Written by
K.Lalfakzuala

MIN TI PHU ZAWK MAI

India ramin Covid 19 thawhhnihna kan tawrh mek lai, Mizoram pawh Total Lockdown kan neih avanga hna kan thawh ṭhat theih loh mek lai leh Social media-ah kan duh duh sawia kan râk chuah chuah lai May ni 21, 2021 Zirtawpni khan kan kawmthlang Tripura chuan rin loh zawng daihin thawm an rawn nei a.

Laui/ Lamkhuang (Jackfruit) 1.2 tonnes lek mai chu Tripura chuan Sap ramah a enchhin nan an lo thawn (export) a. An Agriculture Minister, Pranajit Singha Roy chuan, "Kudos to our Farmers, Agriculture & Horticulture Dept" tih a ziah kan hmu chu, ka phu zawk mai!

Tripura-ah chuan...
North East India-ah Rubber thar chhuahah hma an hruai mek a, mi tam takin kan lo hriatpui lem lohin, Lakhuihthei leh Serthlum (Pineapple and Lemon)te chu Middle East lamah hlawhtling takin an lo thawn chhuak (Exports) reng hi a lo ni a.

Sawi tak angin, 21st May, 2021 khan Laui/ Lamkhuang (Jackfruit) 1.2 tonnes chu United Kingdom-ah an lo thawn chhuak (export) leh reng mai !

He an Laui/ Lamkhuang thawn chhuah hi Guwahati based export Company- Kiega Exims Pvt Ltd. te nen ṭangruala an thawn a ni a, Tripura Sorkar leh Farmer-te an phur hle.

Guwahati lama company te chuan, Laui/ Lamkhuang thawn chhuah hi a kal tluang a nih chuan, chawlhkar tin, Tripura aṭangin 5 tonnes an lak tur thu an sawi zawm ve zat bawk a ni.

Laui/ Lamkhuang an thawn chhuah hi pum 350 a ni a, kg 3 leh 4 velte an ni a, company chuan pum khat Rs 30/- ang zelin Farmer-te an leisak ang a ni. A tlawm kan ti mai thei, enchhinna a ni tih hre reng ila.

Laui/ Lamkhuang (Jackfruit)
Scientific name chu, Artocarpus heterophyllus a ni a, Moraceae family a ni. Thlai ṭhang chak (fast growers) a ni a, phun aṭanga kum thum emaw kum li ah emaw a rah thei. A dam theih hun chhung (lifespan) hi kum 100 lai a ni thei.

Laui/ Lamkhuang zung (root) hi ṭai darh ṭha tak mai (invasive) a nih avangin, Soil Erosion ven nan a ṭha a. Hnah tlak kawlh lai nei lo (evergreen tree) a ni a, a bulah thlai dang an awm theih bawk avangin biodiversity atana thlai ṭangkai a ni kan ti thei ang.

Mizoramah a ṭha ve thei em?
Laui/ Lamkhuang hi tui luan ral zung zung theihna lei, Sandy loam soil, humid plains, te hi an ṭhat duhna a ni a. Awih tlan hnawng, 1,500 meters a sang thlengin an ṭha thei a ni. Hetiang a nih avang hian, Mizoram leilung, sik leh sa hi a ngeih em em tura ngaih a ni.

Kawng sirah kan phun a, chuktuah huan sirah kan phun a, enkawl an hlawh lo; an Bagha ui nun mai mai a, an rah thuah thuah tho si a nih hi. Kan thlir ang a, kawmthlangte hian an zawng chhang a nih chuan, kan entawn leh mai pawh a ṭhat a rinawm.

Rawtna:
1. Guwahati a export company hi dawr a, Mizoram nen ṭangruala hmalak ve theih dan a awm em tih zir ni se.

2. Kan sawi fo, Tlawng Catchment Area treat-na pakhat atan hmang ila. Awmze neiin kan phun ang a, Lei luangral tur a veng ang a, evergreen tree a nih avangin sik leh sa lo lum zual zel (global warming) venna atan a thawhhlawk ngei ang.

K.Lalfakzuala