Written by
Lalchhandama Colney
Chaltlang, LilyVeng

Happy New Year!

Kan hunpui nghahlelh em em ṭhin chu kan lo thleng leh ta reng mai. Vawiin chu urlawk ni a ni a, engmah dang kan rilruah a leng tawh lo. Zanriah ei kham chuan zan hlimawm hmang tur chuan Bible nen hlabu nen kan chhuak ve ta a. Kohhran zai pawlin, “Aw Van Lengrual zaithiam te u..,” tih hla thiam tak maia an han sak zet chuan rilru hi a harh sawng sawng mai a, thil dang reng kan ngai tawh lo.

Tichuan, khua chu a lo var ta a, Biakin nalh tak mai a cheiah chuan a tluk awm tawh lo tur, inkhawm, Krismas lawmna inkhawm chu hlim takin kan nei ta a. Kum hlui thlah zan leh kumthar hmuah ni pawh chu kan lo thleng leh ta reng mai. A tuk kumthar lawmna inkhawm pawh chu a pui leh cher cher ngei mai, thuchah sawitu in a sawi thiam bawk a, kan reh

ṭhuap mai. Kawtthler cheimawi fang kuala kal te pawh an tifuh ngei mai, an tlai hle a ni. Kan sawi hmaih hauh loh tur chu a lawmna ruai a ni. Fatuten an tlin bawk a, hlim leh puar takin ruai kan ṭheh a ni.

Engtin nge hetiang tak hian kan hman theih chu le, tih zawhna hi chhan in tum dawn teh ang. Kum bul te Pathian zarah kan tan ṭha a, kan ni tih hnaah te pawh rinawm takin, harsatna karah kan ti ve hram hram a, kan tlai ngai lova, haw hma ngai lo bawk ṭhin a ni. Hlepruk leh fel lo taka thiltih te phei chu a ti duh miah lo. Dawt sawi leh dawt var sawi te pawh a ti ngai miah lo. Hriselna ṭha tak nei reng turin a inbuatsaih a, zuk leh hmuam, ruih theih thil etc lakah te pawh a inveng tlat a ni. Khawtlang, kohhranah te pawh a theih ang angin a pen chhuak ve ṭhin a, ṭanpui ngaite pawh a pui ve fo ṭhin.

Bible chhiar leh ṭawngṭai te pawh a in thlahdah ngai lova, midang te tihbuai ai chuan tlawm zawk, chan chhe zawka ṭan pawh a hnial ngai lo. Harsat em em vang pawh ni lovin ṭul lovah chuan bazaar kal ang chi te pawh a ti ngai lem lo. Inngaitlawm takin Pathian a dawr ṭhin a, tichuan, Pathianin a thawhrimna te mal a sawmsak ta a ni.

New year festival hi B.C 222 hma deuh kha chuan 1st March-ah an hmang ṭhin a. B.C 222 leh B.C 154 khan Rom sawrkar, Roman Senate-ho chuan January 1st hi hman an rawt thlu ta a. Tin, Rom lal Julius Caesar pawhin B.C., 46 khan January 1-a hman chu a lo rem tiin a lo puang ta bawk a ni. Ziak hlui ṭhenkhat chuan Babulon ho chuan B.C. 4000 leh 2000 inkar vel aṭang khan new year hi an lo hmang tawh ṭhin niin an sawi.

January 1, new year atana khawvelin a lo hman ṭan dan chu - Russia 1700 A.D., Britain & Colonies 1752 A.D, France-1564, A.D., German-1544, A.D., Siam (Thailand)- 1941.A.D. etc, te an ni. Kan hriat ṭheuh angin khawvel chu a mum a, chu vang chuan a ṭhenin an hmang hma deuh a, a ṭhenin kan hmang tlai deuh ṭhin a, a hmang turin kan in buatsaih mek a, chutih laiin a ṭhenin an lo hmang zo der tawh bawk a.

Kum 5 lai chu a liam tawh ang a, AIR (Delhi)-in a puan dan chuan, kum thar lawm turin Delhi, Mumbai leh Kolkatta-a hotel, club, bar, etc. zawng zawng chu kum hlui thlah zan atan hian a full vek tawh e, a ti. Nia, pui hmel khawp mai, mah se hetihlai hian kei ni ringtu inti te pawh hi han in en let ve ta ila, eng nge kan an ve ang aw, chung lam chuan pui min ti ve viau tho lo’ng maw.

Kum kan han hman zawh tak te in thlir kir a, i chet fuh loh theihzia te, nitin hnaah, chhungkuaah, hriselna lamah etc a khat tawkin doctor pan reng a ngai a, sum leh pai a hek duh hle. Eizawnna lamah lah level-puite an san ur ur laiin engmah hmasawnna a awm ve thei lo. In chhungkhurah lah buaina neuh neuh a awm reng bawk a. Khawtlang leh kohhrana rawngbawlnaah pawh duh angin a active hleih theih lova, mite an ṭha si a, a inthlahrunawm duh hle a ni.

Hetihlai hian chhiat tawh thu in a khat tawkin mi a deng deuh reng bawk a. Awle, a leh lam zawngin han sawi ve leh ta ila.

Ka sumdawnnaah te tlem tlemin hma ka sawn zel a, khawsak pawh alo ziaawm chho ve zel ta a. Chhungkua lamah pawh hlawhtlinna a awm chho ta zauh zauh a, kan vanneia dammawh hritlan chung chang thu-ah pawh kan ziaawm hle mai. Awle, hun kal tawh chu kohkir leh theih a ni tawh lova, mah se, mahni in enlet nan a hman theih a ni. Tunah chuan khawvel thar/ kumthar, i lo chuang kai ta tih in hria la, beiseina duhawm tak nen he kumthar duhawm tak hi han thlir teh le.

Ang khata ni chhuah tira tlak tir leh ṭhintu zarah kum thar kan lo chuang kai ve leh thei ta reng mai, lawm takin lawmthu i sawi mawlh mawlh ang u. Kumin chu inthlan kum te a ni bawk a, kan politician te pawh a ṭha thei ang bera che thei turin duhsakna ka hlan a ni. Kum kan hman chhoh leh tur te, a ṭhen tan chuan vanneih kum, a ṭhen tan erawh tlakchhiat kum te a ni leh nuai dawn. Tichuan, eng pawh hmachhawn zel thei turin inbuaitsaih ila. A tawp berah chuan kum thar lawm nan, Happy New Year! i han ti phawt mai teh ang.

Lalchhandama Colney, Chaltlang, LilyVeng