Media ethics a lo zir tel em ni hial le?

Hrehawmna, chhêlna, hriat fiahna, beiseina –heng thu puitling, mahnia mâl dintir pawha nghet tawka ngaihte hi Thuthlung Thar epistolary literature khawvela hmun zau tak luah, Paula lehkhawthawna phêk tin luahtu an ni.

Rom khawpui, a hun laia khawpui ropui ber lam chu a'n hawi ṭhin bawk a, mahse zùk kal a rem rih si lo. An zinga Krista hmangaih thû puan a duhna chuan tur tlut tlut tawh bawk si. A dinhmun mekah lah a tih theih tawk ni rih chu an hun laia media changkang leh ṭangkai ber, thiltithei ber ni bawk, mi naran ban phâk lohva mi, epistolê thawn chu a ni.

Mi thiam tih takah Paula khan a bàn phaka awm changkanna hmanrua kha a bèlin a hmang thiam em em a. Rom khuaa ringtute kha ringtu ṭha, sawisel bo, thlarau mi ṭháh, fuih leh puih chuan tur awm lo an ni bik lo; zilh leh fuih ngai ve thote an ni.

Nimahsela, mi fing, thlarauvin a tihfin lehzual Paula te ang chuan media hmanga an nih ang anga dèn dawt dawt ngawt emaw, keuh chawrh chawrh emaw, rawlpui chhuaha auh chiam chiam emaw kha an hnena thusawina hmanraw hriam ṭha ah a ngai lo va. Krista khawngaihna hriaa, thiam chang tawh an nihna ṭhiahsak ai chuan a dâwma dâwm chhuah chu râl aṭanga inauh eina hmanraw ṭangkai a nih a hria a.

Heng thumal, thu puitling, mal dintir ngam ṭhiaute hi thlang khawma thlung khawmin, hmaihmaa a la tawn ngai loh Rom mite dawr nan a hmang ta a ni. Ama sawi ni reng, a irawm chhuak ngat ni ngei si pawh chu Rom mite hriat sâ ah a belsak a, heti tê hian Rom mite chu a va rîm a:

Tin, chuti chauh chu ni lovin,
kan hrehawmnaah pawh
lawmin i awm ang u,
hrehawmna chuan
chhêlna a siam a,
chhêlna chuan
hriat fiahna a siam a,
hriat fiahna chuan
beiseina a siam
tih in hre si a… (Rom 5: 3-4).

A sawi duh zawng chhar khawmin a chhûng khawm a, “in hre si” tia thángṭhat par awrhtir a ni. A sawi duh tak goal zawnah ngei chuan, angle zim sawt sawt aṭangin a’n chhuih ta a ni a, a goal leh goal loh hre lo mah ila, “A goal” tia au loh theih a ni lo.

Thu hian thil a tithei a, ziaka a awma, chhiar tura tar chhuah a nih hian a chhiartute lamah thil ropui tak a thlentir ṭhin a. A thawn chhuaktuin a uluk taka a rema, a ṭawngkam hman duh takte a thil khawm ṭhapa, a tum lam leh a duh lam a tin zawn ṭhat bawk chuan a thlawnin a riral lo tawp ang.

Thuthlung Thar lehkhathawnte hi râla awmte dawrna, media a ni a. A thawntute reng reng pawhin an ṭawngkam hman tur an tuai fai ṭha a, thû an chhep uluk tih a lang reng a ni. I chhiar leh tikah chuan “creative artistry” tih hi chhiar fùngah lo hmang ve chhin ta la, i chhiar tui lehzualin ka va ring e.

Heti tak maia mawi leh awmze neia Jentailte tirhkoh a chet theih chhan hi hriat a chakawm e. Thû a thiam a nih saltiah lo, media a hmang thiam tel a nih zawk hi. Cydnus lui hnara ding University of Tarsus-ah khan Sophistic Rhetoric bakah media ethics te kha an lo zirtir tel ṭhin em ni dawn le? Gamaliela ke bula sei lian nge nge chu an hriat e.

Rev Dr LH Rawsea