WUHAN VS AIZAWL
SARS CoV2 len ṭantirhna Wuhan khawipuiah kum 2020 khan ni 76 zet Total lockdown an kalpui a, Aizawl AMC area-ah ni 118 vel kan in lockdown ta mek! Kumin 2021 chhungin vawi 15 tehmeuh lockdown kan nei hman tawh. Mahse, hripui a pung tual tual. Pathian venhimna avangin nunna chãn erawh state dangte ngaihtuahin kan tam lo hle, Pathian hnenah lawmthu sawi mawlh mawlh tur kan ni.
Kan puithiam rualho lah hripui hlau hlauah an ṭang ta mai em ni? a tih theih. Lockdown chhunzawm zel rawt ṭhintuah a phusa nasa ber ṭhin nia sawite a awm fo mai.
Israel rama puithiam dum suit-a inthuam 'blackhead' an tih, ṭawngṭai khawlho ve thung khu chuan hripui len ṭan tirh aṭanga tun thleng khuan nunphung pangngai (normal life) an la hloh ve miah lo. Inkhawm, inneih, mitthi vui, sikul kai leh thildang tih engmah an la chawlhsan ve lo. "Pathian nung, Abrahama Pathian, Isaka Pathian, Jakoba Pathian YHWH betute kan ni a, engmah kan hlau ve lo" tiin Israel PM hlui Benjamin Natanyahu kha an hnial fithla ṭhak a, Israel sorkar pawhin tihngaihna a hre lo. Mahse, tun thleng khuan an la him phian nia. Hripui tuar leh thihpui erawh an awm ve nual tho, mahse, an hlau chhete lo; an rinna a chak hle a ni ngei ang.
Hei hi Lockdown sawiselna lam ni lovin awmze nei zawk leh chak zawka hripui do a nih theih nan leh sorkar thuneitute kutke tihchak thar a nih zawk theih nan Juda puithiamhote huaisenzia leh an biak Pathian an rinchhan ngamzia kan hriat theih nana tarlanna mai a ni e.
Heti khawpa hripui kan do rawn chung pawha phung velh ang maia a la pung tual tual mai hi engnge a chhan ni ta ang le? Kum khat dawn March 16, 2020 aṭang khan Biak in kan rauhsan a, kumin kumtir lama kan han hawng leh zuai tih loh kha chu tun thlengin kan inkhawm leh ta lo, hei vang hian Lalpa lung kan tiawi tawh lo zawk em ni ang? Mitin mahni ṭheuh inzawt ila a ṭha mai awm e.
Hripui darh chak chhanah Sorkar leh mipui kan inmawhpuh tawn thul. Sorkar (Medical Operational Team) lamin mipui pawn chhuah leh in len pawh nasat lutuk vangin SOP/ CAB an zawm ṭha lo a ni" an ti; mipui lahin "Rapid Antigen Test an hmang tam lutuka false positive a tam a, Truenat/ RT-PCR hmanga positive dik takte nen an khungkhawm a, hei hian hripui a tihtam phah a ni" an ti ve thung. A eng zawk chu nge dik/ dik lo tih hriat a harsa ta hle mai!
Hripui lentirh aṭanga vawiin thlenga Israel leh China-te dinhmun thlir lawk teh ang. Hetiangin-
Israel Sl. No 34
Vei tawh zat : 879,650
Vei thar : 3,849
Thihpui tawh:6,487
Thi thar: 10
Hridanna la tawh: 62.1%
(As of July 24, 2021)
China Sl. No. 107
Vei tawh zat : 93,103
Vei thar : 98
Thihpui tawh : 4,636
Thi thar: Nil
Hridanna la tawh : 1.54 billion
(As of July 24, 2021)
Israel hian hridanna a pe ṭha a, hei hi an hlawhtlinpui chhan berah an ngai. China hian hridanna hi Israel aiin an la pe tlem daih a, mahse, hripui an thuhnun ṭha zawk. Hripui lo chhuahna hmun a nih avangin thunun dan thuruk an nei a ni mai thei, mipui tamzia ngaihtuahin thih belh an awm lo va, kai belh an tlem hle bawk.
Hripui vei tlahniam thei lo chungchanga mipui leh sorkar inmawhpuh tawnna hi thlir zau lawk teh ang:
Sorkarin mipui a puhna hi 60% vel chu a dik mai thei, mahse, phai vaiho zingah pawh SOP/ CAB zawm ṭha lo an tam lutuk, tribal-ho phei chu Mizote ang bawka inlenpawh ching an tam lutuk. Engvangin nge hripui kai kan tam tulh tulh bik? Chuachhapah hri insiam danglam kai hnem zingah kan tel lehnghal emaw ni? Lockdown kalpui rei ber kan ni a nih phei chuan hripui hi lockdown-a do rem theih a ni lo a nih hmel ta hle!
Mipuiin Sorkar an puhna hi 50% chu a dik ve thei maithei. Hripui ṭum hnih ka vei khan vai ramah vawi 6 ka in test-tir a, RAT kan hmang ngai lo. WHO & ICMR approved pawh ni se, RAT hi a rintlak lutuk lo tih chu lab technician-te min hrilh dan a ni. Mahse, kan state a rethei a, District tinah RT-PCR khawl bun vek theih a ni lo. Hei vang hian Rapid Antigen Test hi hman tam a ngai ta niin a lang. Zoram luhkaah leh emergency atan hman a ṭul tlat a, hnãwl theih a ni ringawt lo.
Mipui leh sorkar thlir dan kara hripui tam chhan ni theia langte tarlang ila.
Lockdown/ curfew rei tak kalpui ṭhin mah ila, chhuah hun siam hlekah kan zavai hian SOP/ CAB kan zawm ṭha ngai lo. Police/ LLTF/ VLTF duty-te'n mipui an thunun tak tak thei ngai lo, an inhnaih pawhin nui chungin an thlir liam vel mai mai ṭhin a ni ber mai?
Dawrkai/ chawhmeh zuartute'n anmahni dawrtu mipuite an thunun tak tak thei lo, inhnaih taka an awm pawhin an thunun ngawt ngam lo. Vaccine laknaah SOP/CAB a taka kalpui theih a ni meuh lova, vaccine petute zingah mipuite inthlahdahtir theitu SOP/ CAB zawm ṭha tawk lo hmuh tur an awm ve ṭhin niin a lang.
Sorkar official leh pisa hnathawktute zingah SOP/ CAB zawm ṭha tawk lo an la awm nual tih a taka hmuh theih. Lockdown khauh viau mah se, chawhmeh, chingal saum ei tur ilo leh zuk leh hmuam inbantawn kan la bansan hlei thei lo.
Khawlaia kan chhuahin FM kan hmang ṭha thawkhat nain hmaihmaa mi kan biak leh kan hmachhawn changin kan phelh leh hlauh si ṭhin. Duty awm lohnaah phei chuan ṭhenkhat chuan khabe dawm nan an hmang zui mai ṭhin.
Hand sanitizer kan pai ve fur a, a hunah kan hmang ṭha peih lo, kutsil phei chu kan peih lo tlangpui.
Inah kan inkhung rei lutuk a, exercise lak a harsa. Exercise lak hian taksa organ hrang hrang activities a pe thei a, chu chuan immunne a tiichak ṭhin. Kan hahdam lutuk a, kan taksa organ an mutthluk rei tawh avangin hri do hneh a har phah thei. Mahni ina exercise la ṭha peih kan awm meuh bawk si lo.
Mass testing-ah SOP/ CAB ang thlapa awm leh zawm a harsa tih sawi a awm.
Lockdown a nih veleh hripui kai kan hlãu thar hluai zel a, thlahdul a nih veleh kan hlau leh tak tak ngai chuang lo niin a hriat theih.
A tlangkawmna
Lockdown rei tak kalpui hi hripui do remna ni se'ng chuan Aizawl hi 'Ccovid-19 free city' kan ni tawh ngei ang. Mahse, total lockdown hma aiin hripui kai kan pung tual tual a, thihpui kan tam tual tual a nih ber hi! Kum 10 chhung lockdown kalpui pawh ni ila, hripui do hmatawnga thawktute, sorkar leh mipui nawlpuite'n a hun leh hmun takah SOP/CAB kan zawm ṭhat tak tak chuan si loh chuan tuizem pawpa tui chhun khah tum ang mai kan ni reng tho dawn niin a lang.
SARS CoV2 do rem nana lockdown rei lutuk tawh vangin rethei chhuanchham deuhthaw, a ruka tuar hram hram tam tak an awm tawh mek laiin Assam-hovin economic blockade hmangin min hrek thuah hnih leh ta bawk nen mirethei eizawnna mumal neilote leh zokhaw lama kut hnathawktu te, nitina inhlawhfa te, sumdawng tenau zawkte an chêr hlum lo chauh tawh niin a lang.
Mihausa, pisa hnathawk leh eizawnna ngelnghet nei sa tan chuan kum 10 pawh lockdown ila harsatna a awm viau lo maithei. Mirethei dinhmun erawh a chau tawh hle. Hetiang bur bur lo hian hripui nen khawsakho thiam dan inzirtir tama 'double economic blockade' pumpelh thei zawnga inkaihhruaina ṭha zawk duan chhuah a hun tawh hle.
Chuvangin, Pathiannung bia, Kristian Sorkarna State-ah hian kan Sorkar zaidam tak ramri humhalh nana a hun taka thal thlah ngam hian hma thar la vat thei se a lawmawm ngawt ang.
NB: Article hi keima tawnhriat leh ngaihdan public inerest atana ka ziah a ni e. (See-Article 19(1)(a) of the Constitution of India & CCS rules 8(3)).