KAN ONLINE VE THEI ANG EM?
Hripui leng avangin zirna in khar angai a, kum kalta aṭangin mumal takin zirna kalpui hleihtheih a ni lova, naupang a zirtu zawk ṭhahnem ngaihna chang pawh hre mumal lo te tan chuan a nuam letling viau maithei e, an tan kum hloh kha a pawizia pawh hrilh teh mah ila, an hrethiam der si lova. Hri lengin eng chen nge min chenchilh dawn kan hre si lo, chuvangin sawrkar lam pawhin sikul kal kher lova mahni inlum aṭanga online class kal dan tur leh rualkhai zawka kal theih a nih beiseiin hma a la mek a, hetiang lam buaipui tur committee pawh din a tum a, a din zawk tawh hial maithei e. Thu lawmawm tak a nih rualin zirna kalpui kan tum luat leh inkhairual se kan tihna lamah hian kan inkhairual thei tak tak angem? Nu leh pa tamtak chu an va beidawng leh dawn chiang em.
Ni e, kan sawitawh angin nikum lamah zirna in khar a ni chungin sikul ṭhenkhatte chuan rem leh rem lovin online class an kalpui a, hetianga online class kalpui thei te hi khawpui lama sikul an ni deuh tlangpui, chu mai bakah private sikul kan tihte an ni a, loh theih lova online class kha kalpui a ṭulna chen a awm a nimaithei zirna in ni mah se, ṭhenkhat tan sumdawnna hmun a nihna chen a awm a, mi tam takin kan tu leh fate zirna man hi chawbel atan an hmang bawk si a, rual taka kal kha a rem lo te pawh a ni mahna le!
Rualkhai zawka zirna kalpui tum a nih hi a lawmawm a, chutih rualin thil harsa tak tur niin a lang, tun dinhmuna rualkhai taka online class kalpui tum ai hian rualkhai taka zirna kalpui loh hi a fuh zawk niin a lang. Heti zawng hian ngaihtuahna han seng chhin ta ila, kum kaltaa online class kalpui a nih khan zirtu aiin nu leh pa in online class kha an luahlum zawk a, an fate hnenah test innei dawn tih leh hei hi i thiam em tih chu an sawi ngun ber a ni. Naupang ten chuti teh ualin online class an lo ngaipawimawh si lova, online class ai chuan games khelh emaw youtube en kha an tuipui zawk tlat si a. Online class kalpui ṭhenkhatte kha chuan an zirlai te pawl sawn tir hram hram leh an online kalna fees bak an beisei lo, an naupangte'n thiamna tak tak an pawchhuak dawn lo chung khan an kalpui lui hram hram a ni. Naupangte aiin nu leh pa an hah zawk, nu leh pa te chuan kan fate zirna chu kan enpuiin kan tihpui tur a lawm kan ti a nimai thei e a dik reng. Mahse, a zirtu berin a thiam chuan si loh chuan eng nge hmasawna awm chuang le?
Khawpui na na na chu thil a awlsam a, tih dan dan ala awm zawk, thingtlang lama kan fate zir ang zir ve tho online class pawh kal ve thei lo tam tak an awm a, thingtlang naupangin an zir theih loh laia khawpui lama lo tih chiam kha zirlaibu inang zir ṭheuh ṭheuh a fuh dawn em ni? World class education tiin kan lam ri seka hretiang a nih chuan a class a sang dawn lo tlat. Tunah pawh sawrkarin ruahmanna a siam anga thingtlang lam bawkin an tuar dawn, mobile phone leh internet te awm ve bawk mah se, chhun lamah nu leh tam takin an fate an tihpui thei dawn lo, eizawnna kawng an zawh anga lo an feh angai ang, naupang mai tan mahnia lo tih theih a ni dawn lo. Khawpui environment in a zir zawkna hmuna naupangte mah an nu leh pate'n an ṭhutpui reng pawha hmasawna a awm hleihthei loh laiin thingtlangah Chingpirinu leh Sihal ten min hual velna hmun, zirtirtute awka aia thereng hram rinna hmunah nu leh pa ten an enpui theih bawk si lohna hmunah chuan zirna kalpui hi a harsa dawn hle mai. Nu leh paten zan lamah enpui mai se, kan tih a nimai thei, chhun lama nisen sa hnuaia nilenga hnathawk a, thlan tui farin a bual zawih zawih hnua zan lama fate zirlai enpui a buai leh kha khawpui mi pawhin an tlin loh tur thil a ni veleh tlat mai si a, engtin tak chuan rualkhai takin kalpui ang i maw.
Zirna hi a pawimawh a, hnam hmel lanna pawh an ni, ramin hma sawn dawn chuan chhawrtlak lehkhathiam ramin kan ngah a ngai a, chutiang hrereng chung chuan Central YMA pawhin kum 2020-2021 atan kumpuan thupuiah 'Zirna uar' tih a thlang hial a nih kha, tum ang leh duh angin kan kal thei ta si lova tumah indem thei kan awm lo. Mahse, rem leh rem lova kan tih hram hram hian kan hlawkpui angem, online class te pawh kan han tih tak naa a rel theitu sawrkar lam hian an sikul hi online class an kalpui thei ngut angem? A awlsam zawngin kan thlir lova, harsatna thleng thei leh thingtlang lam dinhmun thlir chungin kan sawi a ni. Puitling chin tawhah chuan thingtlang lam pawh an mahni an inhaikaw thei viau a, pawl sang leh deuh tawh phei chu hmunpui lama awm alo ngaih avangin a tihdan ala awm zawk a, a pawl hniam lam hi kan thlirpui angai a ni. Private sikul ṭhenkhat tana chawl lova sum lakluh theihna remchang kan zawnsak nite hian kan ang ka ti ṭhin, online class kan kalpui leh chiah chuan rampum nu leh pa kan buai leh nuai nuai dawn chu a ni ber in a lang ta.
Ngaihtuah kim angai si a, kan buaina ni lo tura kan ruat ṭhenkhat hi chu thingtlang mite tan chuan buaina tham a ni. Kawng khatin ngaihtuahna ti zau leh ila, kan ram power-ah kan intodelh lo em em a, khawpui lamin electric current an nei a, an chhi eng mai ni lova, inchhung kiltin mai electric hmanga thuam chhuah vek a nih laiin thingtlang hmun ṭhenkhatah chuan electric inenchhawk angaih avangin kan inchhunga bulb pahnih lek pawh a eng thei lo fo ṭhin, power supply a awm loh chuan network ṭha a awm thei lo, internet signal a awm loh chuan online class engtin nge kan tel theih ve ang? Online class-a kan tih dan phung ṭhenkhatah dar bituk a thehluh ngai te a nih ṭhin avangin current lama harsatna kan neih chuan kan internet thlengin a nghawng dawn a, fur laia kar thum te current neih loh hun alo thleng leh mai dawn si a, ti ve uk siin kan puitlin ve thei lo palh angem?
Hmun ṭhenkhat internet 4g in a tuamchhuah vekna hmun leh mahni ina internet connection nei a khawsa te kan nih laiin ṭhenkhat erawh khawii maw kawmkar laia signal awm theihna leh internet a man ve theihna hmuna chengte tan chuan kan lo online ve lo mai ange tih mai a awl viau maithei. Heng zawng zawng hi hri leng vang a ni a, mihring tih theih bak thil te pawh a nihna chen a awm mah se, mihring tihtheih chinah zirna te pawh kan inkhairual zawk kan duh a nih chuan la chawlhsan rih ta mai ila, kan fuh lo chho ta sa sa kan nghahtheih te pawh hi a fuh ve tho lo maw?
Ramchhana Hmar, Phuaibuang