Written by
Luaha Renthlei
Luangmual
MIN HREK RILṬAM AN TUM MAW?
Tun lai thil thleng hi Assamese nena buaina ni lovin Bengali Muslim, Bengali ṭawng pangngai pawh ni lo, Syhleti ṭawng hmang, Bangladesh aṭanga dan loa lo lut ru, India khua leh tui nih tum a, an ngam ber Mizoram leilung rawn sahthlak tumtute an niin a lang. Kan hriat ṭheuh angin Bangladesh thingtlanga cheng, khawsak harsa tak takte hian India ramah dan lovin tun hma aṭang tawh khán an rawn lut ru ṭhin a, hun eng emaw chen an awm hnuin Voter ID-te neiin India khua leh tui nihna an nei a. An rama an retheih em avangin an tuar pawh a chhelin India rama an inbenbel theih dawn phawt chuan tawrh pawh an huam a, kawngkamah chhawlbuk mai maiah pawh awm an hreh lo a, tlema an inkhawl deuh hnuin in nghet sain an duh zat zat ram an valh ta mai ṭhin a ni. Tripura-ah khu chuan a ram neitu aiin hengho hian thu an nei tawh zawk a ni. Karimganj, Hailakandi, Cachar-ah bu an rawn khuar ta zel a, MP pawh an nei ta zel a nih hi!
Assamese politician leh zirlaite’n Politics leh sipai chakna chuan hma a lak tak tak theih loh tih an hre chiang a, hengho hnawh darhna ṭha ber chu Citizenship Registration a ni tih kha an pawm a, hma la hmasa ber zingah an ṭang nghal ta chat a nih kha. Heng District pathum hi an hriat chian em avangin ménah an thlak ni deuh berin niin a lang. Meghalaya lamah pawh bu khuar an han tum viau nain Khasi unaute an harh thar azarah an duh angin an che hlei thei lova, Mizoram hualveltu District pathumah hian phung velh ang maiin an lo pung ta si a, an Nuthuri zuam ber kan ni a, ramri-ah kan sawrkarte'n hma an lo la tawk lo ṭhin bawk nen, an tan chuan kan zuamawm bawk reng a nih hi!
Heng dan lova lo lutte awmna tur hmun lo sahthlaksak chu khu laia politician-te tan chuan duhthusam niin vote bank siam an tum ran a, nakkum lawka inthlang mai tur an nih avangin political gains neih tumin hma an lakpui ta zel niin a lang. Social Media-a lo lang Politician leh sawrkar lam mite khan popular an tum bawk em a ni!
Heng District pathuma an DC-te hian pressure na tak nei lo se la chuan tun ang em em hi a thleng lo mai thei. Amaherawhchu, tunah chuan Mizo hnam chhiat vek a, rilṭama thihtir vek pawh pawi an ti ta lo niin a lang. Kan ei bar chawk luhna khan ṭha ṭha panga lai chu tunah hian min phuisak ta chu a ni a, rilru chu a na ngawih ngawih a nih hi. Kan ram te reuh te min chhuhsak an tum lai hian Political games lo neih a, lo inchirhtheh kual vel hi a hun ta lo.
Mizo hnam hetiang khawpa zah lo leh hmusit hi khawvelah an la awm lova, an awm leh thei ngai pawhin a rinawm loh. Kan ṭhenawm hnaivaia kan ZOMI unaute - Tripura, Manipur, Myanmar-a kan unaute bakah Meghalaya (Khasi Student Union) leh Chakma thlengin min lainatna thu leh min thlawpna thu an chhuah ta uaih uaih mai a nih hi.
Mordekaia leh Lalnu Estheri inbiakna ang deuhin he hun hi kan hnam tan a pawimawh a, chimrala kan awm lohna tur atan pawh a pawimawh hle mai. Kan Politician-te inlungrual a, a tawp thleng ṭang tura an din ngheh a ṭul a, mipuite leh NGO-te pawh kan khauh reng a pawimawh hle. Kristianna kan tih hian dawih aw zela ṭang tur kan ni tihna a ni lova, kan Pathian lehkhabu kan bih chian chuan, hnam chhan nan, ram chhan nana an beih nasatziate kan hmu thei a. Ringtu tak tak chuan a ram venhim nan a hnung tawlh a thiang lo a ni. Pathian Thuah hian khawi laiah mah mahni ram leh hnam phatsan hi an sawi mawina ka hmu lova, Nehemia phei kha chuan kulh siamṭhat hna a thawh lai pawh khan heng Samari mi hoin an lo khawih ve pawh a phal lo a nih kha! Lal Isua pawh khan Samari khua a kal pawh khan anmahni fakna leh inzawmna tak tak a sawi hauh lo! He ram bak hi Pathianin Khawvelah min pek belh chhah dawn lo tih hi i hre chiang ang u.
Heng mite lo do nan hian tih theih kan neih te chu:
1. Cachar, Hailakandi, Karimganj aṭanga lo lut reng reng ILP an nei ngei ngei tur a ni, a nei lote cheng zahnih khat maiin i luhtir tawh suh ang u. Kan lo ti a nih chuan kan ram kan hralh a ni tih i hria ang u. Kan force leh sawrkar tan engkim enfel vek sen a ni kher lovang, an lo luhna chhan - inhlawh leh sumdawnnaah a chhawrtute reng rengin ILP nei lo chu chhawr lo ngamin, chutianga lo lut an awm chuan Police-ah i report ngam ang u.
2. Kan hnam zahawmna hi sum hian i hralh lul lovang u, Mizo dawr anga lang - heng Kawr Vaiho sumdawn nana kan hmantir hi i sim ang u. Ramrikawn aṭanga Temple inkara dawrte, Zemabawk aṭanga Kulikawn inkara Mizo dawr ni anga lang, khabe hmul sei tak tak neiin an nghahho te, Falkland aṭanga Bawngkawn vela dawr awmte hi a neitute hian Mizo hnam chhan nan i luah lohtir ngam ang u.
3. Cement work-ah hian kan hnam chhan nan kan ṭhalaite hian el neiin i thawk ang u. Kawr Vaiho tel lo hian in kan sa thei a ni tih hi kan lan chhuahtir a hun ta. Heng Kawr Vaiho hi hnathawh tur a awm loh miau chuan an awm reng peih lovang.
4. Kan Sawrkar hian ramri depa khua bakah kan ram chin hi i humhalh ngamin development pawh uar zawka kalpui a hun ta. Aizawl khawpui chhung pela hma kan lak a ngai a ni.
5. Tripura nena kan inkalpawhna bakah Manipur nena kan inkalpawhna kawngpui hrang hrangte hi kan ngaihpawimawh a, kan thuam ṭhat hun ta hle mai.
6. Kan unau Myanmar-a mite kan thawn haw ngam chuan eng vangin nge Kawr Vai hi kan thawn haw ngam loh bik ang?