Written by
Dr. C. Lalrampana

FAK LÃWM HNAM

Kan Pathian paw'n sawichhiat ãi chuan fak A lãwm zawk; mihringte phei chuan fak kan lãwm hle. Eng hnam pawhin fak an lãwm. Mahse, chapona tel lovin mi fak leh chãwimãwi an dawngsawng ṭhin. Tribal-te hian fak leh chãwimãwi kan dãwl ṭhin lo. Mahni inlãklen nan te, intihvei nan te, invaupūm leh inchhekarbãwm nante kan hmang zui fo ṭhin.

Covid-19 avanga mi harsate dãwm chhuahna tur thawhlãwm chi hrang hrang thawh kawngah pawh ramdang leh vaiho aia tiṭha uchuak bik ang hialin social media-ah insawimãwi kan uar sãwt hle. "Mizo nih a nuam, Mizote anga tlãwmngai an awm lo, Mizo nge nge... kan chuti khati bik.... mite pawhin min fak, national paper-ah pawh kan lang" etc tih kan ching. Hei hi sim hmak teh ang u. Khawvēlah hian keini aia mirethei khãichhuah nana thawhhlãwk leh inpezo hi an tam lutuk. Heng Bible chãngte hi ngun takin chhiar teh.

"Mahni insawimãwi kan tan leh dawn ta maw?.... " (2 Kor. 3:1); "Thenkhat mahni insawimãwite zingah chuan ...". (2 Kor. 10:12), Mat 6:1; "In thil ṭha tihte mi hmuh atan, mihring mithmuha ti lo turin fimkhur rawh u; chutilochuan in Pa vana mi hnenah chuan lawmman in nei lo vang. Mat:6:1.

Mizo thufingah pawh, "Mahni infak leh sakhi ngalah engmah a bet lo" (There is no more self-praise than on the shin of a stag) tih a ni a, finna a sãng zel, kan ã ta tulh tulh zawk em ni? Mahni infak leh insawimãwi kan tan leh tãk chiam chiam mai le!

Hman kuma Assam police Family Quarters a kan ṭum khan chhungkaw 40-te khan an hãk lai bak an chang lova. Guwahati-a ka awm lai tak a nih avangin ka va tlawh ve a, thawmhnaw hãk tur chi hrang hrang an rawn phur lūt zut zut a; tukṭhuan leh zanriah ei tur pawh a hun takah an rawn pe zar zar a. "Khawia mi nge?" tia ka zawh chuan 'Marwari' hausa intelkhawmin Assam Sorkar punbuai miah lova an pek a lo ni reng a, mahse, keini'n DDK, ZONET, LPS leh social media-a kan vawrh darh angin an vawrh darh chiam chiam ãwm rêng ka hre lo, ka hre fuh lo pawh a ni mahna...?

Covid-19 do nan India chauh thlir ta ila. Mihausa (millionaire); Indian celebrities leh NGO, Manufucturing Company-te'n PM Relief Fund leh hripui dolet nan thawhlãwm leh bungrua, pawisa tam tak an thawh nuk mai! Mahse, "keini vaiho nge nge, vai nih hi a nuam bik, kan tlãwmngai bik" an ti an ti ve lo. Chung thawhtute chu a tlangpui chauh tarlang ila:

1. South superstar,

Thala Ajith Kumar - 1.30 crore.

2 Kangana Ranaut - Rs 25 lakhs.

3 Akshay Kumar - Rs 25 Crore.

4 Vicky Kaushal - Rs 1 Crore.

5. Singer Lata Mangeshkar - Rs 25 lakh.

6. Singer Lata Mangeshkar - Rs 25 lakh.

7. Cricketer Rohit Sharma - Rs 80 lakhs.

8. Celebrity couple

Shilpa Shetty and Raj Kundra - Rs 21 lakhs.

9 MS Dhoni - Rs 1 lakh

10. Sachin Tendulkar - Rs 55 lakhs.

11. Varun Dhawan - Rs 55 lakhs.

12. Badminton player PV Sindhu - Rs 10 lakhs.

13. Cricketer Suresh Raina - Rs 52 lakhs.

14. Baahubali' actor Prabhas - Rs 4 crore.

15. Actor turned politician

Pawan Kalyan - Rs 2 Crore.

16. Veteran superstar of

Telugu cinema Chiranjeevi - Rs 1 crore

17. Young superstar of

Telugu cinema Mahesh Babu - Rs 1 Crore.

18. Stylish star Allu Arjun - Rs 1.5 crore.

19. Ram Charan Teja - Rs 70 Lakhs.

20. Comedy King Kapil Sharma - Rs 50 lakh.

Kum 2020 chhung khan India mihausa (millionaire) zingah Wipro founder chairman, India’s ‘IT Czar Azim Premji hian Mukesh Ambani, Reliance Industries’ Chairman & Shiv Nadar, HCL/BCCL Technologies-te aiin a let 10 aia tamin a thawh tam zawk. India rama pa hausa ber aiin mirethei khaichhuahna (Philanthropic efforts)-ah a thawh hlãwk fe zawk a ni. An pathuma an thawh belh kháwm hi ₹ 9,324 crore zet a tling!

March-May 2020 lockdown lai khan Israel rama khawpui pakhatah an veng chhung mi hausa pakhat chuan nitin tuktin chawfun leh eitur dangte in tinah a thlãwnin a sem ṭhin a, tunge sênso tumtu tih an hre rēng rēng lo, social media-ah an chhuah ve chuai chuai lo bawk. Keini ni ve ta ila media lamin an vir leh hut hut emaw, Youtuber-te'n viewer ngah duh lutuk vanga Pu James Lalramliana chungchanga dãwt leh thutak chawhchawrawia an upload ṭhin angin kan inpho lang leh chuai chuai mahna le?

Kum 2018 inthlanpui dawna MLA candidate te affidavit kha thlir lēt ila. Khatah khan sum leh pai hlutna an ngah hlawm hle tih kan hre thei awm e. Mahse, Covid-19 fund atan engzatnge an pēk ve tawh hlawm le? Affidavit-a tilang ve lo mihausa (millionaire) engzatnge kan la neih? Indian celebrities & mihausate ang khuan an la che chhuak ve lo a nih hmel. Che chhuak ve hlawm se a duhawm hle.

Hetiang kan la ni chunga mi fak lãwm lutuk leh uchuak taka mahni infak leh insawimawi kan ching hi chu zaha ip chawih chawihna tham niin a lang. CM Relief Fund leh Covid-19 kaihhnawiha thawhlãwm thawhtu, miharsa ṭanpuitute leh tha thawhtute hi an fakawmin an inpekna hi a ropui a, entawn atan a ṭha hle. Pathianin a let tam takin malsawmna vur rawh se.

SBI hotu pakhat chuan hripui lên hma aiin hripui lên hnuah Bank-a sum deposit a tam zãwk niin a sawi. Hetiang a nih chuan MLA election dawna Affidavit-a tilang ve ngai lo, mihausa inthup, a rūka hausa tam tak kan la nei tihna a ni. Hengte hian engzãt tak la thawh ve ang maw? lo thlir phawt teh ang.

Kan thilṭha tihte hi chapo pui mai ṭhin lo ila, Mizote chauh hi miretheite khaichhuaktu (philanthropist) ni bik anga lan ṭalh tum lo ang u. Mizote chauh hi tlãwmngaihna vawng nung anga chapopuite hi ching lo ila, kan nihna ang ang hian mihring mithmuh leh Pathian mithmuhah i lang ngam zawk teh ang u.

Dr. C. Lalrampana  
NB: Article hi keima tawnhriat leh ngaihdan public inerest atana ka ziah a ni e. (See-Article 19(1)(a) of the Constitution of India & CCS rules 8(3)).