KUM A THAR LEH TA...!
Hlim leh lawm tak, nuam tak (ṭha' tih aia 'nuam' tih ka hman avang hian mi ṭhenkhat chuan a khawvel ang zawngin Christmas kha mi tam takin an hmang emaw an ti leh ngei ang. Ṭhian ṭhenkhat leh hmelhriat ṭhenkhat hi, Christmas chu i/ in hmang nuam em tia hmaichhanah leh phone aṭang te a ka zawh chang hian, aw hmang nuam e, tia min chhang ta mai lo hian ‘ka/ kan hmang ṭha e’ tiin mi an chhang daih zel a, 'nuam' tih thu hi chu a khawvel lam thil riauah an ngai ni tur a ni.
Pathian biaka inkhawm te, zaikhawm te, Pathian thu han sawiho a, Pathian thu nena tu tute emaw nena han in kawmho te hi thil nuamah an ngai lovin thilsual zinga thil ṭha pakhat angah an ngai a ni chek a ni ang chu, christmas lai leh kumthar ni vela an inkhawm ṭhata an zaikhawm ṭhat hi chuan. Kumthar kum 2018 chu kan han chuang kai leh ta reng mai a, a lawmawm ngawt mai. Mahse, a lawmawm rual rual hian he kumthar hian a ṭha zawngin kan nun hi a siam ṭha lo palh ang tih chu a hlauhawm ngawt mai.
Kum hlui (2017) chu duh eng ang mah ila koh kir theih leh her let theih a ni tawh lova, ui eng ang mah ila tih theih kan nei tawh chuang lo bawk a, kan tih theih awmchhun chu 'kumhlui mangṭha' tih chauh hi a ni mai. Kumhlui mangṭha kan tihruala pawimawh em em mai chu, kumhlui a kan nun dan dik lo leh ṭha lo te, kan thil tih ṭhin ṭha lo leh fel lo tak te, kan sualna tam takte kha 'kumhlui mang ṭha' tia kan thlahliam lai hian sim turin kan mangṭha ve thei dawn em tih hi a ni.
Kum 2018 kan chuang kai hi a lawmawm em em laiin, kan nun dan ṭha lo (a zavai chuan a har mahna) a ṭhen tal pawh kumhlui ruala kan mangṭha tel thei lo a nih chuan kumthar hi i tan leh ka tan chuan a lawmawm tehchiam lo tihna a ni ang. Kumthar lawmawm nih a hnekin kumthar duhawm lo a lo chang zawk ngei ang.
Kum a thar rual hian keimahni nun lamah eng emaw tak kan thar tir lova, kan nuna ṭha lo lai leh dik lo lai, kan fellohna lai leh kan sualna lai eng emaw tak kan bansan loh a, kan sim loh chuan kumthar hi kan tan chuan awmzia teh vak a awm hran lo tihna a ni ang a, kum thar hian kan nunah ṭangkaina leh pawimawh teh vakna a nei hran lo tihna a ni ang; kan kum a tam belhah, kan upat belh tih mai loh chu!
Nikum lama kan awm dan dik lo leh sual zawng zawngte chu hunin a liampui tawh a, chuvang chuan kan inhriatsak leh kan inhmuhsak reng pawh a ṭul tawh kher lo ang. Nunhlui inhriatsak reng leh inhmuhsak reng, insawichhuah sak rengna hian mihring inlaichinna tihngheh aiin a ti kak zau fo a, a tichhe zawk fo ṭhin. Chuvang chuan kumthar hian a ṭha zawngin kan nunah rilru thar lo thlen se, nun thar lo thlen se tih hi kan rilru puthmang lo ni se, chutiang tur chuan inbuatsaih ta bawk ila.
Kumthar kan chuang kai hi a lawmawm em em a, chutihrual chuan awmze nei lo leh ṭangkai lem loin kan chuang kai ve ringawt ang a, kan hmang liam leh mai ang tih chu a hlauhawm hle. Kumthar hian kan nunah thil thar eng emaw tak a rawn thlen ngawt dawn lova, keimahnin kan thlen tir a ngai zawk a ni tih hi mi tam tak hi chuan kan hre lo emaw tih mai tur a ni fo mai. Chumi a nih avang chuan kumthar hian mi tam tak nunah thil thar a thlen lo fo a ni ber mai.
Kumtharah hian kan nunah eng emaw tak hmasawnna kan neih loh a, kan nundan dik lo leh ṭha lo pakhat tal kan kalsan loh a, kan sim loh chuan kum 2018 hian kan tan hlutna teh vak a nei lo ang. He kum kan chuangkai thei hi lawmna chang kan hre lem lo bawk ang. Chuvang chuan kum liam ta zawng zawng aia tun kumthar hi chu kan tana kumthar chhinchhiahtlak, hriatreng tlak a nih theih nan kan nunah ṭheuh hma kan lak a pawimawh ngawt dawn hi a lo.
Kum 2018 hi kan hnaa kan rinawm kum te lo ni thei se, eirukna kan bansan kum leh dikna nun kan nunpui kum te lo ni thei bawk se, sorkar motor leh bungrua te mahni ta ang maia kan hman loh kum leh kan neih loh ngam kum te lo ni se, office kal hun leh ban hun kan vawn dik kum te lo ni zel bawk se, tha taka mahni hna theuh kan thawh kum leh, thinlung leh tih takzeta ram leh hnam kan hmangaih a, ram tana ke kan pen tak tak kum te mai bakah, ram hmasawnna tak tak kan ngaihtuah kum leh, rethei leh pachhiaten leirem an rah ve theih nana ram hruaituten theihtawp tak meuh an chhuah kum lo ni thei bawk se.
Kum 2018 hi inkalpawhna kawngpui ṭha tak kan neih kum te, contractor te pawn rinawm tak leh dik tak an hna an thawh duh ṭanna kum te, aikal lak tawpna kum te, Chakma chungchang avanga kan buai fona tawp ṭan kum te, sorkar hna lak dik lo leh felhlel deuh sorkara a awm tawh loh tan kum te, politics thila insawiselna leh inchirhtheh kan chin ṭhin a tawp kum etc, lo ni thei se a duhawm ngawt ang.
Kan chhungkaw hlim, kristian chhungkaw dik tak Pathian chenchilh chhungkua, Pathian lalna leh a awmpuina dik tak chhungkua kan din kum te lo ni se, fate tana a ṭha (a chhe zawnga inentawn a awm theih avangin, a ṭha zawng ka han ti deuh kher teh ang) zawnga entawn tlaka nun kan tan kum te, nu leh pate tana chhuantlak leh faktlak nih mai piah lamah kohhran leh khawtlanga chhuantlak leh faktlaka nun kan hman kum te, taihmak kan zir kum leh tlawmngaih kan zir kum te, awmdan mawi leh nungchang mawi kan zir kum te, midangte tana kan inpek nasat kum leh, kan ṭhenawm khawvengte nena kan inngeih a, kan inkungkaihna a lo ṭhat chhohna kum etc, lo ni thei bawk se.
Kum 2018 hi kan damchhung zawnga kum chhinchhiahtlak leh hriatreng tlak, a ṭha zawng leh Pathian duh dan ang mila nun kan hman ṭan kum leh, Mizoram hi a awm chhung zawnga ṭhang leh thar zelte tan pawha kum hriat reng tlak leh pawimawh em em mai, Zoram hmasawnna lung pawimawh ber lo inṭan kum lo ni se.
Kumhluia kan chin dan ṭha lo leh fel lo zawng zawng te, kan awm dan dik lo leh kan khawsak dan dik lo te, kan rorel dan fel lo leh ṭha lo te kha chu thlauhthlain, bansan ila. Kumthar kum 2018 ah hi chuan dik tak leh fel takin nung ṭheuh ta ila, kan mimal nun ṭheuh mai piah lamah he zoram hian bung thar a kai ngei ang.
Kumthar hian kan nunah ṭheuh a ṭha zawngin hmasawnna a rawn thlen a, sim tur kan ngaih a piangte kan sim theih nan boruak thianghlim leh duhawm tak a rawn keng tel turah ngai ila. A pawimawh ber zawk chu keimahni ṭheuh hi kan ni tih hi theihnghilh lo bawk ta ila.
Kum 2018 hi i tan leh ka tan kum malsawm lo ni teh se aw!
Nawlchunga Chinjah Meisatla, Siaha