Written by
Robert Zoliana

Hripui thawh thumna a inṭan der tawh a ni lo maw?

Times of India chan­chinbu tarlan danin, Thawhṭanni khan India rama nitina hri kai thar hi 30,000 chuang hret ni mah se, ram pum huap ang chuan hripui thawh thumna hi a inṭan der tawh te pawh a ni thei. July 13 khan a hniam hret tih loh chu kar hmasa ni sarih chhung khan 40,000 chung lam an kai tluan parh!

Hei hi R-count (reproduction number) belhna aṭanga a bik taka khawpui lian hoin rate 1 (pakhat) aia tam an hawlh chhoh lehna a ni a, chumi awmzia chu Covid-19 positive pakhatin hrisel pangngai pakhat aiin hri an kai nasa zawk tihna a ni. Active case tlahniam tur chuan R-rate hi pakhat aia a tlem a ngai.

Mumbai tih lovah chuan khawpui lian zawng zawng tih mai turah hrikai thar rate a sâng chho hle tawh niin, Institute of Mathematical Sciences (IMS)-in a tarlang.

IMS-a researcher lawk ber Sitabhra Sinah chuan ram pum huap anga enin, thawk ṭan mek eng emaw tak hi chu a awm thei niin, ngaihdan an siam a. Chutih rualin, ni eng emaw chhung chu R-rate hi pakhat aia tam a san reng leh reng loh enfiah erawh a ngai thung dawn a, chuta ṭang chuan hripui thawh thumna hi kan tawngbaw ṭan ta em, tih a chiang turah an ngai.

Chennai-a inkhuar IMS data analysis-in a hmuhchhuahah chuan February 14 leh May 7 inkar khan India rama R-value hi pakhat aia sang/ tam a ni char char a, chu chu hripui thawh hnihna kan sawi kha a ni. May 9 aṭangin pakhat aia hniamah a tlan char char a, July 27 thleng khan a ni. Hemi hnu lamah erawh pakhatah bawk a chho leh.

Sinha sawi zel danin, R-value hi heng - North East, Kerala, Karnataka, Uttarakhand leh Hima­chal Pradesh-ah te chuan pakhat aia tam an ni chho mek a, Telangana leh Andra Pradesh-in pakhat an hnai viau bawk.

Delhi khawpuiah ve thung chuan R-value hi March 15 leh April 28 inkar khan pakhat chung lamah a awm chho ngar ngar a, a hnu-ah tlahniam ṭanin, July 28 khan R-value hi 1.03 ah a inlan chho ṭan leh. Pakhat aia a hniam deuh char char hnuin July 28 khan Chennai-ah R-valute hi 1.15 ah a inhlang chho a. May 13-a pakhat hnuai lam ni ta Pune erawh hlauhawm dinhmun a hnaih leh ta hle.

Kolkata hi R-rate report hnuhnung ber June 11 khan pakhat niin, tunah hian pakhatah bawk a awm a, chutiang bawkin Bengalaru pawhin chanchin lawmawm a nei thei lo!

Robert Zoliana