HRUAITU ṬHA LEH TLING CHU
Mang a ang ta tak zet, ram hruaitu leh mipuite hmangaihtu tak tak tan chuan au chhuah a hun ta. Ramin harsatna a tawha mawhphurtu chu hruaitu a ni a. Hlawhtlinna a neiha hming ṭhatna khumtu pawh hruaitu bawk a ni. Hruaitu lu ber chuan a hnuaia mite hnenah mawhphurhna chi hrang hrang pe bawk mahse thu tawp siamtu chu amah zel a ni.
Fakna dawn tur a awm chang chauhva hruaitu anga intilang, thil kal fuh lo avanga mualphona leh chhiatna a awm changa hote mawhphurhtir tlat ṭhin chu hruaitu ṭha leh tling an ni lo. Hruaitu dik leh tling chuan a office-ah ṭhuin ‘mawh zawng zawng chu he office hian a phur ang’ (The buck stops here) a ti ngam tur a ni. Hruaitu tling chuan a hnuaia department hrang hranga thil thleng te a ngaihvenin a hre hneh hle tur a ni bawk. British parliament House-a zawhna awm zawng zawng chu Cabinet Minister te ni lovin, Prime Minister zelin a chhang ṭhin. Ram leh a mipuite chunga harsatna a thlena mawh la ngam, mawh phur ngam hi hruaitu ṭha leh tling an ni.
Pathianin Israel fate an sualna avanga Kanan rama lut thei lo tura a tih khan, an hruaitu Mosia chuan Lalpa kan mite chuan thil chu an tisual ngei mai, mahse an sual i ngaidam thei ang em? i theih loh chuan i lehkhabua i lo ziak tawh ata kha mi thaibo turin ka ngen a che” a ti ngam a ni (Exodus 32:32). Chutiang mi chu hruaitu tling rin ngam leh zui tlak an ni.
Hruaitu tling chuan hlawhtlinna chanchin puan nuam a ti ang bawkin chhiatna leh hlawhchhamna emaw harsatna eng pawh ramin a tawhin mipui hriatah a puang ngam. Chu chuan ram mipuite a khawngaihtirin ṭanrualna a siam bawk. Ram chhungah indona avanga harsatna emaw, sum leh pai chungchanga harsatna emaw, thlipui avanga chhiatna emaw, hripui vanga ram mipuite manganna emaw, ṭampui mitthi emaw a lo thlen a, mi dang kuta innghat mai lova mawh la ngam hruaitu chu hruaitu tak tak a ni.
Hruaituin ram leh hnam leh mipuite himna tur chungchanga a manganna mipui hnena a hriattir chuan chhanchhuahna a lo thleng ṭhin. Dunkirk Evacuation 26 May – 4 June 1940 kha khawvela evacuation lar ber leh ropui ber a tling hial awm e. May ni 10, 1940-ah German sawrkar chuan France ram an rawn run a. British, France leh Belgian ṭangrual sipaite chu German sipaiin an rawn hual a, France sawrkar a tlawm ta mai si a, an himna turin tlanchhuahna tur kawng pakhat chiah an nei.
Ṭangrual sipai nuaih chuang British rama him taka hruai kai chu hna hautak satliah mai ni lovin theih loh tawpa ngaih a ni a, a chanve aia tam chu German sipai kuta thi tura ngaih an ni. A chhan chu Tuifinriata inthiar kaina tur lawng an nei tlem lutuk a ni. Chutih laia British Prime Minister-in an manganna thu England mipuite an hriattir a, tuia lang thei tawh phawt chu an sipaite chhanchhuahna atan an mamawh a ni tih mipuiin an han hriat meuh chuan mi mal lawng nei zawng zawngin “Ka pu ka lawng a kal ve thei hram lawm ni” an ti ngawih ngawih mai a nih kha.
Chuti khawpa an ṭanrual takah chuan France leh British inkar tuifinriatah lawng an thlun zawm ta put mai a. A tlanin an tlan kai thei ta, Sipai 140,000 chhanhimin an awm ta a nih kha.
Kan ramin hripui kan tuar mek, ni tin hri vei kan pung tual tual, kan invui liam nitin ta mai si a! Mawhphurtu a inngai hruaitu tan chuan mangan hle na tur a ni ta. Mipui kan rum ta tak zet, hospital-in hri vei enkawlna atana an mamawh ngawih ngawih an neih tawk loh dan te kan thlirin kan zam a; enkawlna tur hmanrua chauh ni lo a enkawlna tur hmun pawh kan nei seng ta lo hian mipui a tithlaphang a ni.
Kan medical team ten inkhuahkhirh tawh loh mai an rawt te kha eng vang tak ni maw! Bible-ah chuan ‘Bethel-ah lo kal ula, bawhchhe rawh u,’ tih te, ‘Gilead-ah thing hnai damdawi a awm ta lo em ni, engati nge ka mi ka fanu a dam theih loh?’ tih te kan hmu a. Pathian hian Bethel-ah bawhchhe tak tak se a tih vang lam aiin an sim duh lo lutuk khan a thin a tirim ve a ni mai lo maw! Amah aia Gilead thing hnai ringtute hnenah ‘in Gilead thinghnai a kang ta em ni?’ a ti a ni.
Kan medical team-te hian mawhphurhpuitu nei lo leh, anmahni maia mipui demna leh medical facility tlakchhamna te phur ta nia inhriain, mipui thu awih lo lutuk te nen “umm, in awm awmin awm teh u” min ti ta mai a ni ang tih ava hlauhawm em! Ram hruaituin mawh laa “A! kan leido hi a khirh em mai a, a harsa a ni, damlo enkawlna tur khawl leh mamawh dang kan ngah si, party emaw, pawl emaw mimal emaw sawi lovin kan van Pathian au ila, kan vaiin i ṭang tlang teh ang u” han ti se mipui thla a muangin mahni tih theih tawk ṭheuh ti turin kan tho sung sung mai lo vang maw le!
Commissioner Lalkiamlova