PU KL.LIANA NGHILHLOH NAN
Pu KL.Liana hi a thu ziak leh Court a a rorel dan mi te sawi aṭangin ka lo ralkhat ngaihsan ve ṭhin a. A thu ziak lawr khawm a bu a an siam te pawh lei in ngaihnawm ti tak in ka lo chhiar ve ṭhin. A ni nen hian veng in ṭhenawm Tuikual leh Dinthar a cheng ni mah ila mimal tak a in hriat na kan nei ngai lo. Kum 2008 ah Pathian leh Sawrkar zara Mizoram Judicial Service a ka luh ve aṭangin kan in hre chhova, a titi hre phak leh a bul a ka awm ve thei kha ka lawm hle. Court hna thawh zawh hnu chawhnu lama a Office chamber a Ukil Senior Pu Thangkanglova te, Pu SL.Thansanga leh Pu Rualkhuma Hmar (L) leh midangte an han thu khawm a an duh zawng zawng sawi a an han titi te kha ngaihthlak a nuam in a hlimawm ṭhin.
Serchhip District a Separation of Judiciary kal pui ṭan ve tur khan ruat ka ni a, ni 15.10.2009 ah ka hna ka zawm dawn khan kan chhungkua atangin ka Pa Kunga (Pu T. Sangkunga) leh kan Service aṭangin Pu Liana (Pu KL.Liana) te khan min han kal pui a. Serchhip DC Pu H.Darzika hovin Officer leh Staff te bakah Sub-Hqrs. YMA, Serchhip hruaitu te leh Sub-Hqrs. MJA, Serchhip members te pawh an lo kal ṭha hle. Office awmna veng New Serchhip bialtu Presbyterian Pastor Lalmuanchhana’n hunserh a hman hnu khan thu kan in sawi chhawk den den hlawm a, khami ṭum a Pu Liana thu sawi tawi te kha mipui te leh Court a roreltute tan pawimawh hle in ka hria. Judicial Officers-te hi department dang a Sawrkar Officer dangte ang an nih ve loh dan leh an lak ah pawh mipui ten beisei chintawk leh tlangnel chintawk neih a ṭul zia a sawi na ah khan ‘Thu buai nei leh nei lo pawh tumah in Court a roreltute an In lama len chilh a thubuai leh a kaihhnawih engmah sawipui tum loh tur, thil pek leh lawmthu sawina pawh pek tum loh tur a ni.’ tih leh Court a roreltute a fuihna thu tawite ‘Dik taka rorel tur chuan Judge/Magistrate-te pawh in thubuai leh a kaihhnawih ah inleng neih emaw, telephone hmanga mi biak chin loh a him ber. In leng pawh hnar ngam tur a ni. Thubuai leh a kaihhnawih reng reng chu Court ah chauh sawi ṭhin tur a ni.’ tih te kha a sawi a, heng a thu sawi te hi Serchhip District tan chauh ni lo, Mizoram hmun hrang hrang a mipui leh Court a roreltute tan vawiin thleng in a dik in a la pawimawh reng a, a la dik zel dawn a ni.
Pu Liana kha Mizo pa, tlawmngai leh inthlahrung thei tak niin ka hria. Hun engemaw chen kha Mizoram Sawrkar leh Gauhati High Court ruahmanna in Mizoram a Judicial Officer te kha State pawn a kal ngai lovin thla tin training buatsaih ṭhin a ni a, thla tawp lam Inrinni leh Pathianni remchang ah an buatsaih ṭhin. Pu Liana kha an kohhran ah rawngbawltu a ni a, kohhran thil tih leh training hun a in rual chang a tam mai. Khatiang hun ah khan training lova chawlh dil te a ngai ṭhin a, amah kha Dinthar tlang a kan In ah lo kal in a chawlh dilna lehkha kha ka ken tur in a rawn dah ṭhin. ‘Sir, I training hman dawn loh ṭum chuan min rawn phone la keiman i lehkha chu ka rawn lam mai dawn alawm’ ka tih pawh khan ‘i hah ang’ ati maia, amah bawk kha a lo kal leh ṭhin a, a zahawm thei ngawt mai. Tin, Aizawl District Court a kan awmho lai, kan hruaitu ten kan Association Financial Secretary leh Treasurer nihna te min han hnawn ve lai pawh khan kan kumtin Fee leh thlatin thawhlawm khawn khan room hrang hrang ah ka kal kual ṭhin a, amah Pu Liana khan ‘Hetia kan room a ilo kal kual hian i tan a buaithlak, mi sawm chuang kan awm a, hun i khawhral hnem lutuk, kei mahni zawk hi i room ah lo kal ila kan tan chuan a hlawm a kan pe lo a nih pawh in thlakhat ah vawi khat ṭheuh chauh kan lo kal a ngai’ tiin amah ngei kha lo kal in fee te kha min rawn pe a ni. Midang te tih hah ai chuan mahni aia junior zawk te pawh pan mai kha a hreh ngai lo.
Pu Liana khan thil tih fuh chiah loh a nei ve niin ka hria. Ka hnena a sawi dan chuan a GPF aṭang khan a pension hun a cheng Nuaih za tal chhuah pui kha a tum a ni awm e, In sak na atan a lakchhuah vel pawh kha a tum ngai lo a nih hmel. Mahse a pension hnaih lam kha chuan a ti fuh vak lo niin a in hria a niang, ‘Hei, Lucy-i (Pi Lucy Lalrinthari, MJS) hi ka tluk lo, kei aiin a fing hmasa zawk. Ani chuan loan a lak bak ah a GPF account a pawisa awm ang ang la chhuak in In a sa zel a, tun ah chuan a in saw cheng Nuaih zahnih pawh in a hralh phal tawh lovang, kei lah chu In sak ka ṭan ve dawn laih laih chauh a nih hi.’ ti khan a sawi. Tin, Nuaih za kha lo chhuah pui ta tehreng pawh ni se hmanraw man to zel leh hlawhfa rate sang zel nen a ropui tehchiam pawh in a ring tawh lo ni tur a ni, ka hriat sual loh chuan kha tih hun lai khan a GPF account aṭanga Nuaih sawmthum vel lachhuak in In a sa ve ni in ka hria. Keipawh pension hma ngei a loan leh GPF a ka pawisa khawl hmanga In sa ve ngei ngei tur in min chah a ni.
Kum 2019 kum tawp ah Superanuation Pension in a chhuak a, a tuk Kum 2020 kumthar ni ah ka nupui Maruati nen Pu Liana damlo hi an In ah kan va kan a, thingpui te kan in muan hnu khan a chhung te kha kumthar ruaiṭhehin an chhuak a, muangchangin a titi kan ngaithla a, thil hlim awm leh nuihpui tur a tam mai. Thil tam tak min hrilh zingah, Court a a tawn hriat a sawi te chu ka tan inzir na leh hriat reng tur a tam hle. Mipui te Dan zirtirna ni pahfawm a thu ziak ve ṭhin tur a min rawn erawh chu ṭawngkam thiamlo leh ziak mi ni ve lo chuan ka ti hlawhtling theilo a ni e. Kha tia kan titi lai khan a Inchung a Broccoli a chin chu min entir a duh ta tlat mai a, a dam lo chakvaklo tak chu keinin ‘kan kai ang che’ kan tih in a duh si lo, tiang hawl in zawimuangin Inchung ah kan chhova, kan han thleng chu Broccoli chu a lo ngah ngiang mai reng a, an inchung khat dul in an lo ching chu niin a hmuhnawm tham ngei mai. A sir kil khat ah hian pangpar leh thil dang kar ah thing chikhat tawi ve laih hi a awm a, chu chu Olive thing a ni awm e, a sawi dan chuan mi pakhat Ramthianghlim kal in a rawn hawn vang vang a ni. Kan pu pawh hian Israel ram aṭanga Mizoram a thing ṭiak hawn a harsat tur zia te a sawi luam a, a ngaihlu hle a ni. A hawn sak tu khan hei hi ilo chhiar fuh hlauh a nih chuan i lawm ve ngei ka ring. Tichuan khua te a lo tlai a keini pawh thim thet thet, unau hmelhai ah haw in kan in mangṭha ta a, hei hi Pu Liana kan hmuh tawpna a ni ang tih reng kan ring phak lo.
Kumthar tirah kan hnathawhna Lunglei lam ah kan phei leh a, hripui leng vang in March thla aṭangin Lockdown in min nang zui leh ta kha a ni a, Lockdown kar ah Pu Liana ṭhat vak loh thu kan hre zeuh zeuh ṭhin. Mahse pa tuarchhel ngang a nih avangin chuti mai a mual liam tur chuan kan ring phal ngai lo. Heti chung hian July Ni 6 chawhnu lam ah chuan a kal tak thu kan hre ta a, a hrilhhai thlak in a uiawm ngei mai. Lockdown inkhuahkhirhna avang in a vui na ah chuan duh ang ang a tel a rem si lo, amah kan zah na leh kan thlah ve theihna hnuhnung ber pawh lan tir thei lo leh hreawm ti takin mahni awm hmun ah kan lo tuar ve tlawk tlawk mai a nih kha. A boral cham vawikhatna 6th July a lo thlen hian kan rilruah atharin a lo lang leh a, mipuite dan zirtirna ziak ve ṭhin tura min duhna tihlawhtling thei lo mahila a boral chamah tal chuan ama puala thu tawite tal ziahve hi ka tih turah ngaiin thiam lo chungin ka han ziak ve a ni. Tun ah hian Lunglei-a a awm lai a a Quarter luah ṭhin chu luah in, a lo mut na thin bedroom aṭangin he thu hi ka han ziak a, amah Pu Liana hi tun ah kan zingah awm tawhlo mahse a sulhnu leh a thu ziak te avangin Zofa te zing a midik, dikna ṭan tu, mirethei leh hnuaihnung zawk te ṭan tlat ṭhin tu tiin kan hre reng tawh dawn a ni.
T.Lalhmachhuana