Written by
TS Khupchong

Kan chhe ber lo a nia!

Hri nge kan do sorkar tih hriat harsa khawpin hripui leng hi politics-a inbeihna leh inchirhtheh nan kan hmang ta a ni ber a, mipui lam tan pawh ninawm khawpin kan uar ta mah mah niin a lang. Mi tam zawk chu kan hman vanglai tak a ni a, social media kan bih tam lo thei lo va, a pui a nawi thu leh hlain min deng zut zut a; a ṭhenin state dang thil ṭha tih duh lai lai la chhuakin kan sorkar dem nan an han hmang thul! India ram state hrang hrang dinhmun han thlir ila, kan state sorkar hi a che ṭha pawl a ni ang a tih tur a ni a; a chhe ber nihtir tum pawl awm mah se, kan chhe ber lo tih kan hriat atan a ṭha hle. Hrileng hi politics-a hamṭhat nana zawngtuten an hamṭhat phah tak tak ang em, an hlawkpui tak tak ang em tih chu mipui chhan turah dah ila a ṭha ang.

Sorkar hian kum kal ta lamah khan hrileng dona atan thil chhinchhiahtlak tak tak a lo ti tawh a; hrileng dona ngau ngau piah lamah a behbawm thil hrang hrang — a thlawna buhfai sem te, chana leh dailuah sem te, chhawmdawlna sum fai sem te, ni 100 inhlawhna chungchang te, thil dang dang tam tak tar lan tur a awm. Chung kum hmasa lam thilte chu hrût tam lutuk lovin kumin chhunga sorkar thil tih ṭhenkhat, keiina ka lo ngaih pawimawh zual panga chauh mipuiin kan hriat atana hrehawm loh nia ka hriat han tar lang ila.

Covid-19 package thar
Labour Employment, Skill Development & Entreprenership (LESDE) hnuaia Mizorama kut hnathawka eizawng (in sak hna leh thil dang dangte)-te inziah luhna Mizoram Building and Other Construction Workers’ Welfare Board (MBOCWWB) hian nikum lamah thil lian tham tak tak a lo ti tawh a, kuminah pawh Covid package thar a siam leh a. Covid-19 avanga an member thite chu an nominee hnenah Rs. 3,00,000 pek tur niin CCC, CCCC leh ZMC-a hri vei enkawlte chu damdawia hamṭhatna hrang hrang bakah Rs. 10,000 chhawmdawlna pek tur a ni cheu bawk a, hnathawktute tan chuan a thlamuanthlak em em a ni. Hengte hi amaha lo awm emaw, central sorkarin tih tur a rawn tih emaw a ni hran lo va, sorkarin ngaihtuahna fel tak neia hma a lakna a ni tih kan hriat a ṭha awm e.

LLTF/VLTF chungchang
Sorkarin LLTF/VLT-te tan ruahmanna ṭha tak tak a duang a, an tana sorkarin scheme a siama inziak lutte hnenah a thlawna inenkawlna bakah duty naa Covid vanga nunna chante chu cheng nuai 20 pek theih an ni a, sorkar hnathawk nghet leh nghet lote pawh he hri dona kawnga nunna chante chu cheng nuai 20 pek theih a ni bawk. Tlem han belh ka duh chu, kum khat chuang zet chu VLTF/LLTF mi 25000 chuang zet chu hripui dovin an pen chhuak tawh a, mi heti zozai zinga hei leh chen hun a kal tawh hnua kutthlak leh thil dang avanga hmingchhia hi kutchang thliaka chhiar tham chauh an la ni, kan ṭha asin! Hmingchhe zeuh tlem tê avanga Task Force ngaitheilo erawh kan pung hluai niin a lang thung. Ṭhenkhatin Task Force ṭhiah te an han sawi tituai a; khawtlanga hrileng do turin YMA chauh hi rinrawlah nei dawn ila, a la huam zo tawk lo deuh. Khawtlang hruaitu VC/LC ti dawn ila, indaih loh a na hlei hleiin a rinawm. Kohhran han ti ngawt dawn ila, a remchang lo hlei hlei a. An zaa an lenna tura Task Force awma inthurual taka hna an han thawk suau suau hi a ṭhain a hmuhnawm a, hrileng kara Mizo tlawmngaihna a taka lo lang tam tak hi Task Force kaltlanga kan hmuh a ni.

Ration buhfai kan phang lo
Kum hmasa lamah tawh khan ramri-ah state ṭhenawm nen harsatna tawkin hun eng emaw chen kan châk lakna dan ni mah se, buhfai sem a kal mar pát reng thei a. Hri a rawn leng a, buhfai, chana leh dailuah chena a thlawna kan dawn kha theihnghilhna hun a la awm lo. Hrileng avanga inkalpawhna lama harsatna hrang hrang lo thleng karah pawh buhfai avanga harsatna kan tawk chuang lo, fak tlak hi chu an awm a ni! Kan MLA tin mai hi (ruling/opposition kan sawi lo) an inpekna a thûk em em a, kawng hrang hrangah a pen chhuak hmasaah ṭang zelin hrileng dona atan an hlawh an thawh zozai te, an bial chhung Task Force-te mamawh tur an pek zozai te, an bial chhunga chhuanchham an awm hlauva ration buhfai an han khulsak tawp mai te hi a ropui tak zet a, hnuk a ulh thei lek lek hial mai. Hrileng dona kawngah hian MLA zawngte hian chawimawi an va phu em! Mizote kan lo chhe ber lo ve.

Ni 100-ah ni 100!
Hrileng karah thingtlangmite tana thil ṭangkai tak chu ni 100 inhlawhna a ni a, kut hnathawktuten beiseina an neihna hi ni 100 inhlawhnaah a ni fo mai (ni 100 inhlawhna sum hmuh hun tur hisapa ruahmanna siam ṭhinte chuan an hrethiam ang). Nikumah te, nikum hmasa lamah te ni 100 kan lo inhlawh thei deuh zel tawh a, nikuma hrileng avanga kan lockdown hnu khan ni khat hlawh Rs 211 aṭangin Rs 225-ah tihsan a ni a, hei hi kuminah tihsan leh niin Rs. 233 an hlawh tawh dawn a ni. Tunah hian job card neitu mi 205607 zet chuan ni 100 inhlawhna aṭangin Rs. 23300 an hlawh thei tawh dawn tihna a ni a, kut hnathawktute tan chuan chanchin lawmawm tak a ni. Ni 100 inhlawhnaah hian ni 100 kan lo inhlawh thei lo fo tawh tih hretu chu Job Card holder-te an ni a, heta lang chiang em em mai chu, sorkar chak leh chak loh azir emaw, minister chak leh chak loh azir emawin ni 100 kan inhlawh theiin kan inhlawh thei lo mai chauh a lo ni reng mai.

Vaccine pekah kan che ṭha
June 21, 2021 khan Prime Minister chuan India mi kum 18 chung lamte hnena a thlawna Covid-19 vaccine pek beihpui ṭan a nih thu a puang a. Hetih lai hian Mizoram sorkar chuan thla khat chuang kal ta, May 17 aṭangin kum 18 chung lamte hnenah a thlawnin vaccine a lo pe chhuak ṭan der tawh a, India sorkarin heng mite hnenah vaccine a thlawnin pe dawn lo pawh ni se, kan state-ah chuan sorkarin a thlawnin a pe reng dawn tho tihna a ni a, sorkar ṭha kan nei hi a vanneihthlak hle. January 16, 2021 aṭangin Mizoramah vaccine pek chhuah ṭan niin he thu buatsaih lai thleng hian mi 4,23,624 hnenah vaccine pek chhuah a ni tawh a, kan population ngaihtuah chuan vaccine pek hi a ṭhahnem tawh viau mai a. Kum 2011 chhiarpuiah kum 20 chung lam hi mi 6,30,228 kan awm a, vaccine indaih lo chung chungin kum chanve chhung lekin Mizorama vaccine dawng thei zawng zawng zatve chuang zet chu vaccine pek an ni tawh tihna a ni a, vaccine pek chungchangah sorkar hmalakna hi a lungawithlak thawkhatin a lang.

Covid-19 vei inenkawlna chungchangte pawh sawi tham a awm, duhtawk mai ila. Heng a chunga kan tar lante hi sorkar ṭha kan neih avanga kan hmuh theih a ni a, sorkar ṭha lovah chuan hmuh tur a awm kher lo vang. Han zawt vel ila, min awt ngawih ngawih state hi an awm nual awm asin!

TS Khupchong