Written by
Dr. C. Lalrampana

ECONOMIC BLOCKADE

A KAMKEUNA:
*Economic blockade* hi Mizo ṭawng chuan *Ei leh bara inhrêkna* tih a ni mai awm e. He ṭawngkam hi kan hre zing ta hle mai! Cachar (Assam) nen intihthiam lohna kan neih apiangin sawi rik a ni ngei ngei ṭhin. Ninawm tawh tak a ni.

*ENGE A TANGKAINA*
Assam tan chuan min hrek riltam nan leh anmahni hlau dêp dêpa kan awma; hnehsawh taka min thuhnuai theih nan a ṭangkai hle. Ei leh barah kan intodelh si loh khaw dang hawina kawng, leh innghahna kawng dang kan neih loh avangin Mizo mipuite rilru huaisen viau mah ila, a tawpah min tudawl leh nge nge ṭhin.

Nov. 1, 2016 – March 19, 2017 khan ni 139 zet United Naga Council (UNC) hmalaknain Manipur state chuan *Economic blockade* an lo hmachhawn a. Tin, All Assam Students' Union (AASU) leh Asom Jatiyatabadi Yuva Chattra Parishad (AJYCP)-te hmalaknain Nagaland chuan kum 2007 khan *Economic Blockade* a lo hmachhawn tawh bawk a. Hman lawkah Truck drivers Associations pangate leh sumdawng pawlte (Dimapur based) inthurual chuan truck driver thah a nih avangin *indefinite economic blockade* an lo nei tawh bawk.

North East India-ah hetianga inhrêkna hi kan hmachhawn ta fo mai! Kum 1979-a Silchar nen kan intihbuai tum pawh khan *economic blockade* avangin buhfai lei tur awm hek lo, atta hlui tãwk, tui lo zet, a chhuma chhum chaw atan kan ring a; tun thlengin ka kua a la puar hialin ka hria.

Nikum Oct, 9; 17; 2020-a ramri buai avanga inepna avang khan *economic blockade* kan hmachhawn kha a ni a. Buhfai lah kha thla 3 daih lek kan nei ve a, Thil dang mamawh phei chu intodelh lo tak kan ni. A lungchhiat thlak ṭhin hle!

*A PUMPELH DAN*
Social media-a kan ram hruaitute thusawi hi ngun takin thlir hmasa teh ang:
_*Nikum 2020 khan Dy. Speaker zahawm tak Er. Lalrinawma, khan, Assam-in economic blockade an neih chhung chuan sorkarin inbiakna lam neih a tum loh thu a sawi a. An block a nih chuan mipui an ṭãm ai chuan Manipur, Tripura kal tlanga ei lakluh tum a nih thu leh, chu pawh a theih ngang lo a nih chuan Myanmar, Bangladesh atang pawha lakluh mai a nih tur thu a sawi a.*_

Ni 19/10/2020-a Union Home Minister Amit Shah leh kan CM zahawm tak Pu Zoramthangate inbiakna AIR; DDK leh media-a tarlan danin Manipur, Tripura leh Bangladesh & Myanma aṭanga ei leh bar lãkluh mai a ngaih tur thu kan hria a, a thlamuanthlak hle. Mahse, boruak muanawm a awm leh hnuah kan hotute hian an thusawi hi an theihnghilh zui leh ta a nih hmel.

Pu Ṭhena hunlai 1979-a *economic blockade* kan hmachhawn ṭum khan khatih laia sorkarna chelhtute khan kawng dang dap a ngai tawh a ni an ti chūl a, mahse, kum 42 a ral tawh hnuah pawh Silchar lam bãk kawng dang zawh tur a la awm thei chuang lo, kan hmachhawn ngai *economic blockade* bawk kan hmachhawn leh ṭhin a la ngai fo dawn a nih hmel hle! Kan hotute hian an ṭawng hi a takin an umpha chuang lo a ni ang, Silchar kawngpui ni lo, Myanmar, Bangladesh, Manipur leh Tripura lamahte bungraw chawkluhna kawngpui ṭha ngaihtuah a awm thei chuang lo a nih hi! Ramri chinfel a ni emaw, ni lo emaw, Silchar kawng lam chauh ni lo in, kawng dang a tam thei ang ber reh a ngai. Silchar kawngpui dan pin sãwt loh hunah Zoram hi huai takin kan humhim thei ang. Mipui kan huai a, kan Force lamte pawh an huai, nikum leh tun ṭumah pawh mipui hmahruainain sorkarin loh theih lohvin a bawhzui ve chauh zawk niin a ngaih theih. Ei leh bãr kan neih loh chuan kan huaisen thei lo. Rilru na deuhin kan insawh lungawi chawp vel mai mai ṭhin a ni ber e.

Zoram mipuite hian state dang leh ram dang aṭanga intodelh tum lovin *hripui lêng leh ramri buai, economic blockade* kan hmachhawn ṭhin aṭang hian buh leh balah intodelh tumin a takin tan la thar ila, thlipui, ruahpui, leimin avanga hun harsa tawh chang pawha buai miah lo turin ṭan la ṭheuh ila huai takin kan ram leh hnam hi kan humhim thei tawh ang.

*SILCHAR KAWNG HNUCHHAWN DAN*
*Guwahati leh phairam hmun dang pan nan a kawng a hnai* tiin Silchar kawng hi kan zawh tam ber, mahse, Bairabi rel, ṭhlawhna service-te kan nei tawh a, heng hmanga kal ve thei lote leh sumdawngte pawh hian hnam rilru puin hmun dang hla zawk pawh ni se, dawr ṭang ṭang se, chawhmeh thlai ilo leh dawr bungruate thlengin Silchar aṭangin la lut lo ngam ila, keini aiin an mangang zawk daih ang.

Kan Zoram sorkar hian a thu mai ni lovin a takin ṭhenawm state dangte leh ṭhenawm foreign ramte thlunzawm ṭha se Silchar kawng hi kan hnuchhawn thei ang. Rei lo teah Sairangah rel a luh a, Bangladesh pawhna leh Lawngtlai aṭanga Myanmar pawhna kawngpuite a tlang ṭhat phei chuan Silchar kawng hi a ṭhing ṭhup anga kan ram ei leh bara kan intodelh chuan an hawi daw ha ve tawh ngei ang. Chutih hunah chuan min rawn tlawn ve tawh zawk ang a, kan lu kan lo thin khum met met thei tawh zawk ang.

*A TLANGKAWMNA*
Ramri buai, hnam thil, buaina leh harsatna kan tawh changin Sorkar hi a che hmasa ber tur a ni a, a dawtah CYMA, tin, zirlai, NGO leh mipuite'n zuiin thlawp se a nihdan tur ni awm tak a nih laiin Zirlai pawl kum naupang zawkte an che rang zawk zel niin a hriat theih, nikum leh tun ṭumah pawh CYMA hian a kumpuan *RAM LEH HNAM HUMHALH* tih chu a takin a hlen lo a ang hle. Mipui hruaitu, a hmaa kal tur zawkte hi mipui hnungah an kal ta fo mai a, inenchian a ngai ta hle. Ramri buai chingfeltu tura ruatte paw'n kum 4 ral tawh hnuah pawh *an la hrual mum thei lo* tih a ni leh zel a; ramri buai hi kan pumpelh mai dawn lo tih a lang chiang hle. Kan harsatna tawh ṭhin hi inzirchian nan leh insiamṭhat nan kan hmang hlei thei lo chu a ni ber e. Kolasib DC sawi ang khan kan police-te chengrãng kautir ngawtin awmzia a nei lo, rilṭama pum zūt zui leh mai tur kan ni a, rilṭãm chung leh mahni ramri dik tak hrechiang lovin huaisen a har zawk tihna a ni ber zawk e.

NB: Article hi keima tawnhriat leh ngaihdan ,& hmuh dan public inerest atana ka ziah a ni e. (See-Article 19(1)(a) of the Constitution of India & CCS rules 8(3)).

Dr. C. Lalrampana