KUM HLUI 2017 KHA...
Thil an lo awm an ral leh thin
Mihring an ral kumte nen
Kum 2017 chu tuma hman theih tawh loh turin a her liam tawh a. He kum ni 365 chhung hian Mizoramah thil thleng a eng lam leh thim lam chhinchhiah tlak tam tak awm mahse sawi vek sen an nih dawn loh avangin a langsar zual nia langte chauh tarlang ta ila. Ngaih dan chi hrang a tam ang bawkin pawm dan pawh a tam ṭhin a; thim leh eng lam hawia sawi lante pawh a inang lo nual mai thei e Chung karah chuan lawmna tur nge hnurna tur zawk thliar hran harsa a awm nual bawk. Chuvangin, he kum chhunga thil thleng lian tham ni a sawi theih (he thuziaktu ngaihdan) te chu a tawi kim thei ang berin i han hawlkual teh ang.
A khaw eng lam aṭanga thlir chuan engkim a kal tluangin a lang a. Kum hmasa lamte aiin thubuai-sualna lian pawh a tlem niin a lang. Kawng chhia, thlipui, tuilian leh kangmei avanga harsatna thleng ṭhinah te pawh khawtlang, tlawmngai pawlte leh sorkar chhawmdawlna a lo lang ṭhin. Mizoram chhungah remna leh muanna tiderthawng thei buaina lian a chhuak meuh lo. Mizo
ṭhalaite lehkha zirna leh sorkar laipui hnuaia Civil Services hna lamah invawrh chhuak sawi tur an awm mang loh laiin infiammna lamah a bikin Football khelhah hmasawnna a lang chho zel a. India rama Football inkhelhna lian tham I-League leh Indian Super League-ah Zofate hming a lang nual mai.
Infiamna dangah pawh hmasawnna sawi tur a awm nual bawk. Kum 40 chhung zet mai Micro leh Mini Hydro Electric Project buaipui tawh hnuah Tuirial Hydro-Electric 60 MW chu hman theih turin peih fel a ni ta a, a ṭangkaina chu 2018 ah a la hriat ang. MBBS zirna tlemte inchuha buaina chhuak fo pawh Falkawn a Medical College (MIMER) lo awm tur hian a tihkian deuh beiseina a sang hle. Thil siam chhuah lamah pawh hmasawnna lang tham a awm nual. Mizoram chhung ngeiah Sainik Sikul hawn tan a nih bakah hmeichhe naupang tan pawh luh ve theihna remchang a la ni lehzel hi Zofate tan thil lawmawm tak a ni awm e.
MPSC kaltlanga hna zawrh zat pawh 600 chuang a tling a; ṭhalai tam tak tan sorkar a luhna hna tau a tet a ni ber mai.
A thim lam ngaihtuah chuan 2017 chhung kha hmasawnna lian tham thlen loh kum a ni hial awm e. Kelkang lam chanchin aia chanchinbu luah tamtu chu ‘kawng chhia’ kha a ni mai awm e. Lui leh tuitling pangngaia tlahlum aiin tui fim lo in a tla hlum an tam fe zawk! Pavalai thih tam kum ni hial pawhin a sawi theih awm e. Hnathawktute fimkhur tawk loh avanga lei laih khuar Ruantlang bul leh Zemabawk a tuitling leh Diltlang bul dila naupang 6 lai mai an tlahlum te, tuilian avanga nunna chan 8 te leh in chhia 300 chuang awm te bakah thil dang pawh sawi tur a awm nual ang.
Thlipui leh rialin in a tihchhiat ringawt pawh 200 chuang zet a awm. NLUP ah beiseina a tham ral ṭan a, a chawinunna tura ngaih NEDP ah mipuiin rinna nghat tak tak ngam lo va, SEDP pawh rinhlelhna nen an thlir. Mizoramah BPL zat a kiam thei lo va, kutdawh nih leh zu zawrh pawh pawisa an pung hle in a lang. Kum dang zawng aiin ruihhlo avanga nunna chan an tam a, heroin pawhin Mizoramah kua a hreuh thuk zel niin a lang. Kum hmasa lam aiin thubuai ziahluh tlemin lang mahse MLPC Act hmang dik lo erawh a let zetin pung thung. Tualthah thubuai a tlem naa Mizo chanchina la thleng ngai reng reng lo mahni hringtu nu leh pa nunna hial pawh laksak duhna te a lo piang ta!
Kum 2017 hian Zofate zinga mi pawimawh leh hriat hlawh tak tak engemaw zat chu a her liampui a. Chung zingah chuan Mizoram chhunga Kohhran inrelbawlna lama mi ṭangkai tak tak Rev Dr Lalsawma, Rev Lalpianga, Rev C.Lianhmingthanga te chu hriat hlawh pawl an ni awm e. Zoram hmasawnna tana lo thawk ṭhintu MLA pali Pu Zosiama Pachuau, Pu K.Zakhu Hlychho, Pu F.Lalzuala leh Mizo zinga UPSC kaltlanga sipai Officer hmasa ber leh MLA ni tawh Col. Lalchungnunga Sailo te pawh hian Zofate tan hriat rengna lung pawimawh an hnutchhiah ngei ang.
Central YMA President hlui Pu Lalchungnunga te, Mizo hnamzia leh nunphung zirna kawnga theihtawp chhuahtute zinga a mi Pu Zaliana te pawh hriat hlawh pawl an ni awm e. Tual Upa Lalliansawma chuan ‘Lal lenna Zion khawpui tual nuam’ lamah Zion hla mawi ropui sa a van zaipawl zawm ve turin a lei nun a hmang liam a. Zoram khawvel zaia awi ṭhintu Pu Michael M.Sailo leh C.Sanga te pawh Zoram tan chuan channa namai lo tak a va ni em! Zofate zinga mimal enkawl Damdawi In dintu hmasa ber Dr Lalbuatsaiha pawh hi hrait hlawh tak a ni awm e. National leh International huap infiamna lama Mizo hmeichhe hming lang hmasa ber a sawi ṭhin Pi Siammawii leh Zoram khawvel huap hmeichhe zinga Driving License nei hmasa ber Pi Lalngovi te pawh an hmaih chi an ni hauh lovang.
Kum 2017 chhung hian chanchin thar luahtu a eng lam leh thim lam langsar zual nia lang 10 ve ve thlan chhuahte chu:-
Khaw êng lam
1. Tuirial Hydro Electric Project (1998-2017) 60 MW pe chhuak thei zo fel ta.
2. Kum hmasa lam aiin zuk leh hmuam titu tlem
3. NLUP chu NEDP in chhawm nung
4. President leh Prime Minister-in Mizoram an rawn tlawh
5. District 8 zinga 6 te chu pawna inthiar awm lohna (ODF) ah puan an ni.
6. Sainik Sikul hawng ṭan.
7. Kum hmasa lam aiin thubuai, sualna lian a tlem.
8. MPSC kal tlanga hna zawrh 300% velin a pung
9. Assembly House-ah Mizoram State Higher Education Act pawm a ni
10. Sports lamah hmasawn zel.
Khaw thim lam
1. Ruihhlo vanga thi tam ber kum
2. Inkalpawhna kawng chhia avangin buaina a tam.
3. Lirthei chesual a mi 2 chin chung lam thihna ṭum 10 a thleng
4. Naupang 2 chin tui a tla hlum: Bungtlang ‘S’dilah, Ruantlang kawngsir khuar leh Falkland YRC laih khuarah.
5. In kang: In 10 chin chunglam kanna ṭum 2 a thleng - Vaseitlang leh Tipperaghat ah.
6. Tuilianin in 400 chuang a chim, inchhia awm nual, mi 8 in tuilian avangin mi 8 in nunna chan.
7. Cancer leh HIV+ tam lamah Mizoram dinhmun a sang chho zel.
7. Mizoramah BPL zat a la kiam thei thei meuh lo.
8. Khawlaia kutdawh leh zu zuar zat pung zel.
9. Kum hmasa aiin MLPC Act bawhchhia 200% zetin pung.
10. Ei leh bar lamah thawhchhuah a la pung hlei thei lo.
Eng lam nge thim lam sawi chian hleih theih loh nia lang larzualte chu:
1. Minister of State pahnih leh Mizoram Youth Commission Chairman an hna aṭangin an bâng.
2. Chakma tel lovin MBBS & BDS zir turte thlan an ni.
2. Parliamentary Secretary 7 ban an ni.
3. Political Party thar Zoram People’s Movement a piang.
4. Mizoram a NGO lar tak PRISM chu Political Party pakhat a ni ta.
5. Sorkar hnathawk GPF tam tham lakna atan Finance Officer-ten quota an nei.
6. Kum 1987 hnuah hmeichhia pakhat Minister kan nei leh.
7. Mizoram Sorkar hnuaia Daktor thawk 381 zinga 375 in NPA an la.
8. Kum 10 chhunga Mizoramin ruahtui a dawn tam ber ṭum a ni.
9. Thingtlang Lo neia eizawng zat tlahniam.
10. MPSC Chairman atan sakhaw pakhat puithiam ruat.
Kum 2018 chhung hian Mizoramin eng nge a tawng tur hriat lawk theih a ni lo va; kum 2017 aiin ram hmasawnna tur, mipui dinhmun hriatchianna statistics rintlak- BPL zat, Ration Card nei zat, tui leh kawlphetha hman zat (per capita water/ energy consumption), ei leh bara intodelhna kawngah chhinchhiah tlak a piang dawn em tih hi nung dama la awmte chuan la thlir leh turah ngai phawt ang u.
H. Lalchhuanvela