Written by
Dr Lalthlengliani MD ( Biochemistry)

Covid-19 natna avanga dahhrante leh Exit test chungchang

Covid -19 natna nei tam takin inkhunghranna hmun aṭanga chhuah dawna exit test neih loh chungchang hi an hrethiam lo mai thei a, keimahni mipuite leh Task force ami ngei te pawhin kan dawnsawn dan a inchen lo viau awm e.

Kan hriat ṭheuh angin Covid-19 hi nikum lawka kan hmel hriat khawvel chawk buai vektu natna a ni a. A natna awmtirtu virus hming hi novel coronavirus, SARS COV-2 tia sawi a ni bawk. A natna thlen hming hi Covid-19 tih a ni a.

Natna thar a nih avangin, a enkawlna chungchangah te, tihdan nghet leh ṭha ber tura zirmi te pawhin an la zir reng a ni.

Tun thlenga zirchianna tam tak lo awm tawh te aṭangin, he natna hrik inkai dan chu a veiten an thawkkhum aṭang te, an khuh leh hahchhiau changa natna hrik boruaka an tihdarh lo hipluh aṭanga kai a ni deuh ber a. A natna hrik pai mekte an ṭawng, khuh leh hahchhiau hian natna hrik hi a lo chhuak a, chumi laia an kuta an hnar leh an hmai an khawih te hian a natna hrik kha an kutah a kai a, an thil khawih apiangah natna hrik kha an lo ti darh ta a. Chu chu midangin an lo khawih veleh a, kut fai lova hmui hmai khawih te, mit nuai te leh hnarkaw chhung zen te, in chibai leh inkuah khan natna an taksaah a lo lut ta a ni.

Hei vang hi a nia hmai tuamna hman dan dika hman, in hlata awm (feet 6 danah tal) leh kut fai taka sil fo emaw/ sanitizer hman a pawimawh em em chhan chu.

He natna hrik taksa a a lo luh aṭanga natna a lan chhuah hun hi ni 5-6 vel a ni tlangpui a, ni 2 aṭanga ni 14 lai pawh a ni thei.

Natna inkai awl ber hunlai hi a hrik paite natna lanchhuah ni aṭanga chhiar leta ni 2 leh natna lanchhuah hnu ni 5 thleng niin mithiamte chuan an sawi. Hemi hun chhung hian kan thawkna dawtah virus hi nasa takin a pung a, virus in thlahpun dan chu sawi tam lo rih ila.

Hetianga virus a lo pun mek lai hian kan taksa raldo pawl pawh a awm mai mai bik lova, natna hrik lo thianfai tur hian theihtawpin ṭan a la ve a, tichuan a ṭan lak dan a dik chuan natna hrik te kha a lo thianfaiin, a pung zel tur pawh a lo dang thei a.

Kan taksa a natna do pawl te kha an ṭan lak dan a dik tawk lohva, an lo phusa vel vak ringawt a nih emaw an lo inhawrkhawm vel vak vak a nih chuan kan taksa tan, kan chuap atan a him lova, virus an beihna lamah kan chuap an hliam thei a, hei erawh mi tam tak chungah a thleng lem lo.

Tichuan natna hrikpai tam zawk te chuan symptom an neih aṭanga ni 10 ah chuan virus kha in tipung thei tawh lo turin an thuhnuaiah an dah tawh a. Hemi avang hian a nia “Exit test hi tih kher a ṭul tawh love” an tih chhan.

Amaherawhchu, natna benvawn lo neisa TB, HIV positive, cancer adt avanga hatsatna neite chu ni 10 hnuah pawh an taksaah virus hi a la pung thei a. A bikin taksa raldo pawl nei tlem tawhsa mihringah hei hi a awm thei, chung mite chu ni 10 ah discharge ngei ngei tur tihna a ni lo. An natdan a zirin chhuah tir dawnah exit test kha tih tur a ni.

Covid-19 natna neite hi thil chi 2 hmangin a enkawlna/ dahhranna hmun aṭangin chhuah (discharge) ṭhin an ni tlangpui a, pakhatnaah chuan symptom based discharge a ni a, a dang leh chu test based a ni.

Natna an la neih renglai chuan chhuah tur an ni lova, chutih rualin test based a kan tih chuan test a negative, mahse natna covid-19 nghawng te pawh an lo la nei thei a ni.

Hetiang hi thil awmzia a nih si avangin Ministry of Health and Family Welfare, sawrkar laipui a mawh latu chuan mithiam hrang hrang rawnin, Covid-19 natna nei te enkawlna hmun/ dahhranna hmun aṭanga chhuah dan tur kaihhruaina a siam a, chumi chu innghahnaa hmangin Mizoram sawrkar pawhin damlo te chhuah dan tur kaihhruaina hi a ti chhuak a ni.

Khawvel ram hrang hrang leh India ram chhungah pawh state tam takin an lo hmang tawh a, Mizoramah erawh mipuite ngaihṭhat dan ber kha ngai pawimawhin hman a ni lawk lo zawk a.

Exit test hi natna tuartu a zirin tih a ngaih hun a awm a, doctor a enkawltuten tih ngai an tihte tan chuan tih zel tur tho a ni a. Mahse RAgT emaw RT-PCR a test a positive insawiselna engmah nei lo te, leh insawiselna tlemte chauh nei te, 3C/ 4C/ Home isolation a ni 10 lai dahhran tawhte tan chuan exit test nei lova in chhuahtir hi a him. Chhuah hnuah erawh Covid kai lo tura fimkhurna (Covid appropriate behaviour) kha zawm chhunzawm tur a ni.

Dr Lalthlengliani MD ( Biochemistry)