CoVID-19: A Êng Záwngin Àw...
CoVID-19 hri hi 2019 kum hma lam daih tawh khân khawvelin hre tawh mah se, hriat hmasak a nih lâi kha chuan mihring tân hlauhawmna a nei hran lêm lo niin a lang a. A hnu kum 2019 kum tâwp lama Wuhan province (China)-a an hmuh chhuah aṭang kha chuan khawvelin a hmêl hriat dân a lo danglam ta hlê mai.
Mihring tân hlauhawm takin an insiam tawh a, nunna hial la thei a nih avângin leh mi tam tak nunna a suat thû kan hriat ve aṭang meuh phei hi chuan kan ṭihzia leh min tihthlabâr theihzia kan hre vekin a rinawm. Khawvel pum huapa hrilêng tawh zîngah a hlauhawm ber tihngam hial a lo ni ta!
He hri hian khawvêl Indopui hun laia nunna kan chân ai mahin mihring nunna a suat hnem tawh a, a la suat mêk zel bawk si. Mihring thuneihna a nêpzia a tichiang hlê awm e; kan nunah hian thu kan neih lohzia leh Pathian kuta innghah tawp mai loh chu tihtur dang kan neih lohzia a chiang zual hle a ni. Mi hausa leh mi rethei, mi tê leh mi lian a thliar hrang chuang lova, a zuam zawng deuh apiang chu a bei chawt chawt zêl mai ṭhîn a nih hi maw!
Vaccine hmuhchhuah a nih hma phei kha chuan a hlauhawm zual a, a tihdamna leh inenkawlna tur atan a damdâwi tur bîk lah hmuhchhuah a la ni bawk si lo, a hri lah zirchian mêk a la ni zêl bawk vei nên, kan mithiamte lu a tihai nasa hlê a nih kha le! Tûnah chuan Pathian malsawmna zarah, mi ṭhahnemngâi tak tak leh mithiam tam takte zâr zovin a damna damdâwi ni mah suh se la, a invênna damdâwi "Vaccine" tal kan lo nei tawh a, dose kima la tawh pawh mi 88985 zet (26.7.2021) kan lo awm ta a, a tihzia teh e!
Kan Zoramah ngêi hian he hripui avânga nunna chân ta hi mi 137 lâi (26.7.2021) kan lo awm ta a. Tûn thlengin mi tam tak nunphung a buaiin a khaihhlak zo a, hna a thawh ṭhat hleihtheih si loh, kan buai zo vek a ni ber e, sawi tam a ngâi lo; kan hre vek a, kan paltlang tlâng vek a nih mêk hi le!
Ka'n sawi duh tak mai chu hêng harsatna leh manganna kan tawhah te hian Pathian thiltihtheihzia hi hriatfiah nân hmang hlauh zâwk thei hlawm ila. Kan biak lai mêk, Kristiante Pathian hi "Engkimtitheia" a nihna hi ringhlel hauh lova min rin ngheh zualtîrtuah he hripui lêng mêk hi hmang ta hlauh hlawm ila ka va ti em.
He hri hi Pathianin min suat a duh vânga a rawn thlentîrah kei chuan ka ngâi hauh lo. Min hrem a tumnaah pawh ka puh hek lo. Pathian hian he hri hmang hian a lam kan hnaih zâwk theih nân leh Amah kan hmangaih a, ka duh deuh deuh theih nân kawng min buatsaihsak niin ka hria. A hmangaihna kan hriat chhuah theih nân he hri hi a rawn thlentîr niin ka ngâi ve hmiah a ni. Lalpan hun a tih veleh a tireh mai tùrah ka ngâi nghet tlat bawk.
Kawng danga chhût chuan Hri a lên avâng hian Chhûngkua kan awmho theih phah a, kum danga kan tih theih loh tam tak tihna hun thâwl kan nei thei a, a lâwmawm letling viau. Khâwvel awm chhûnga School chawlh rei ber hun kan hmang mêk bawk a. Mizote kan inngaihsakzia leh kan inhmangaihzia he hri hian a tilang chhuak chiang hlê niin ka hria. He hripui lêng hian "Mizo nih a tihnawm phah hlê," ti ila a dik thei viau bawk âwm e.
A êng zâwnga kan thlîr thiam chuan he hri hi nang leh keia tân malsâwmna leh vânneihna min thlentu a ni thei a, midang tân malsâwmna i thlenna hun a ni thei bawk. A thim zawng chauhva thlîr lovin a êng zawngin thlir thiam ila; chutichuan rilru damna, thinlung damna leh hlimnate min pe zawk dawn si a.
Lockdown a nih avangin Zirlaite'n an zirlai an zir dan tur ang takin an zir thei lova, Sikul kal lovin mahni inchhûng lum aṭangin online-in lehkha zir a lo ngai a, hei hian harsatna tam tak chu naupangah a siam phah awm e. Ramin sum a lâkluhna hrang hrangte'n hna an thawh theih loh avangin kan ram economy nasa takin a tlahniam a, economy tlahniam mêk tung ding tur hian hri darh lo zawnga tan lak thiam a ṭul hlein ka hria, kan mithiamte'n ngaihtuahna hmang chhunzawm thiam zêl se...
He hripui lêng hian khawvel min chawk buai nasa hle mah se la, kawng lehlamah chuan a ṭhatna lai hmuh tur a awm ve zel bawk a, hrilen hmaa boruak bawlhhlawh nasa taka siamtu ṭhenkhat: Motor khu, Industry, Factory leh a dang tam takin air pollution nasa tak an siam ṭhinte kha nasa takin a tlahniam a, hei hi mihring, ramsa leh thilnung dangte tan chuan a ṭha hle thung awm e.
Thim a awm chuan êng pawh a awm tur a ni. Thil reng reng hi a thim zawnga thlir lo hian a êng zawngin thlir tum hram hram ila. CoVID-19 hripui a lo lêng a, lockdown a lo ngai a, chhûngkuain inah kan awm khâwm a, chaw kan kilho a, engkim tih tlànna hun kan nei a. Hêng ringawt pawh hi malsàwmna pakhat chu a va ni em!
Chhungkuaa ṭawngṭaiho te, chaw kilhote hi a hlu hle. Ti hian ka ngaihtuah ṭhin: Ka chhungte awm lo thut tur angtea ka suangtuah chang tam tak a awm a, ka engkim an ni a, an tel lovin ka awm thei dawn lo tih hi ka hria a, lockdown a lo ni a, chhungkuain engkim kan ti hova, a eng zawng a thlir hi chuan "Hei bâk bâka thil nuam hi a awm chuang em ni le!" a tih theih ve tho asin!
CoVID-19 hripui lêng hi Pathian hnena lawmthu sawi mawlh mawlhna tham niin ka hria. Electric Current a lo awm lo chiaha èng kan zawng nghal ṭhin ang hian he hripui CoVID-19 leh a ken tel tlat lockdown hi a thim zâwng, khirh zâwng leh a harsa zâwng ringawta thlir lovin a èng zâwngin thlir tum hràm ila, eng kawng emaw tal chuan hlimna min pêk ngei ka ring. Current thim hnuaiah pawh eng emaw tal a thim lutuk loh nân tiin êng kan zawng tlat ṭhin ang hian, a êng zâwngin thlîr thiam i tum ang u.
CoVID-19 hripui lêng mek hi hun lungchhiatthlak chu a ni teh meuh mai, chutih mêk lai chuan ziakmi ṭhenkhat tan leh mi ṭhenkhat tân chuan hun rangkachak a ni thei ve bawk asin. He hun ṭha hi hrehawm leh ninawmah ngâi mai lovin thil thar ngaihtuah chhuah nân leh thil ṭha tih nân hman ṭangkai ṭheuh i tum zâwk ang u hmiang.
"CoVID-19 laka him nân,
mask vuah taima la;
SOP, LLTF... thu zâwmin,
ṭawngṭai fo bawk la;
I chhûngte nèn in him nân,
i nun uluk ang che."
Lalhmingmawia Ralte Republic Veng, Aizawl