ENG NGE PAWI ZAWK ANG, KUM HLOH NGE NUNGCHANG/ NUNPHUNG HLOH?

Kan khawvel hun tawng mekah hian mithiam chi hrang hrangin fuihna ṭha tak tak min chhawp chhuah sakin tihtur atana ṭha leh tih loh atana duhawm te chhiar leh ngaihthlak tur pawh Mizo ṭawng ngeiin kan nei nual mai. Pathian zarah kan dam a nih phawt chuan hmalam panin hunin min kalpui tho tho va. Hmalam kan pan danah hian thluak hmang peih leh peih lo inkar a zau tial tial dawn a ni.

Chhungkuaah nu leh paten mahni theih ang tawkin chhungkaw ro an rel a, khawtlang tan khawtlang hruaituten ngaihtuahna nasa takin an seng bawk a. Ram mipui huap tur thutlukna leh hmalakna sawrkarin a siam chho zel bawk a. A nghawng tur chhungkaw member, khawtlang mipui leh ram mipuiten sawi leh sel kan neih chang leh kan pawm chang a inzat thuak a ni ber awm e.

Hetia mi nawlpui nghawng harsat­na a lo thlen hian kan hloh kan chhiar a, kan indawmkun a, hmalam a thim ni-a hriain lung a zing ngawih ngawih fo mai. Kan hloh chu mi hloh aia nasa nia kan hriat poh leh kan lungngaih a zualin kan mangan a nasa a, hloh kara hlep chhiar thiamte erawhin an hmalamah eng an hmu thiam ṭhin.

Mi zawng zawng nghawng leh mi zawng zawngina an ngaihtuah ber ni lem lo, zirna ina thawk leh zirlai nu leh pate rilru luah rengtu erawh chu zirlaiten kum an hloh hlauhpuina hi a ni ber a. Kum hloh lova pawlsawn thei tura pui thei tur ruahmanna hrang hrang sawrkar leh sikul lama thuneitu leh thawktuten an siam a, chumi zulzui chuan hmalak chhoh a ni ta reng a. Board exam hmachhawn ngai lo pawl chu pawl sawn tir an ni a. Board exam-naah pawh an zir tur titlemin, zawhna kalphung her danglam leh zirlaite pawh a kaldan tur hmelhmang hriattirin exam tir an ni a. Kum dang zawng aiin result pawh a ṭha a ni.

University lamah chuan zirlaite online a exam neih tir an ni a. Internet neih ṭhat, smart phone neih leh internet data neih te chu pawimawh hmasa a lo ni ta. Hei hian zirlai, an zirlai inang rau rauvah inthliarna a siam nasa ta hle a (exam hma hauh pawh hian online a class an neih chu kal ṭha thei leh kal remchang lo an awm ta nawkin nei zo deuh leh nei zo ve lo deuh tan zirlai dawnsawn a inang thei lo nghal der a ni). Chutih rual chuan mimal, khawtlang leh sawrkar ang pawha zirlai kan tehna chu an result, an mark hmuh tam leh tlem a nih reng fo avang hian tihdan phung fel tawk lo awm thei a lo punlun ta hle mai hi ngaihtuah chian a va ngai tak em!

Pawl hniam lamah pawh ni sela, in lama zir tura kan beisei an zir leh zir loh hriat chian theih a ni chuang lova. Pawl sawm leh sawm pahnihah lah Board exam tlema tihdanglam lo ni bawk nen, hripui len hma pawha duhkhawp lohna lo awm fo ṭhin chu belhchhahin a lo awm a tih loh theih loh. University exam lah chu thil dik lo tih hreh lo tana remchang ṭha em em, dik duh tan pawha mark hmuh tam loh hlauh vanga dik lo ve mai tura thlemna nasa tak mai hian ngaihtuahna a tibuai lo thei lo a ni.

Nungchang leh nunphung zirtir hman lo leka an zirlai lehkhabua inziak chauh zirtir a mark sang an hmuh loh hlau reng renga hmanhlel zirtirtu leh sikul kan sawi ṭhinte hi a tak tak a lo ni a nih pawhin beiseina dik lo neitu leh hetianga hmala lo thei lo tura nawrtu chu khawtlang mipui hi kan ni tih hi zep tur a awm lo.

Pawl sawmpahnih ṭha taka pass, college luhna tur form fill up thiam miah lo te, college zirlai zirchhuak thlap, application leh admission pawh ngaihpawlh tlat, application form thehluh avanga in admit nghal theih emaw ti tlat te, form fill up dan tur inziak thlap chhiar vek chunga a ngai chiah zawt nawn leh duh tlat khawpa an thiama chiang lo zirlai hi an va tam tehlul em!‍

Zirlaibua inziak lo zir tur pawimawh zirtir hman sikul leh college kan mamawh a, zirlaiten an hriat loh an zawh ngam khawpa zirlaite tana inhawng leh inpe zirtirtu kan mamawh bawk. Nu leh pa leh khawtlang mipui, mark tluk zeta pawimawh nunphung leh nungchang zirchhuak thei zirlai ngaihhlut nachang hriate hi engzat tak awm ang i maw?

He hun khirh takah hian kan zirlaite hian kum an hloh kan hlauh luatah hian an kum hloh lo mahse rinawmna, taihmakna, tuarchhelna leh dikna te an hloh a nih si chuan nakina kan ram hruaitu tur an nih si avang hian kan ram hmabak chu a va eng dawn lo rua em!

Kum hloh kan hlauh avanga dikna leh rinawmna kan mausam hlauh a nih chuan, a vuaklet tur chu kan ram, kan hnam ngei hi a ni si a.

Zirlai chauh lo, mitin mai hian, hmuh theih, khawih theih leh ral thei hloh ai chuan nunphung ṭha, Mizo min ti Mizotu kan tih ṭhinte kha hloh loh dan i zawng hram hram ang u

Prof Lalbiakdiki Hnamte