Written by
Bualhranga
Dawrpui

COVID-19 HI CHUNGLAM RUAT A NI

Mihring history kan hriat theih chin ziaka record awmah chuan Father Malthus-a theory angin mipui tam lutuk tur (over population) thunun tur leh kan Pathian phuba lak chingin Isreal hnam chungah leh an chhehvela hnam chungah hripui lentirin hremna ang leh kawng dik an zawh loh avang a, kawng dik an zawh theih nan khalh ngil turin tunhma aṭangin Pathianin hripui hi hmanruaah a hmang fo ṭhin.

Tunah hian China aṭanga 2019 December-a inṭanin a lo lang a, khawvel pum hmaih bik pawh awm miah loin a tuam vel ta a. Tichuan thliarkar leh ram fianrial deuh deuh Iceland, Falkland, Fiji, New Zealand leh Australia-te'n an tuar nep dawn emaw an tih laiin, Fiji leh Australia chuan tunah an tuar ṭan chho mek a, Iceland, Falkland leh New Zealand erawh chuan an la tuar nep deuh a, mahse heng thliarkar fianrial tak takte hian nakin hnu zelah an tuar lo ang tih tu ma'n kan sawi thei lo.

He hripui chungchangah hian hnam fing leh changkang, hausa leh rethei, science lamah hmasawm leh sawn lo te, a hun thuah tih loh chuan tuar hunlai an nei vek a, ziaawm deuh hun an neihte a inang lo mai chauh a ni. Chuvangin, he hripui zia ngun taka Decemder 2019 aṭanga vawiin ni thlenga khawvel mihringin kan tawrh dan hi a tlarual thawkhat hle a ni. Chuvangin, he hripui lo thleng hi mihringte inang veka entu kan Pathian hnathawh a ni ngei ang tih a rin ngam a ni. India ram ngeiah pawh hun eng emaw ti chhung chu Kerala leh Delhi Union Territory ten he hripui hi an thunun thiam viau ni awmte'n an lang a, an Chief Ministerte pawh fak an hlawh hman hle a. Chutiang bawkin Mizoram pawh 2020 chhung zawng chuan Covid-19 dona kawngah Chief Minister leh Health Minister chuan fak an han hlawh hman viau a, nimahsela, 2021 March thla a lo thlen meuh chuan hripui hi a lo hluar ta hle a, he hripui avanga boral pawh 100 aia tam an ni ta a. Chuvangin mihringte thiam leh remhriatin a tlin ta lo a nih hi.

He hripui chungchang thua ka hmuh dan leh rindan :
1. Mipui inkai chhawnna atan remchang tak a nih ring chungin. Biakin inkhawmho te leh mipui pungkhawm reng reng he hripui darh zauna a ni ngei ang. Hmui tuam erawh hi chu invenna ṭha ber a nih a rinawm vak loh.

2. Hmun danga mipui pung­khawm an khap laia sport leh game en phal an tih hi a ṭhat bik chuanna tur a awm lo.

A hmun ngeia ngun taka ka hmuh leh ka tawnhriat ṭhenkhatte:

1. Dawr khar leh hawn chungchangah hian a peih chuan darkar 24 chhung hian hawng reng mah se a pawina tur a awm lo mai ni lovin a ṭha daih zawk a ni. Kawng sira thlai, thei leh sa zuartute kan khap bet hi a ṭulna a awm lo, a chhan chu total lockdown kan ti a, kar khat te, kar hnihte bungrua zuar zawng zawng kan khartir hian dawr hmaah mipui tlingkhawm tam tak kan siam ting mai a ni. Mizote hian darkar 24 chhung hian darkar 10 pawh dawr hawng peih kan tlem hle a. Dawr kan hawn rei chuan min rawn dawrtute hi a mal te tein hun inkar hlat tawkah an lo kal pheuh pheuh a, dawr hmaah kan hlauh ber mipui punkhawm a awm miah lo. He ka thu sawi hi Dawrpui Muslim biakin bula dawr 3 intlarte leh kan dawr Lianchhungi Bookstores, Dawrpui leh Hospital Road a damdawi zuarte dawr hmaa thil lo thleng ngun leh fiah taka ka hmuhte chu an ni.

2. Central jail leh Sakawr­tuichhun inkarah leipui ka nei a. Kar khatah vawi hnih aia tlem lo ka feh ziah a. SOP dan hi a danglam hret hret a. Tuna kan hman laiah chuan zing dar kuaa Ramrikawn pelh tur, tlai lamah 5PM hmaa haw phal loh tih a ni. Covid-19 inkai darh awlsamna leh harsatna chungchang thuah feh kal hun leh haw hun bituk hi a inzawmna chhût dàwn thiam a har hle.

3. SOP Dan siamtu turte hian a chunga ka thu sawi hi a dik leh dik lohte chu Dawrpui hi mit ngeiin motor-a kal kualin thlir ve se la, a dikzia chu an hmu mai ang. Heng ka tawnhriat leh mit ngeia ka hmuhte hi kum 2020 lai vel kha chuan thuneitute hnenah phone-in ka hrilh zel ṭhin a, tunah erawh chuan keini ang duang thil hmuh leh a tak taka tawnte hi tumahin barah an khawn lo tih ka hria a, ngawih ka chuh ta a ni. Ka teh ber chu General dawihzep deuhin inbeihna hmun (battlefield) a company commander captain/major, battalion commander, Lt Col, Brigade Commander te tih dan tur, a frontline hmu hawt loa biakhlatnaa hmelma beih dan tur direction khawng tak taka pe ang hi niin ka hria. Thuneitute hian a hmun ngeiah an mitin a chunga ka sawi te hi a dik leh diklo en mawlh teh se.

Bualhranga, Dawrpui