Written by
ML Ralte

AWMPUI HNA LEH COVID 19

Awmpuite Ni , International Domestic Workers” Day June ni 16 pualin chibai ka buk a che u. Awmpui kan tih te hi mi ina hnathawk, a tlangpuiin hmeichhia an ni a, awmchilh a thawk leh mi in luaha langa kal anni tlangpui. Kum rei vaklo atang khan Mizoram khaw hrang hrang atangin mizo hmeichhia, awmpui hna thawk tu an pung viau mai a, Tin, mi in luah chunga langa awmpui hnathawk an pung hle nia hriat ani bawk a , hmasawnna pakhat ani ve ngei mai. International Labour organisation, ILO C189 an tih mai chuan awmpui hna hi hna tha leh zahawma ngaih anih theih nan ruahmanna tha tak a duang tawh nghe nghe a, chumi chungchang chu tunah erawh kan sawi tel rih lovang.

Durtlang Peace Home ah khian project pakhat FDA, Ferrando Domestic Workers Alliance a awm a, awmpui hna thawktute leh a ruaitu tan pawh engemaw harsatna a awm palhin biak pawh theih reng anni.

{ phone........} Fdwa hma lakna avang hian awmpuiten an harsatna heng a ruaituin hlawh a pek that duh lohte, an awmna chhungkua atanga mipat hmeichhiatna lam hawi zawnga harsatna an tawhte, hnuaichhiah leh endawngna lak atangin alo chhanchhuak tawh thinin a ruaitu nena an inkar buaina te pawh a chinfel pui tawh thin a, ala thawk zel bawk ani.

Awmpui hna hi chhiahhlawh hna ani lova, an tha , an hna i leisak ani zawk . Hna dang ang thova hna zahawm a ni.

Mizoram sawrkar, concern department pawhin ngaihven viau mahsela, tunah erawh chuan an hamthatna tur lam hawi leh felfai zawka inrawih dan tur inkaihhruaina ala duang chhuak mai rihlo niin a lang. Chumi hma chuan a hnuaia tarlan ang zulzui hian inruai thin ila a tha awm e.

Awmpuite tana thil pawimawhte

1. An hna an zahpui tur a nilo

2. An hlawh zat te, pek ni tur te hriat lawk a tha

3. Awmchilha thawktu chu pindan leh khum mumal tak pek nise, naupang mutpui lo se. { an mahni puala hunawl an hman theih ve nan }

4. Kar khatah emaw thla khat ah, ni hnih khat tal hlawh chan lova off day pek tur a ni, an duhna hmuna kal phalsak ni se.

Off day ah a ruaitu in a mamawh chuan insawiremin, nikhat hlawh pek belh nise.

5. Chaw ei ho anih leh nih loh tur sawifel nghal te, thian leh inleng neih chungchang te a ruaitu nen sawifel ni bawk se, a hnuah buaina a awm lohna turin.

6. Hnathawh laiin cell phone off leh hla ngaihtlak loh te a tha.

7. Langa kal tan hnathawh hun chhung hi a tlangpuiin Dakar 8 atanga darkar 10 ani a, hemi bak chhawr annih chuan hlawh pek belh ni sela.

8. Awmpui chuan rimawmna nen taima tak leh hawihhawm takin a thawk thin tur ani. Dawtsawi leh dawngdahna hian a ruaitu nena an inkar a tichhiain, a tuve ve tan pawh harsatna thlentu a ni thin.

9. Hnathawktuin a ruaitu bungrua dil hmasa lovin emaw a hriat lohvin a hman loh a tha.

10. Tawngkam mawi heng “Aw le ka pi, Aw le ka pu kalo titha leh ang e “ , hei chu ka tichhe palh hlauh mai “ tih tawngkam mawite a hman thin chuan hna thawktu hawihhawm alo ni thuai ang.

A ruaitu lam tana thil pawimawh.

1. Awmpui rawih dawnin thil pawimawh zual lehkha a ziaka dah a tha mai thei.

2. Hnathawktu address kimchang leh contact no te , mamawh hun atan an thian emaw chhungte address leh biakpawhna tur neih a tha..

3. An hlawh batsak lova, a ni ruatah pek thin tur a ni..

Hawihhawm taka biak thin tur anni.

4. MI fello rawih palh thuah fel taka chhuahtir dan ruahman lawk a tha.

5. Chhiahhlawh an ni lova, hnathawktu pakhat , hlu tak anni tih pawm tlat tur a ni.

6. Mihring an nihna anga an zahawmna leh dikna an neih te hriatsaka humhalhsak tu nih tura ni.

7. A ruaitu. inah a himin a thla a muang tur ani ,

8. Training pe tur agency mumal ala awm loh avangin zaidawh takin a ruaituin hnathawh dan tur training a pek an mamawh thin. Tichuan a ruaitu tan pawh awmpui chhenfakawm alo thei ang.

Covid 19 hripui avangin awmpui thahnem tak an khaw lamah an haw laiin a then mi in luaha chambang, hna thawh chhunzawm tur neilo an awm nualin a lang. In neitu in a ngaihven a tha khawp mai

Mizote hi kan rilru a hauhsak zia leh a thatzia he hun thimah hian a langchhuak tih kan hmu zel anih hi.

.Awmpui hna hi parda phena chakna biru { force behind the curtain} ani tih kan pawm a tul ta. An tello hian chhungkaw tam tak chuan eizawnna an kalpui tha thei lova, chhungkua inrelbawl a bahlah thin. Khawtlang ngaihdan ah pawh hna dang ang thova hna zahawm, chhiahhlawh hna ani lo tih kan pawm a hun ta.

A tawp atan chuan covid 19 hripui leng hnuaiah hian i awmpui, i ina hna thawk thin, lockdown avanga rawn thawk chhunzawm thei talo khan eng harsatna nge a tawh ang le? Tun hun hi an tana i luanchhuahna ‘hun rangkachak’ chu ani mai lawm ni ? Bawhpelh lul suh ang che,.

ML Ralte