuang takin a sawi fo kha a ni a. A khawnpui nia an sawi ṭhin SEDP sumin tunah pawh hian nuai 150 chuang zet sengin hripui vanga school hawn theih pawh a nih loh lai hian high school-a thawk tur casual teacher emaw ni tam tham tak lak tumin an inpuahchah mek niin a lang tlat mai a. Sum a awm tih an ṭawngkam aṭangin a lang reng mai si, advertisement chhuah lo hian an duhsak zawngte an lo la fel leh diam tawh pawh a ni mai thei bawk!
A hrim hrim thuah elementary lama MR teacher mi sang dawn an lo lak tawhte hi engtin nge kalpui zel an tum? Tuna an hlawh pek mek zat aṭang hian chhungkua enkawl chu a harsa hle dawn a, lungawi takin an thawk reng thei ang em? Higher Secondary School lamah te hian MR teacher la leh ta zel se, khawia sumin nge an enkawl zui ang? Chutiang hna phuahchawp chu MPSC lak chi a ni lo phawt a, MPSC chhawk zangkhai tura an siamchawp MSSSB kutah an dah dawn nge School Management & Development Committee (SMDC) te an lak tir mai dawn? Inthlan dawnah natakin dinhmun ṭha zawk rawn nawr ta se Education Department reform ngai tak hi a hma zawng aia nasa in a inpalhnawk mai dawn em ni ang?
Tun tuma high school zirirtu lak tur phei hi chu MR teacher pawh an la ni phak lo leh ta nghal a! Appoinment order hi tunge pe ta ang a, joining report tu hnenah nge an pek ang? Engzat nge hlawh pek an tuma engtia rei nge chhawr an tum hriat a chakawm khawp mai. High school zirtirtu ni tur chuan trained graduate a nih ngei a ngai a, chutiang a nih chuan skill labour an ni ang a, minimum wages pawh hlawh pha lo hian sorkar ber hian chhawr a tum mai mai lo maw? Ngaihtuah chian poh leh a mak a, procedural lapse a nasa em em a, a phuahchawp hliah hliah mai a ni.
CSS Samagra Shiksha hian Mizoram zirna a la khainung hram hram ni berin a lang a. Hman kuma Samagra hnuai thawkte an nawrh khan school za ruk chuang khar a ngai a, office pawimawh tak tak hnathawk thei loin an awm a, zirna a chawl ṭhup a nih kha. An ni ho hi study group tih vel hmanga chhaih kuala, an dinhmun siamṭhat leh hman ṭangkai tak tak tumna awm si lova hnadang lak hnan fo an nih chuan an awm hle hle hauh lovang tih a chiang. Tin, anni ṭhangkhat lian zet sorkarin kutke bera a lo neih tawhte dinhmun siamṭhat hi a awm hliah hliah tawh a, kum sawm zet hlawh chengkhat mah pung lova han inchhawr mawl tawpte hi chu humanitarian ground aṭanga thlir pawhin a dik thei lo. Sorkarin sum sen a huam rau rau chuan anni hi ngaihpawimawh hmasak tur an ni.
Covid vangin sorkar sum a kangchat tep a, school pawh khar a nih mek laia hna phuahchawp leh bangbo lutuka sum tam tak luan ral tir tum hi financial management-a sorkar hlawhchhamzia tarlanna leh zirna aia hna pek tuipui vang bak a ni thei dawn em ni? Sum hi ruahmana fel tak nen daihzai taka hman kan zir a ngai a, a loa la awm theih ang chi phei chu tun sum harsatna karah chuan insum rih ngam tur a ni. School education deparment-ah pawh hetiang a nih chuan deparment dangah pawh tul em em si loa sum hmanna a va tam dawn em! Sum hi a tam viau vanga indaih tur ni lovin kan enkawl dan a zira ziaawm thei a ni chauh zawk.
Airport cheiṭhatna atana senso zozai leh SEDP board 14 enkawl hautak zia chu sawi nawn fo ngai khawpa ngaihmawhawm a ni. Ṭul lova sum hmanna hi tih tawp a nih si loh chuan sum hi ‘lehlama khawh lut zur zur, lehlama liam zur zur, duhtawka thal tur’ pawh lo awm tehreng se mipui nawlpui tan thal ve tur a awm ngai dawn chuang lo. Tunah phei chuan khawh lut tur a kangchat lo chauh a, sorkar hnathawk ten hnatlang nikhat tha nen an chawipui a ngai dawn ta hial a nih hi.
Tun ang boruak karah hi chuan Mizoram zirna siam ṭha tur hian chak taka kal a, pal bawrh bawrh ai chuan fim tak leh muang fan raiha kal thiam a fuh zawk ang. Hma thar lak vak a, sum tam tak senga hnathar siam ṭalh ai chuan kan neihsa hman ṭangkai dan zawn hmasak a, a ṭul dan ang zela semzai ngam a fin thlak zawk ang. A chhunglam chinfel hnuah tha tharin ngaihtuahna thar nen hma thar chu la ngaihtuah ni zawk ta se a va ṭha dawn em.
Education department reform ngai tak kihhnawk belhtu ni lova a hnawksa chingfeltu ni turin kan Minister zahawm tak hian theihna a nei a, viak ṭha tak ni reng chung hian fimkhur taka kal dem dem a zir a ngai a ni.
Rothangpuia