A VA NINAWM TAK ÊM!

Covid hripuiin kan chung­ah thla a han zâr meuh chuan nun a hahthlak a, khawvel nawmna pawh a ho zo vek mai. Kan duh duh kan ei a, kan in a, kan duhnaah kan kal thei hi hringnun tinuamtu a lo ni.

Covid avanga an han lockdown meuh chuan nun hlutna a ho vek mai. Mupuiin âr lâk a tum a, chu chu hriain âr te chu hlau leh khûrin inhnuaiah an tawm ṭhap a, pâwn lam an bih dêk dêk ang maiin, in chhungah kan tawm ṭhap mai a. Chuti chung pawhin kan thlâ a la muang chuang lova, hripui lah chuan kian zâi rêng a rêl si lo. Kan ziaawm deuh beiseiin zîngah chanchin thar kan han ngaichang a, positive a lo tlar tuar zel mai. Thaw hi a va veng lo tak em...

Thawpik reng rengin hun kan hmang chu a ni ta ber e. Engtikah nge he hripui hian min kian sán ang le?

Bible-ah, "Hrî te a lêng ang a..." tih a awm a. He hri lo lêng hi thil thar a ni lova, Pathian thu tidiktu a ni. Tunhma pawhin hrî a lo lêng fo tawh a, a reh leh mai ṭhin. Covid 19 pawh hian kian zâi a rêl leh mai ang. Khawvel hian khual ṭha lo, khual chhia kan thleng mêk a nih hi. Mikhual chu an hâw leh ṭhin angin, kan mikhual Covid pawh hi a châm rei tawh lo turah i ngai ang u.

Covid hrî hian Pathianin mihringte min siam dan a rawn tichiang khawp mai. He hripui hi mi hausa leh retheite tân a hlauhawm dan a inang a, sum ngahin awmzia a nei hek lo. Mithiam leh mi mâwl tan, hmelṭha leh hmelchhe tan, chak leh chak lo tan leh doctor leh tor lote tan a hlauhawm dan a inang vek a ni. Minister leh kutdawh tan pawh a hlauhawm dan a dang chuang lo - min rawn hrut rual khawp mai.

Lockdown avangin a chhuah theih lova, mi tam tak, ina awm ṭha peih lote pawh ina awm a ngai a. Ruihhlo ngai (addict) tam tak pawhin an nghei phah a. Hnathawk peih lo tam takin an thawh phah a. Taksa innghen a hlauhawm avangin inkuah châk tam tak an inkuah ngam lova. KS te meuh pawh an ks ṭha thei tawh lova, HIV darh chak lutuk pawh a ziaawm phah maithei. Chhungkaw chaweiho thei tawh lo tam takin an eiho theih phah bawk.

Covid hi a side A lamah hlauhawmin, ṭihbaiawm viau mah se, a side B lamah chuan ṭhatna tam tak a awm ve a ni.

William Shakespeara'n, "Thil ṭha lovah pawh hian thil ṭha a awm," a ti a. He Covid-ah pawh hian thil ṭha tam tak a awm a ni. Mizo Kristiante zingah ngei pawh hian 'Pathian awm ring lo' an awm ta. Pathian awm ring lo, mamawh lo hi an tam ta hle. Kan Pathian hian a awmzia, a thiltihtheihzia lantir nan he hripui hi a rawn lantir a ni mai lo maw? Covid 19 hian mihring nepzia, engmah kan nih lohzia a tichiang khawp hle. Khawvel mithiam, fin lutuk tawh avanga mit kalh rúh tawh, Scientist te pawh kan ring a, Pathian tluk dâwn dâwnin kan ring a. Beramte an siam a, phal se'ng chuan mihring pawh siam theiin kan ring a. Chuti khawpa thiamna sang tawh si chu, Covid damdawi erawh an hmuchhuak thei tlat lo. An siam theih sâng ber chu Vaccine a ni mai. He Covid hian khawvel thiamna a va dah zero chiang em. Pathian awm ring lote tan pawh harhchhuah kâwkna tham chu a ni ta. Kan Pathian hian duh se, "khép" a ti ang a, Covid hi chu a bo nghal a ni mai. Pathian awm ring lo, engahmah ngai lote hian hrilêngte tal hi chu tireh thei se, an thu kan awih sawt tur a nia. Tihreh ahnêkin, a hlau hlau an ni awm si a.

Ka ngaihtuah fo ṭhin a; Mihringte hian kan damchhung tawi teah hian khawvel pâr mawina hi chèn ngial a, nuam ti taka hman hi kan tum ṭhin. Kan tum anga kan chén theih loh avangin kan hrehawm leh si a. Kan chênna leh awmna khawvel hi hriatchian a ngai. Pathian thu aṭanga thlîr chuan kan chênna khawvel hi 'anchhedawng ram', Pathian thuawih lote paihthlâkna leh chênna a ni a. Khawvel hrehawm, thlaler ram ro, lungawi lohna khawvel, famkim lohna khawvel, inṭhenna ram, ṭahna hmun etc. te an ti, nuam tur a lo ni lo. A hrehawm lutuk avangin hlimna, chawlhna, lawmnate kan zawng ṭhin a ni ti ila a sual tampui lo mai thei e. Jail chhunga nuam tâwl tumte pawh kan ang hial awm e.

Kan Pathian bawk hian min hrechiang. Khawvelah hian natna avangte, thihna avangte, harsatna leh retheihna avangte leh kan beisei ang lo lutuka kan awm avanga lungngaihna leh hrehawmin min chîm avangte'n hrehawm kan tuar dawn tih a hria. Chuvangin, "Khawvelah hian hrehawmin in awm ṭhin, nimahsela thlamuang takin awm rawh u, keiin khawvel ka ngam ta," a ti a. 'Khawvel ka ngam ta' a tih hi khawvel hrehawm kha ka tuarchhuah hnu a nih kha a tihnaah ngai ta ila. 'Ka hnehsak tawh chu u a, thlamuang takin awm rawh u' a tihnaah ngai bawk ila.

Khawvelah hlimna zawngin kan buai hle dawn tih a hria. Lei mihringte hi chawlhna zawngin kan buai a, kan thawkrim a. Chawlhna zawngin kan chawl hman lova, zing aṭanga zan thlengin kan buai a, ka chau a. Chu chuan phurrit min phurhtir ṭhin. Hlimna kan zawng a, hrehawmna kan hmu a. Mihring rilru chuan sum leh pai, hausakna, lalna leh thuneihna, thiamna leh finna, in ropui leh motor changkang, ruihtheihthil leh mipat hmeichhiatnate hian hlimna min pe theiin kan ring ṭhin. Mahse, Pathianin heng thilte hian min pek theih lohzia a hria. Chuvangin hawrawppuiin, "Thil dangah buai buai suh u, in buai thlawn mai mai. In mamawh, in duhtak chu keimahah a awm, ka hnenah lo kal ula, ka lo pe ang che u," a ti a ni. Miin ei châk deuh a nei a, a hriatchhuah theih loh chuan, "chhangban" a ni ṭhin an ti a. Chutiang deuh chuan kan duhthusam, kan mamawh apiang chu Isua hnenah hian a lo awm reng ṭhin. Amah ngeiin, "A ram leh a felna chu zawng ula, a pêk belhchhah ang che u..." a ti a ni. Kan mamawh zawng zawng neitu Lal Isua hnen hi i pan phawt mai ang.

Ni tin deuhthaw Covid avangin mi an thi a. Hlau leh khûrin kan awm a. Mi pakhat chuan, "A mawl mawlin an hlau lo," a ti. Kan mawl emaw fing emaw, hlau emaw hlau lo emaw, a hlauhawm dan chu a ngai reng. Hlauh avang leh hlauh loh avanga him a ni hek lo. Kan bible-ah hian vawi 365 vel 'hlau suh' tih a inziak an ti. Kan Pathian thu hi âwihin han hlau lo phawt ila. Heng hunah hian a ni dawn lo'm ni ringtu kan nih lan hun tur chu? Lei leh vana LALBER, thuneitu ber, engkimin a thu an awih Pathian hi kan Pathian a ni a. "Ka chhandamtu min vengin a hnai reng, Thil engpawh lo thleng se ka him a ni," tiin thlamuanna hla hi a takin kan sa tur a ni.

Vawi khat chu Pacific tuipui chungah khuan thlawhna a thlawk a, a chhungah mi tam tak an chuang a. Thlawhna chu thlipui leh ruahpuiin a nûai a, a chuangate chuan an hlau em em mai a. An ṭap a, 'Lalpa, Lalpa...' an ti a, an mangang em em a ni. Chutih lai chuan tleirawl pakhat hi thlamuang em emin a lo zâi a. Airport-a an ṭum hnu chuan, chu tleirawl hnenah chuan, "Thlipuiin min nûai lâi khan i hlau ve lo em ni?" tiin an zawt a. Ani chuan thil danga chhâng loin, "Pilot hi ka pa a nia," a ti sam êt a. Ni tina min vêngtu, humhímtu, kan nunkawng hruaitu pilot hi kan Pathian a ni a. Chuvangin thlamuang takin i awm ang u. Daniala leh a ṭhiante Sakeibaknei pûk ata leh meipui ata vêngtu leh chhanchhuaktu kha tuna kan Pathian hi a ni. "Kan tuar phal hian i ngâwi reng fo" tih hla angin, kan tuar hi Lalpa'n a la phal a nih hi. He Covid avang hian India leh Burma ramte hian Lal Isua hi han rin phah se a va ṭha dawn em! Pathian thiltum kan hre si lo.

Ka ngaihtuah ṭhin a. He Covid a rawn lên aṭang hian Zoram ringtute hian Pathian kan lo rin tâwk lohzia hi a chiang ka ti. 'Hlauhna hmuna ka awm min hrilh, ka hlauh min hnehsak ta...' ti thei kan tlem hmel hlein ka hria. Heng hunah hian kan Pathian hi kan thlamuanpui em tih hi mahni ṭheuh inchhâng ila.

A dang lehah chuan, Sawrkar thu hi awiha fimkhur hle tur. Amaherawhchu, kan Pathian thuin 'Lalpa'n khawpui a ven loh chuan, a vengtute chu an meng thlâwn mai a ni' a ti. Hripui laka min humhim a, min vêng theitu chu Pathian chauh hi a ni. Covid pawh hi lo reh mah se, kan la na tho dawn a, kan la thi reng dawn tho. Tuma'n kan thih hun tur kan hre lo. Thi turin kan piang a, nung turin kan thi dawn. Kan nunna hi kan ta a ni lo a, Pathian ta a ni. Tun thlenga kan damna pawh hi covid kan kai loh vang leh kan hrisel vang a ni lo, Pathian vang a ni. Kan mikhualpa(Covid) hi a châm rei tawh em mai a, a haw ṭep tawhin ka ring. Humhimtu Pathianin min awmpui reng tih hriain, thlamuang takin i awm ang u.

RC Thangzela, Ramhlun Venglai