MAHNI INNGAISANG LO MIZO

Thawmhnaw hlui (Second hand) a thing a, a’n ha chhin vela, “Awi ka va han zo ṭiah ṭiah tak” an ti vei vawng vawng a, ka insum zo lo chuan, ‘I zo ang chu Mizo a lawm mawle I nih le’ ka lo ti ve vat a. Ṭhing leh changkang lo, nalh lo, sawi nan ‘I zo e, I zo ṭiah ṭiah’ tia mahni leh mahni hnam inhmusit tak sap ho tihdan (style) la a, inchei leh khawsak vel chu ngaisang tlat kan nihna hi engtin nge kan kal pelh theih ang. Zo ṭawng pawh thiam ṭha mang lo chu intihtheih nan taka hmanga, Mizo ṭawng hmang dik thei hauh lo, sap ṭawng erawh chu hman dik tum tlata, sap ṭawng hmang diklo te lo nuih tet tet ching kan ni a, Mizo ṭawng hmang diklo leh thiamlo te hi nuih zawk tawh ila, vai biak dawn a Mizo ṭawng paia biak kan tum tlat te hi hnam mak tak zawng kan ni! chutih laia hnamdang zingah kan Mizo pui te mahni hnam ṭawnga biak leh phet kan tum si te hi hnam hriatthiam harsa tak chu kan niin ka hria.

Hming: Dawr kan hawng dawn a, a hming ah sap hming zel kan vuah a, Aizawl khawpui chhung hi han fang mah teh u Mizo ṭawnga Dawr hming hi za ah 10 a awm ang em tih chauh a ni. Naute a lo piang a, Mizo hming hma ah sap hming dah zel kan tum a, thingtlang kilkhawr ber fate pawh, Angela-I te Pricilla-i te Lydia-i te Roberta te an kat nuk mai. Kan hnam hming te chu sap ṭawnga ziah vek kan tum tawh mai si a, Shylo, Colney, Wrenthley, Joute, te kan ni tawh hlawm, ava hahthlak tak em! Kan pi leh pu te kha lo tho leh se kan hnam hming hi an chhiar thiam tawh lovang a, sap hnam kan zawm ta vek emaw anti mai thei a ni.

Mahse Mizo te hi kan duai lova kan taima a, kan intodelh thei a, chapo viau si hian kan inngaihsan tlat lohna avang erawh chuan hma kan sawn thei si lo. Heti zawng hian thiltithei zawk te hian hma han la ula, hma kan sawn mai lo ang maw?

Mizo kutchhuak ngaihsan inzirtir: Kan hnam incheina te chu kan ngaisangin kan hlut ta viau mai a, chutihlaia Mizo pa thluak ṭha tak maia khawl leh thildang asiam ṭha tak tak te chu Mizo siam a nih avanga dah sang thei lo leh ngaihlu lo kan ni tlat mai hi a pawi ta a ni. Tui in tur hi ramdang aṭangin kan lalut zel a, keimahni ram chhung tui tluka tui thianghlim hi a awm chuang awm love, vairam tui iron tam lutuk bungbel pawh tichhe thei khawp a thianghlim lo, intur atana an tihthianghlim chu kan chaw lut reng a, kan ram chhung ah ngei Amawii tui, Oasis, ever clear leh Bailey leh midangte pawhin khawl ropui leh ṭha tak tak hmangin kan zoram tui thianghlim tak chu lei theihin min chhawpchhuak ta a, kan ram tui hi R.O tui tih thianghlimna a, a tuichhe paih tawh pawh hi a tehna ah chuan intlak khawpin a la thianghlim a ni. Chutiang kara vai tui in tur kan chawkluh reng hi ti tawpa kan Mizo pui ngei ten eizawn nana an hman hi ti hlawhtlin pui tur hian keini a ram chhunga cheng te hian mawh kan phur a ni lawm ni? Ramdang aṭang lo lut tur hi lo dang chat ila emaw dawr duhlo ila, an lo phur lut duh tawh lo mai ang. Kan factory neitu te hian min chawm zo turin ṭan an la lehzual ang a, an tlin loh chuan midang in an hawn belh anga hna thawktu tam tak a siam ngei dawn a ni.

Tuizem Mizo pa ngeiin Zawlbuk, Daifim tih hming chawiin tuizem ṭha tak tak an siamchhuak ve ta, tunlai hian sawrkarin tuizem a sem reng a, heng ah te hian Mizo siam ngei kha han sem ila, kan Mizo siam hi keini ngei pawhin kan hmang a, engatinge vai ram ah kan pawisa tam tak kan luanchhuah tir zel ni le? heng a ti thei te leh tui mi te chawk phur thei tur hian engatinge Zopa tuizem siam ngei chu kan ngaihsan duh hauh loh? Dinchhuah phah tur khawpin heng siamna khawl neitu te hi I pui ang u hmiang, Vai siam aiin a lo ṭha vak lo deuh a nih pawhin ṭan lak tir thei turin mipui te hian kan siam thei a ni, mamawh asan chuan anni pawhin ṭan an la lehzual ang a, hna thawh tur neilo te hna tam tak a siam leh ngei bawk ang.

Mau: Vai ram ah mau lei tur kan zawng a, ka hmuh phak ve chinah Mizoram mau ṭha ang hi ka hmu zo tlat lo, chang bawk lek luk, kawi ngil ngel chhah tak tak hlir a ni, Cheraw kan dawn ah kan nula te lamna tur kan va zawnga mau ṭha kan hmu zo lo. Kan CM in mau a buaipui ang hi ka hre ve chuang lo nang a, kan rama mau hi a lo va ṭha em! Ka ti ve a ni, a hman ṭangkai dan hi kan dapchhuak thiam lo mai pawh a. Heti khawpa mau ngah, kan duhlohna thleng thlengin a rawn chawr emaw tih tur a ni a, tun thlenga Paper Mill liantham kan la nei lo te hi mak ka va ti em! Silchar Vai kan tih ten min ruksak renga anni lah chuan hmanna tur an hre em em mai bawk si a. Hmanni chu online ah Mau Puanzar (parda) ka chah a, Cheng 1200 lai a ni a, a lo thleng chu ka en vang vang a, Mizo pa siam thiam tak tur niin ka hria a, an mau hman lah chu a kawi chhe em em mai si a, anni ai chuan a hmanrua pawh kan nei ṭha si a, eizawnna tling India ram mipui tam tak ten khawluma Nisa inhliahnan an hman ṭhin chawm tur khuan kan ṭhalai te hian siam se kan chawm hneh lo hial ang, a ngaihna hria kan va mamawh em! A chawrno tuai ei ringawt lo hian a hman ṭangkaina tam tak hi hai chhuak ang u.

Central Budget hmang hian kan intodelh thei:

Eizawnna a vang, tia sawrkar hna vek beisei lo hian kan rama Central sum lo kal aṭang hian intodelh dan kawng a awm asin. Congress sawrkar laiin NLUP an ti a, sum pawh kan hmu, sum hmuh tuka scooty lei ta daih te kan nih kha chuan hmasawn ngaihna a awm lo. Kan hnamin kan nitin mamawh tun thlenga kan intodelh theih loh chu Vawksa te, Arsa te Bawngsa te a ni. Corona Virus a len zual vanglai khan Ar an vulh sup sup a, lei tur pawh a tam, boruak a rawn inhawng a vai sumdawng an lo lut a, ar leh artui an rawn la lut a, kan Mizo ar vulh ten hralhna an hre ta lo mai, a chhan chu keini aiin an titlawm leh tlat a, a lo lut tur dang tu an awm si lova, a tlawm zawk na na na chu kan lo duh zel bawk si, min venpui tu kan nei leh si lo a nih kha.

Sawrkar ruahman puina in khawkhat in Ar vulh vek sela, khawdangin Vawk, khawdang lehin Bawng, bazara phur tur motor tam tak kan mamawh nghal dawn a, trade thlang ve lo chuan lo vulh ve phal loh bur ni sela, state pawn aṭanga lo lut tur kan dangchat hmak ang a, mamawhna a san dawn avangin chhungtinin ṭan an la anga, khawpui ah a lo dah khawmna leh pekchhuahna tur ruahman nise, khawpui chhungah tuman ran vulh tawh lovin thianghlim takin kan khawpui pawh kan enkawl thei tawh ang. Khawpui chep taka eizawn tuma kan inbeng vak vak a ziaawm bawk anga, hna nei lo kan awm lovang, thawktu kan indaih loh zawk ngei ang. Hei hi entirna chauh a ni, chuvang in kan ram hi keimahni kan intodelh thei a, keimahni inngaisang ila, vai dawr ah tlawm zawk mahse Mizo dawr hram hram ila, Mizo sumdawngte pawhin uchuak taka hlep tum hi bansan bawk ila kan ram hi ramdang puihna tel lovin keimahni ngei hian kan ding thei a ni. Tichuan Zoram Thar chu a lo thleng a ni mai a lawm.

Darrema Hlawndo