KAN BENGVARIN KAN HRE MAH MAH ṬHIN

Ṭhenawm khawvengte'n chhiat ṭhat an tawh changa inṭawiawm ṭhin kan nihna hi a ropuiin Mizo nih tinuamtu ber pakhat a ni. Hnam dangte'n min tluk lo kan tih fona pakhat pawh lawmte lawmpui a, tuarte kan intawrhpui ṭhin hi a ni.

Upa-in, 'Khuala thisen zawmpuite aiin ṭhenawm khawvengte an hlu' an tih chhan pawh kha pawipang eng emaw hleka sumhmun chuangkai zung zung thei an nihna kha a ni. Tunlai aiin nunphungah leh khawsak phungah hniam zawk hle mah se, ei leh bara an intodelh bakah ṭhenawm khawveng an inngahsak avang khan tunlai aiin an thlamuang zawk ang.

Hnamin hma a sawn ang zelin khawsak phung pawh a inher danglam chho zel a, tlawmngaihna kan lantirna langsar heng – zualko tlan, damlo menpui, khawhar in riah tihte pawh loh theih lohin kan ṭhansan mek a nih hi. A chhan pawh eng dang ni lovin zualko tlan aia rangin kan inhrilh zung zung thei tawh a; damlo menpui dur dur kha damlo leh an chhungte tan pawh harsatna thlentu zawk a nih theih dan kan hriat tawh vang a ni. Chhungkaw khawsak phung a inan loh em avangin khaw/veng tam takah chuan khawhar in riah pawh a rem ta lo. Hei hi kan tlawmngaih tak loh vang ni lovin hunin a her liampui vang a ni.

Khawvel inher zelah ha nawt phuan ngai lote'n kan nawh phawn ve chinah chuan nunphung leh khawsak phung a inher danglam nasa ta hle mai a. "Ka tih ṭhinte ka tih a rem tawh lo," tih hla ang maiin nunhlui rama kir leh rem lo tam tak a awm a; chutih laiin nun dan ṭha leh mawite erawh chhawm nung zel tura a zira inzirtir a ngai thung. Nunhlui leh nunthar hi ramri buai lova ṭhen fel emaw, hmeh bel thiam emaw a pawimawh ta a ni.

Chhungkaw khawsak phung leh neihnun dan a inchen loh em avangin hmanlai angin ṭhenawmte ina chuankai zen a rem tawh lo va; intlawh khât chuan ṭhenawmte ngei ngei pawh chanchin kan inhre lo ta khawp mai. Khawpui apiangah bang a inhnaih tial tial a, a chhunga chengte erawh an inhlat tial tial thung a nih hi. Hei hi tu thiam loh emaw lam ni lovin khawsak phungin a ken tel pakhat a ni tawh atin ni.

Ṭhenawmte, in hnuai/in chungte nen kan intlawh pawh tawh lo viau emaw kan tih laiin Covid hripui karah chuan hri inkai tâwk velin kan lo la intlawhpawh si zia a lo lang a; Prof Siamkima'n kan tukkhumah Rih dil a bet tlat a tih ang khan khawi khawi emaw laiah chuan ṭhenawm khawveng kan la inngaihtuah viau a ni.

COVID-9 hluar lai a nih miau avangin kan bengvar dan pawh Covid lam hawi ila a ṭha ang e. Sawrkarin hri laka kan him nan tiin hripui len chhung na na na chu inhuhona thil reng reng a khap a. Mitthi vui chungchang thlengin ruahmanna fel tak a siam a ni. Mahse, a taka kan zawm theih lohzia leh 'bengvar lo' nih hlauh vanga kan chet chhuah tam aleiah duh aia rei kan in-lockdown phah hial a nih hi. Lockdown chhan lian tak pakhat chu 'bengvar vang' pawh a tih theih ang chu.

Nimin mai khan kan ṭhianpa, positive avanga 4C-a awm mek chuan mi hrang hrangin an biak ngun avanga a buaithlak deuh thu a sawi a. "Phone la dawn lo ila, chhâng duh lo chan kan chan mai a hlauhawm bawk si a. A lehlamah chuan min ngaihtuaha min duhsaktute an ni bawk si a; keini hrawk za leh khuh, khawsik lai tan chuan a buaithlak duh khawp. Anni lam chuan vawi khat min bia a, a dawngtu lam tan chuan vawi tam tak a ni bawk si," a ti a.

A ni lah tak a, Covid an kai tih kan hriat veleh kil tin aṭangin kan phone nghal chuah chuah a, contact tracing team lamin thu zawh chian lo ngai bawk nen! Kan inlainatna leh inhmangaihna chu a dawngtu tan ninawm khawpin kan ti ta chiam mai ṭhin a nih hi.

Ramri buaina lamah pawh bengvar leh thil hria nih kan inchuh ta emaw tih mai turin kan thu hriat thawi thleng maiin kan thutak sawi hmiah hmiah a; kan bengvar leh hriat luat kan tuar ang tih a hlauhawm zawk a nih hi.

YouTube lamah ni se dawt tih dawna dawt ni chiah si lo, han rin dawna rintlak ni tak tak bawk si lo thuvuvûk ngaihthlak tur a tam em em mai a. "Paih dawna sa ni si, ei dawna... ni si" kan tih ang chi kha a ni ber ang chu.

Mi tam tak chuan social media lama kan hmuhte hi belhchian dawl a nih leh nih loh pawh ngaihtuah lovin kan lem duak duak a; kan khabe liam changte kiangah kan pik chhuak leh zur zur a, anni lahin keini ang bawkin an zêp thei si lo. Thu dik leh dik lo karah kan leng suau suau a nih ber hi.

Mi puitling chin nia kan ngaihte pawh an bang chuang lo; a chhawrtu tan duh aiin an bengvar ang chu. Sawrkhar lehkha pawimawh, a hre tur chin pawh dinhmun sang tak ni hote thu leh hla ngei ngei pawh a thlalak nen lam social media-ah a put zung zung mai a nih hi maw.

Bible chuan 'lei' hi 'thihna hlova khat, sual awm hle hle thei lo' tih hialin a sawi a. Thunun a harzia leh khawi ngam theih a nih lohzia pawh a sawi chiang hle. A changin Pathian a fak a, a changin Pathian anga siam mihringte anchhia kan lawh bawk a, a indaihzai hle a ni.

Bible ziah hunlai khan social media hi awm ta se, 'lei' aia chimawm ang hialin a sawi ka ring. Hmuh leh auh phak loh tak tak a nei lo va, awmhmun aṭang pawhin vawi khatah mi tam tam pawi a sawi nghal thei. He lamah 'Amen' a pe a, lehlamah mi a rêl a, piah deuhah mi a lo ṭawngṭaipui a, piah leh deuha zahmawh a lo sawi bawk a; indaihzai tak a ni.

Bengvar nih hlawh kan duh luatah mi ṭhenkhat chu kan mualpho dêr tawh a; kan thil hmuh leh hriatte hi sawi vek lova kan awm theih a ngai. Tunlai boruak thlirin kan lei aiin kan kut zungpui hi a nghal zawk ta fo. Mahni tana him lo leh tha lo tur thleng maiin a hmet zung zung a, kan thunun hneh lo fo mai chu a nih tak hi.

R.Lalfakawma, Seling