SIPAIIN SABENGTUNG A PUAK KHA

Sabengtung puak ngai kha…
Internet lamah hian thlalak pakhat, mual pakhatah sipaiin sabengtung a paw lai thlalak hi a awm a. Thalak sawifiahna (caption) ah chuan “He thlalak hi Indopui pahnihna hunlai a mi a ni a. Sipai hian sabengtung hi a ngainat vang emaw a chhanchhuah duh vang a nilo. Mual ah hian palpuah bomb phum a ni a, a tlan kual chuan a palpuak ang a sipai te nen hian an zavaia an thih a hlauhawm vang zawk a ni. Hei hian a zirtir chu, hun khirhkhan ah chuan mi mawl, an thiltih nghawng tur hrethiam lo leh an mahni duh dan dan a tal ṭhin te chu thunun hmasak ber tur an ni” tiin an ziak.

He thlalak chungchang hi sawi­fiahna dang ah chuan Indopui II hunlai a thil thleng a nilo a, 1958 vel ah Algerian War ah sipai pakhatin sabengtung riltam leh riangvai chu a khawngaih avangin an inkhuarna hmun lamah a pu thleng a, an enkawl zui a ni tiin an ziak. Hemi chanchin hi 1991 a tihchhuah ‘History of the Legion’ Douglas Porch ziakah chuan a chuang nghe nghe.

Hri leng kar a sabengtung…
Sawifiahna hmasa zawk, palpuah bomb hlauhawm tak a awm avanga sipaiin sabengtung a puak ngai hian rilruah thil sawi a nei tlat. Hemi hmang hian Sabengtung puak ngai chungchang hi i ngaihtuah ho ang u.

Sipai rual, ral ram a awm te chuan sabengtung, a duh duh a, a lo vah kual mai maiin nghawng a neih tur ngaihtuah thiam hauhlo chu an thunun a ngai a, a nih loh chuan amah sabengtung mai nilo, sipai rual hovin an vaiin an tuar thei a ni. He sabengtung hian thil pawi tak a thlen theih chu amah chauh tawrh theih a ni lova, midang tam takin an tuar thei a ni.

Tunlai hripui leng karah hian test kher loh hi tu tu in nge hripui kai kan inhre hauh lo. Tam tak chu fimkhur tak chung pawhin ei leh bar zawnna avang te, hripui dona a chetchhuahna lamah te leh thil pawimawh tak tak tihna lam ah te vanduai palh theih a ni. Chutih lai chuan thil ṭul ni lemlo, hlimhlawp bawlna leh intawllenna te, thil ṭangkai lova hniak lo hnutchiah zut te hi pumpelh theih hram hram a ṭul hle.

Kan hniak tin hi palpuah bomb mual a hniak thlah ang kan ni tih ngaihtuah a ngai e. Hniak kan tih tlem theih hram chuan midang, a ṭul bik a hniak neih ngai te tan mual him chhun lai kan kian a ni tih ngaihtuah a ngai e.

Sabengtungin palpuah bomb a pal avanga amah leh sipai tamtak tan thil pawi tak a thlen thei ang khan kan pen tinreng hian thil pawi a thlen thei a ni tih ngaihtuahin loh theihloh nilo kan pumpelh a ṭul hle.

Sabengtung nge mihring?
He hripui do na kawngah hian inkharkhip (lockdown) reng theih a ni dawn lova, inkharkhip ( lockdown) hian he hripui hi a ti rem ngawt dawn hek lo. Hripui darh nasa lutuk tur tihziaawmna atan hmanraw ṭangkai tak erawh a ni thung a, chumi avang chuan dan hmangin inkharkhip (lockdown) hmang a thunun ngai ṭhin kan ni. Inkharkhip (lockdown) dan hmang a khuahkhirh kan nih loh hun a lo thlen hian hripui hi a reh ta a, a hma a nunphung pangngai ang khan zalen takin kan nung thei ta tihna ang mai a ngaih chi a ni lo ang. Chhia leh ṭha hriatna fim nei mihring kan nih rual hian keimahni a sabengtung zia hi a rawn chhuah fo ṭhin avangin dan hmanga thunun ṭhin ngai kan ni. A tir lam aiin tunah phei chuan fimkhur lehzual kan ngai telh telh zawk a ni.

He sabengtung thawnthu kan ngaih­tuah ho mek ah hian sabengtung, a thiltih in a nghawng tur ngaihtuah nachang hrelo, thunun ngai ang hi ni lovin kan thiltihin nghawng a neih theih te ngaihtuah chungin a ṭul lo ah hniak nei duah lovin, sabengtung ni lo a mihring kan nih a ṭul fo dawn a ni.

Kan khawsak dan, dinhmun leh ei leh bar kan zawn dan te a inan lo em avangin a ṭul a ten hniak an neih theih nan kan hniak ṭullo hi tihtlem a, a ṭul a te kan khek a ngai e.

He hripui lengah hian keimahni dinhmun aṭang chauh a ngaihtuah lovin midang dinhmun aṭanga ngaihtuah thei turin kan rilru ti thar fo ila. Kan thiltih hian kan himna a thlen tur emaw kan tawrhna a thlen tur lam aṭang chauh a ngaihtuah lovin midang himna leh midang tawrhna a thlen theih aṭangin ngaihtuah bawk ila. Hei hian hri leng chungchang ah chauh nilo, he hringnun a kan hniak tinreng hian midang tan enge a thlen tih ngaihtuahna nen rilru thar min puttir fo rawh se.

‘Nangmah I inhmangaih angin I veng te I hmangaih tur a ni’

Vanlalruata Royte