Written by
Dr.Lallianchhunga

ASSAM NENA KAN RAMRI BUAINA MNF SORKARIN MIPUI HRIAT ATANA A DUH VAK LOH TE

1. MZP thuchhuahin a sawi ang khan Vairengte bul Aitlanga Assam sorkar rawn inkulhna hi BEFR 1875 ramri chhung a ni a. Kan ramri hauh china an inkulh laia Chief Secretary level a inbiakna lo neih hi awmzia a awm lovang. A lo berah Chief Minister ve ve tal an inbiak a, political solution an zawn a ngai. Assam nena ramri buai nei Nagaland pawh Chief Ministerial level-ah an inbia a lawm, keini hi tinge CS level-a inbiak kan duhtawk mai le?

2. Section 2 of Bengal Eastern Frontier Regulation (BEFR) in thuneihna a pek hmanga ramri kham hmasak ber, Cachar Inner Line of 1875 in a huam Assam Cachar ram chhung Lailapur piah Sq.mile 12 lai kan huamtir dawn chuan hnamdang nuai tel fe Mizoram khua leh tuiah kan sengluh a ngai ang. Hei hi hriain District Council hotute pawh khan kum 1965 a Resolution an pass-ah khan 1875 ramri (Cachar Inner Line) kan tih hi an hauh vek lo. Cachar Inner Line of 1875 in a sawi ramri kalna zai zai kha hriat harsa tak a ni tawh hrim hrim.

3. Ramri chungchangah North East Areas (Reorganization) Act,1971 (NEARA) in ramri a sawi leh Cachar Inner Line of 1875 ramri sawi a inang lo. Mithiamte sawi dan chuan Cachar Inner Line hi Section 2 of BEFR,1973 thuneihna hmang thoin Assam Chief Secretary chuan Notification No. 9102 A.P dated 28.8.1930 siamin a ṭhiat a; he Notification hi Assam sorkar chuan kum 1933 khan Notification No. 2106 A.P., dated 9.3.1933 siamin a ṭhiat leh a. 1933 in ramri a sawi hi NEARA,1971 in ramri anga a pawm chu a ni ta a.

4. Mizoram ramri atana Official a pawm chu MNF leh India sorkar inremna, Memorandum of Settlement (MoS), 1986 a tarlan NEARA, 1971 ramri sawi hi a ni a, India Danpui-ah pawh ziahluh a ni. NEARA,1971 ang hi chuan Vairengte Khasi veng khu Mizoram-Assam ramriin a thawi faih ang. Ram buai lai, inremna ziah a nih dawn thleng khan ramri chungchang hi MNF hotu ni ve lote tan sawi ve vak a rem/nuam lo.

5. July 8,2019 a MNF kaihhruai Mizoram sorkar Council of Minister in Cachar Inner Line of 1875 chu Mizoram ramri atana an pawm kha kum 1986 a India sorkar nena an inremna bawhchhiatna a ni a. Kha inremnain a pawm NEARA,1971 ramri kha Court-ah an khing let chuang lova, khin tumna pawh tun thlengin an neih awm hriat a ni lo. Ramri chungchanga kan harh thar hnuah MNF te’n ramri an rawn hawn hi Mizote tan pawm theih a ni lova. Anmahni ngei pawhin inremna an ziah hnu kum 33 hnuah an pawm leh thei bik lo, an pawm loh thu erawh Sorkar Laipui an la hriattir lo.

6. Tun hnuah Cachar Inner Line of 1875 hi mipui lawm zawng nia an hriat avangin MNF hotute hian an sawi mai mai a nih hmel. Kum 1986 a Inremnaa an ziah hnan kha Cachar Inner Line of 1875 hi a ni lova; 1933 Notification hmanga ramri siam, NEARA, 1971 in a sawi zawk kha Mizoram ramri atana an pawm zawk chu a ni. ‘The territory of Mizoram shall consist of the territory specified in Section 6 of the North Eastern Areas (Reorganization) Act, 1971’ tiin MNF leh India sorkar Inremna, Memorandum of Settlement-ah a chuang kalh a ni.

7. Mizoram Forest Document tarlan dan chuan Inner Line Forest Reserved Area 509 sq.miles chhunga 220 sq.miles hi Mizoram chhungah a awm a, 289 sq.miles hi Assam sorkar luah chinah a la awm. He reserved forest Assam sorkar luah lai aṭanga la let tura hmalatu ber JAC on Inner Line Reserved Forest Reserved hmalakna hi a theih chin chinah tihkhawtlai a tum emaw ni chu aw tih turin MNF sorkar hian a muangchanpui hle.

8. MNF-te hian Mizoram ramri chin hi Inremna Thuthlung (Memorandum of Settlement,1986) ang kha chuan an rawn ching fel tawh a. Hei hi a pawm leh ngam lo a nih chuan June 8, 2019 Council of Minister Meeting thuchhuaka BEFR 1875 ramri a pawm ang hian Mizoram map thar siam ngei rawh se.

Dr. Lallianchhunga