Written by
Dr. Lallianchhunga

BEFR 1875 RAMRI HAUH HI POLITICAL DRAMA A NI LO MAW?

1. Mizoram leh Assam Chief Secretary 2 te chu July 9, 2021 khan New Delhi a Gujarat Bhavan-ah tunhnaia ramri buai chungchangah an inbe ta ngei a. Mizoram sorkar thuchhuahah Council of Minister-in July 8,2019 a Mizoram ramri atana a pawm BEFR 1875 ramri chungchang sawi lanna engmah a awm lova, Vairengte bul Aitlang khu BEFR 1875 ramri chhung ngei a ni si a. Assam state official hmaa sawi pawh kan sawi ngam loh BEFR 1875 ramri hi Council of Minister Meeting khan Mizoram ramri atan a lo pawm tihna a ni em? Heti a nih chuan Mizoram ramri dik tak lanna map siam chungchangah Survey of India kan nawr na ngam hauh lo vang.

2. State 2 Chief Secretary te hian, “An ngaihdan leh duhdan a inmil theih loh avangin State Sawrkar thuneitu sang zawkte ràwn ve ve a, hmalak zel dan tur ngaihtuah ni se,” an ti a. chu chu ‘CM level-ah inbiakna neih tawh ni se’ an tihna tluk a ni. A tûk lawk, July 10, 2021 chawhma lamah Assam lamin JCB in Phainuam (Buarchep) lamah kawngpui an sial thar nghal a, Mizote kuhva phun tam tak an tihchhiatsak a, kan Mizopuite kut an thlak a, hmeichhia pawh an zuah lo. Assam hian min ngam bawrh bawrh khawp mai.

3. Ramri chungchangah ṭantu (supporter) ngah duh avanga thu dik tawk lo vawrh darh lak aṭangin mipuite hi chhanchhuah kan ngai. Mithiamte pawh hian mipui duh dan nia ngaiin thil an sawi kual mai mai niin a lang. Kan Chief Minister leh Home Minister, leh sorkar hotute hian MNF leh India sorkar inremnaa NEARA 1971 ramri huam chin kha an hrechiang khawp ang.

4. Kum 1995 daih tawh khan MNF Party chanchinbu, Hruaitu Arsi chuan heti hian a ziak ‘Assam forest hotute leh District Council aiawh ten 1964-ah a huhoa ram enfel an tum a. Nimahsela 1875 Inner Line ramri chhinchhiahna lungphun Piller dahna chungchangah an thu a inmil thei lo va,’ tiin. Ramri lungphun (piller) 46 a awm tih ringawt a ni lo, an phunna hmun chungchangah pawh hriat dan a inang tawh lo a ni.

5. Peace Accord 1986 chungchangah midangte tel vena (contribution) nuai bo tuma Pu Lalduhoma’n uar taka a sawi ṭhin ‘MNF-te'na India sorkar laka an demand tur point 17 hi Pu Denga nena kan duan dun a ni a,’ ‘Inremna Thuthlung kha Pu Laldenga nen London-a kan duan a ni a, a bung leh chang tinah ka tel,' ‘India sorkar nena an inbiak huna demand tur point 17 kan duang dun ta a, chu chu Prime Minister hnenah ka rawn hlan ta nghal a ni’ a tih te hi thudik a nih chuan Peace Accord a NEARA 1971 ramri ziah hnan chungchangah hian Pu Lalduhoma pawh hi a fihlim bik lo tihna a ni. Kan buaina hi a rei tawh a, BEFR 1875 ramri anga chinfel a harsat dan tur hi Opposition leader te pawh hian an hrechiang chungin thlawptu (supporter) ngah duh vangin BEFR 1875 ramri hi ‘Kan pi leh pute sai ram chhuahna’ tiin mipui tihlunglen tumin an sawi mai mai a ang viau.

6. Khawvelah lal ropui tak tak an lo awm tawh ṭhin a, ram zau tak tak hnehin an awp bet ṭhin a ni. Indonate a awm a, remna thuthlung siamin inremna an nei a; indo awm tawh loh hnua ramri chungchanga harsatna nei zui pawh sawi tur tam tak an awm tho va. Chutiang ramri harsatna neite chu indona a awm hma pawha sorkar mumal tak lo din tawhna an ni fo. Keini hmachhuan ve hi Mizoram pian hma, A AW B kan neih hma, tlang hrang hranga lal (chief) an awm lai huna ‘kan sai ram chhuahna’ tih vel a ni a, kan insawi lunglen tumna hi sorkar dangin thutlingah min pawmsak kan rin loh vangin Official level inbiaknaah pawh BEFR 1875 ramri chungchang chu kan sawi ṭha ngam lo va.

7. Ramri chungchangah thudik kan sawi ngam loh vangin mipui hmaizah siin, dawih zawk anga lan kan hreh vangin inkahna hial a thleng thei. Chutiang hunah chuan thisen chhuahna mai bakah thihna hial pawh a thleng thei a. Kan sipaite zinga nunna chante nupui fanau fahrahte mit takah enin thudik kan sawi ngam ang em? Kan ṭhalai thisen lum, kan ramri chin dik tak hre lo, mahse ram leh hnam tan nia an hriat avanga rawn pen chhuakte pawhin vai police kut an tuar thei. Ramri hrula lo leh huan neitu Mizote paw’n Assam vaiho kut an tuar tawh a nia.

8. Ramri chungchangah hian huaisen taka kan nihna dik tak kan pawm ngam a hun ta a ni lo'm ni? Cachar Inner Line of 1875 kan sawi ṭhin, ‘Kan pipute sai ram chhuahna a ni, kan tana an lo sah kuak sa a ni’ tia kan inawih lunglen lai hian BEFR 1875 ramri hi thuamchhawm (tuna cheng mekte) nen neih let theih pawh ni se kan duh tak tak ang em tih hi ngaihtuah tham a ni! NEARA 1971 ramri, MNF in Peace Accord (MoS) a an lo nemngheh tawh hi kan duh dan hawi zawnga tihdanglam a theih tawh lo a nih pawhin, kan luahlum chin leh kan lo cheibawl tawh chin hi kan sorkar chakna ringin huaisen taka humhalh i tum phawt ang u.

9. Tun hnaiah Vairengte bul Aitlang leh Phainuam (Buarchep) lamah Mizo eng emaw zatin an huan/lo ram an chan tawh a. BEFR 1875 ramri hauh hi kan ngai thutak (serious) tak tak a nih chuan tun hnaia Aitlang leh Buarchepa rawn inkulh Assam Armed Force ho hi um chhuak ila, kan huan/lo ram tal hi neih let i tum teh ang u. Nge, BEFR 1875 Ramri hauh hi Political Drama mai mai zawk?

Dr. Lallianchhunga