Written by
Huma Kawlni

THIH HLAUHAWMAH KAN DING

Kan State ramri ah buaina kan tawk mek a, kan Home Minister chuan tha rum hmanga ramri buai chinfel kan tumlo a ti a ni awm e. Chutih lai chuan, kan ram lal ber chuan chinfel dan thurûk a hre khiau bawk a nih hmel. Keini'n hripui laka dam khawchhuah tuma kan beih lai in keini aia hri hluar zawkna state chuan kan chal ah chil min rawn hnawm hmasa thung.

Tunlaia kan buai mekna vel hi Mizoram chhung anga kan ngaih leh Mizote ram enkawl mek huamchhung a ni. Assam mite hian Forest deptt hmatheh hian an duh hun hunah min nek reng mai hi a khamawm ta hle mai. Khung lai ram vela cheng ṭhin Cachari ho chimral an lo ni hlauh hi chu a pawi ngawt mai. An chenna ṭhin ruak tá ah chuan Bangladeshi foreigners te rawn lut in an inbengbel a, Assam lamin an lo ngaihthah ve tho bawk nen, kar lovah an lo pung ta hluai si. Keini hnam tlem leh kan hming aṭang renga zo tih tel, phai kuam aia zo thlifim lenna ram ngaina tan phai khawlum lam nawr a lo phurawm fahran bik silo, chutih laiin innner line reserve forest huam chhung a lo ni ve tum hrang bawk si.

Assam forest ho hian an ramngaw ven hi Bangladeshi ho tan an reseve bik nge tih awl a ni ta. He ramngaw huam chhunga mihring leh ram cheibawl hna hi tu tan mah thianglo (Status Qua) vek a ni. Engatinge Mizote chet na hmun a piang hi sual rawngbawlna anga an rawn ngaihmawh bik zel tak le?

Hmanni Remna Ni champha khera Aî Tlang hmuna Kan sipaite Bûk min thiahsak te kha tlawm­paeksen ah ka la hman deuh nain, Kolasib DC thu sawi khan min ti dam leh thei hram. Bûk sakna tura kan (inremna) sawina hmun lova mi thahnemngai te'n bûk a lo sak palh vang a nih thu khan min hmin thei hram.

Ramri chingfel tura tha rum kan hman dawn loh chuan, kan hotupa sawi chhuah duhloh hi, zâwt tlut tlut ila, hman hun a nih hmel ta hle mai. Ramri buai chinfelna hi political issue a ni tih hi ka sawi ve ṭhin. State pahnih inbiakremna aṭanga tihfel a awl ber ang. Mahse Assam CM hi inthlan hnuhnung bera, MNF tana BJP Campaign sum rawn kengtu leh NDA lama thawkho inzawmkhawmna pawl NEDA chairman a ni vung mai sia, a dawh kan hma ah hian kan hruaitute hi an kâ a chih palh a ngem tih chu hlauhthawn theih thil niin ka hmu thung.

He Zoram leh hnam hian invenna tur leh ngaihtuah ngai kan va ngah tak em ! Hripui a lenga, central sum limit awm lo tur anga kan sawi lah chu kan indaihlo em em a nih hmel a. Central aṭanga Buhfai free leh mi harsate inhlawhna siam ṭhin (NREGS) te chu Sawrkar chak tak leh CM hmalakna tiin kan puangzar ta zel a. Kan state Finance dinhmun chhiat zia sawi nan chuan, mimal contractor/supplier etc bill 700 crores vel deposit a dah leh a hun taka Sawrkar hnathawk ten (thla 5 zet) hlawh an lak theih tawhloh hian a ti chiang mai awm e.

Kum nga zet kalta ah khan ṭawng lam zirchiangtu pawl pakhat chuan, Mizo ṭawng hi ṭawng boral hlauhawm (endanger language) zingah min puan sak a, NE hnam ṭawng zingah Khasi ṭawng pawh a tel ve bawk. Mahse Khasi ho hian engtinnge an tih bik, tunah chuan boral hlauhawmna hmun aṭangin an tal chhuak bik daih tawh zu nia. Keinini ve hi hmasawn si lova,mahni leh mahni inbei nek nek a pawl leh pawl kan inchemhar lai leh hruaitu hlim thei tak hnuaia State hlim ber kan nih mek lai hian, kan zûng pui hi a ngët mek a ni thei a ngem ?

Hmasawnna kan teh dan te hi a pawnlawi thei sia, Kum 2000 chho vel khan Congress sawrkar in strick taka a kalpui ṭhin, taxi permit chu a suihna phelh in 5000 zet mai pek chhuah a ni a, kar lovah traffic jam kumhlunna khawpui kan siam ta a nih hi. Oppisition party ten, sum van thu an sawi chu, sum a vanglo a niang Aizawl khawpui ah Motor register nitin za tel a awm a, khawpui traffic pawh a jam ta mup mup mai tawh zuk nia mawle.

Kan hnam hian zahna tura laka min chhanchhuak thei leh nuih hun lova min nuihlohpui thei tur hruaitu kan va mamawh tak em! Engtinnge kan tih anga, kan hmalama hun thim lo thleng thei lak aṭang hian engtinnge kan inbuatsaih tak ang le?

Huma Kawlni