A MAK THIN MANG TEH E AW! ENG MAW, MAK CHU?
Kan hriat ṭheuh angin, hripui lên vangin, loh theih lohna avangin ngaihtuahna nasa tak sengin ṭha bera a hriat angin mipui him nan sawrkar chuan lock down a kalpui zel rih a; chutih laiin (exemption dangte nen) lo, huan, sangha dil, adt neitute'n an hna ṭulte an thawh theih nan dan mumal tak hnuaiah sawrkar chuan ngaihhna thiamna sang tak a nei mek a ni a, kut hna thawk, a bikin Aizawl Municipal Corporation area pawna huan-lo-rama feh ṭhinte tan chuan lawmawm tak leh hlu tak a ni. Chu tih laiin, Aizawl aṭanga feh tur anga insawia an khaw ram chhunga picnic an tam thu Lengpui Village Level Task Force-ten an sawi thu chanchinbu lam aṭangin kan lo hria a, 'a pawiin a mak ṭhin mang e aw,' tih loh rual a ni lo. Hetiang thu hriat tâkah chuan, Lengpui ram chhung chauh ni lo, hmun dang, Aizawl khaw pawn, thingtlang khaw thlen hma si, kawngpui (black-topping road?) sirahte pawh picnic ni awm tak, hna thawh thawmhnaw ni lo, inchei dan pangngai taka inchei leh an bula an motor car leh Bike-te inhunga leng khawthawng hmel pu an awm nual thu sawi a ni bawk; tin, lui kalte pawh khap a ni chungin kal tâwk chu an awm nual thovin rin theih a ni bawk. Hetianga inkharkhip laia a lang a changa dan bawhchhiatna awm ṭhin nia lang hi a pawi khawp mai a, Mizo ze dik tak nen a inmil lova, Mizo pipute, khawvel hriata rinawma ngaih ṭhinte thlah kal zel– tunlai ṭhangtharte tana thil zahthlak leh hnam pum hmai timâwktu a ni a, a pawi khawp mai.
Kut hna thawktute hian hna an thawh lai chuan an thawk nasain an hah em em a, a bik takin ram hna, hnapui thawkte hi an hah zual bik em maw tih tur an ni– nipui lai ngat phei chuan sâwr tham fêa kawr huh khawpin thlan tlain hna an thawk ṭhin asin. Lo nei mite hi an zahawm hle a ni. Chu vang chuan, kan sawrkar pawh hian kut hna thawh hi a ngaisang a, lo nei mite hi a zah a ni tih lantir nan Lock down chhung pawh hian hna thawh theihna hun remchang a siamsak ṭhin a ni; lo, leipui, huan, sangha dil, quarry, etc-a hna thawktute hi a ngai pawimawh êm êm a, chuvangin kut hna thawktute chu hunbi thliah fel tak siamsakin curfew lai pawh ni se feh a phal a, a lawmawm hle a ni. Rinawm tlang ni ila chu, feh kal lam emaw feh haw lam emawte chu duhthusam chuan in-check buai ngai lova hunbi tuk chhunga zalen taka kal a, haw mai ṭhin tur hi a ni a. Kut hna rim taka thawktute feh tur dik takte chu lo tiding a, an huan/lo/quarry pass, etc TF-ten an lo en diksak kher pawh ṭul lo thei tur a ni a, an hmel, thil phurh leh thawmhnaw aṭang pawhin a hriat a; dan naranin inrintawknain kan kal rih a, document pawh phawrhtir kher lovin tun thlengin kalpui a ni tlangpuiin a hriat a; hetianga kut hna thawkte zahawmna hriaa awmze nei tak sia feh zalenna siamsak hi ṭhenkhatten an lo hman sual phah niin a lang ta a ni.
Feh tur leh feh hawte pass ilote lo check zel ta se la, kut hna thawktute tan pawh a ninawmin duhthusam chu a ni lo vang a; tin, Task Force-te tan pawh four leh two wheeler-a chuangte lo tihdin a, lo check chu buaithlak ve thovin duhthusam chu a ni chuang lo bawk ang a, mahni leh mahni kan inbuai chhuah mai mai tihna pawh a ni thei bawk ang; thil awlsam sa, tihnawktu an awm a nih pawhin, tu dang ni lovin inkharkhipna (lock down) dan SoP bawh chhia, lem chang, feh tur anga insawia feh lova AMC area chhuahsana picnic, ram leh lui kalte hi an ni ngei ang a– kut hna thawktute tana harsatna siam si lovin, hetianga feh emaw kut hna thawk tur emaw ni uk si lova AMC pawna vak chhuakte hi awlsam taka hriat leh man dan ngaihtuah chhuah a ṭha hle mai,' tia ngaihdan lo siam an awm pawhin dem ngawt theih an ni lo vang. Hawh u, kan pi leh pute nun dan ṭha entawnin tun lai lock down laia dan leh hrai awm ang ang, hri laka kan him nana Sawrkarin a siamte hi i zawm hrân hrâm ang u, tia kan inngen piah lamah, kut hna thawktute hahna siam belh chhahtu ni lova, hmangaihna lantir zawk nan, a hun lai na na na hi chuan insum deuh ila, feh tur ni lo na na na chu ṭul lovah ram lam panin i chhuak hrâm lo ngam ang u.
Hetiang ngaihdan a chunga kan han tih lan tak hi lock down tirh aṭanga hah taka feh ṭhin ṭhenkhattena he thu ziaktu hnena an sawi, thiam ang anga ziah chhuah a ni a, a phuai luai deuh maithei.
Dr. J.T. Vanlalngheta