Mipui kan va thang tláwm êm!

Local Council lamin vawksa rate an han bithliah a, mipui sa râwp chuan a zuartute chhiar zât, man sáng zâwk chu phun phun chungin kan iptë aṭangin kan phawrh zui leh mai a; tumahin, “Lei rih lo mai ang,” kan ti ngam si lo. “Local council ten enga tinge hma an lâk loh?” kan ti a, an hmalâkna chu mipuiin kan thláwp ṭha lo a ni lek si a! Thâwk khat bus fare uchuak taka a sàn ṭum te khán kan phun viau a. “Khawpui tâwt tâwt nèn, kein kal suau suau mai ang aw,” ti ngam leh peih kan awm rëng rëng lo; kea kal hi kan hrisèl phahin a nawm dáwn vei nèn! Mipui ten kan pêk phal zât zâta lungawi lo thei lo tùr mi tlémtë te kutah kan la indah miau zâwk si a le!

Customer care: Customer care-te hi mipui lamin care leh hawiháwm takin kan dàwr hlauh va! Annin awráwl ngaihnobei zâwk chu an chhuah ṭha duh dèr si lo. Electronic part thlâk tùr ringawt pawh thla hnih thla thumte min nghahtír thùl! Online shoping lam ‘home delivery’ pawh hi customer ten a hmun ngeiah phür takin kan lam ṭhìn a ni lo’m ni? Gas distributor-te mawlh mai hi! Kan mamawhna hi hmathehah hmangin an hna tùr chu mipui min thawhtír a, agency kawtah kan intlar báng thei lo! Tlángauvin min kokhâwm a, patling hi awm ni khamin khawi hall remchángah emaw hian eng leh kha pawimawh emaw paipàwnin kan in ak kual kan in ak kual ta mai a nih hi!

Zir tùr kan nei: Transport department chuan thuchhuah siamin two wheeler taxi hmang ṭhìnte chuan taxi hman neituten a chuan man atána sorkar rate bituk aia tam pêk an phût chuan Transport Authority hriattír zël tùrin a chah a, complaint theihna tùrin phone no. a tárlang bawk (19.1.2018). Hetiang deuh hian tum dangah pawh thil dang avàngin thuchhuah a lo awm tawh ṭhìn.

Mipuite hian thil dik duh ber ang maiin sorkár hmalâkna leh chêt vêlna kan ràl chhaih fova. Dikna duh avàngin kan kova tla hlen chhuah ve erawh kan tum lo fo. Fare chungchángah te, parking fee-ah te, motor kawng siam ṭha lo chungchángah te hian awmze neiin kan che chhuak mawh êm êm a, “A va to ve,” “An va thawk ṭha lo ve,” tiin awm hmunah kan in phun lungáwi a. A sawina tùr hmun dik tak zâwk chu kan hêl leh mai ṭhìn. Neitu rilru kan pu tak tak lo va. Pain a fa hmangaihna nèn a thunun ang hi ni lovin, ṭhenawm tlangvál zurui, kawng síra kan pèl vêl mai mai ang deuh hi a ni! Kan ten a, kan hua a, mahse kan inrawlhna tùrah kan ngai tak tak lo.

Thil dik lo hai lan chu mi hèkna sualah ngaiin, “Mihring vek kan ni a, an din­hmunah ding ila kan ti ve tho ang,” “Keini pawh kan ṭha famkim bîk lo,” tiin sual lakah dawhtheihna kan lantír a, sual të tak të pawh kan vulh lian fo. Hmanlai Mizo pasalṭhate kha kan chhuan ṭhin vei nèn, keini zawng a sa sehah kan dawih tlat.

PHE tuisem te VIP-na khawvêlah hian ka ṭhian pakhat chuan, “Patling hian tui ka nghei tawh bîk lo ve, a khát máwi tâwka Rs 500 phawrh hi kan tui zém hian a lo ngeih khawp mai,” tiin a sawi! Sem hun pángngai pawha kham khawp dawng ngai lo khân a chuang a liam a dawng ta a, tute emaw chuan an tuar ve thung si ang. Complaint han thehlût dáwn ila, tui semtu mai bâkah ṭhenawm in eng emaw zât a kàng kai dáwn si! Sum phawrh zeuha awlsam phah in beisei tlat te, mi intlar kára inrawlh rûkna tùr zawng reng ṭhìn mihring te hi mipui hmai timâwktu an va ni chiang êm!

A tling leh chuang lo vang: Inthlan kan hnaih leh ta. Party politics-ah hian neutral-a inchhál mi dâwihzep ṭhenkhat chu kan in chiah zawp leh mai ang em? Mahni ṭha tih leh dik tih thlan ai chuan miin ṭha min tih pui ang em? tih lam buaipui hmasain, “Hei hi ka duh ber chu a ni na a, tling ngei lo tùra vote thlâk ngawt chu...” tiin mi dik leh ṭha aiin mi lär leh chhúngkaw hung deuh nia kan hriatte hnênah kan tláwm leh mai dáwn em ni? “Hei chu mi ṭha leh dik a ni a, politics a bang bo rihin a elpui hi khan lo hle dáwn mah se, kei chuan ka vote khat chauh pawh hi ka’n pe teh ang,” tiin Party en lovin a mihring en zâwk nachang hriat leh en ngam a hun tawh hle.

Aizawl véng pakhatah hian pa vengva leh tlang tak a awm a. Ani awm avàng ngawt chuan an véng kawng chuan a ṭhat phah hle niin an sawi. An véng kawng zauhna tùr a nih phawt chuan laina leh ṭhenawm pawh sawi lovin phür takin a ep duh mai zèl a. Mi tih ngam loh ṭha ṭha a tih ṭhin avàng chuan a véng mite chuan mi dik leh mi ṭhaah an chhál vek mai; mahse an ngaina viau lo a ni ngei ang, “Local council-ah te in candidate ve ta sela a tling chuang lo vang,” tiin mipui rilru put hmang chu an sawi! Mizote hian hruaitu ṭhaa kan ngaih hi kan duh duh min ṭâwm pui thei ‘Yes man’ te mai hi em ni?

Mi dik leh mi tak ṭhenawma neih kan hlauh chhúng chuan thup leh paipàwn rûk kan la nei tihna a ni ang. Mipuiin rûkru rilru kan put chhúng chuan rûkru bâk roréltu kan nei thei lo vang.

Min ngam lo vang: Ennawm chhuahna hmuna lemchan pakhatah chuan mi pakhatin silai nèn mipui tam tak a vau bet lai a lo lang a, “An tam tehrëng nèn, mipui khian bawh huk sela an tuk dawl dèr mai tùr,” tiin chu lemchan thlírtute chuan lo an lung hnúr hle. Chutiang bawk chuan dikna duh inti mipuite hian mi dik lo tlém azáwng te hi kan tam hneh tih rëng hre lovin, chhuata hmai lei siin kan bawk tlâw reng mai a nih hi! Mizo mipuite hi thil ṭha leh dik duhin kan tuihäl ve tawh a, a bet zâwka ṭan reng mai hi kan tlin tawh bîk lo tih kan lantír ve a ngai.

Kan hmélmate hian hmanrua chu an nei ṭha e: thiltihtheihna te, sum leh pai te leh kan nitin mamawh te hi an kutah a awm si a. A mal mal chuan kan ngam lo vang, mahse a huho chuan min hneh bîk lo vang; hawh u, tla darh mai mai lovin nghet takin i in tél khâwm ang u. Mipuite thiltihtheihna (power) kan lantír a hun ve tawh takzet a ni.

Chris MS Dawngkima Ramhlun North