KA THO VANG A KA PA HNÊNAH KA KAL TEH ANG (Kei saruak mai leh rilṭamin ka thi ang maw?)

“Tin, a inhriat chhuah veleh, ‘Ka pa hnêna inhlawhfate chaw ei sên lohva nei an tam vei nên, kei lah chu hetah rilṭamin ka thi dâwn si a! - (Luka 15:17)

Retheite retheih chhan, hausate hausak chhan, dâwn chiangin lung hi a awi mawlh lo! Kan sawrkâr lah chuan 'naktuk' tia kan sawi fo ṭhîn, a tak taka thleng ngai si lo, khua a lo vâr leh meuh chuan 'vawiin' a lo ni leh ṭhîn ang mai hian, Covid-19 hripui lêng vângin Total Lockdown a tâwp veleh Total Lockdown dang a puang zêl mai si. A ṭhatna leh a ṭhat lohna tam tak a awm ta!

Khualzin vâkvai ang maiin mi in hnuai luahin mi retheite kan awm a. Covid-19 hripui a lên hma zawng, ni tin ei tûr leh ei khawp zawnga duh duhna hmuna zalên taka kan chhuah theih lai leh hna kan thawh theih lai pawha harsa ti taka nunga khawsa ṭhîn kha, engtinnge tûn ang hun, hna thawh ngaihna awm lo, lei ngai lova kan zawn theih, leilungina a chhawm sa chawhmeh takngial pawh zawng thei loa pâwn chhuak thei lo va awm chung hian, eng ei tûr nge kan neih ang?

Mihring kan nih chuan lâk luh (income) a awm loh pawn hman ral (expenditure) a awm a ngai. Lâk luh kan nei si lo, ei lovin dam khaw-chhuah ngaihna a awm si lo. A bîkin, keini ang thingtlâng khuaa chêng, Sumo service theih lai pawha ni hnih kal tân phei chuan tun ang hunah fing taka chêt chu a awlsam lo khawp mai. Loh theih lovin leiba kan neih a lo ngai a. Mi rethei tam tak hmun tinah kan awm a, sawrkâr thuneitu, Total Lockdown puangtute tu leh fa, mi inhnuai luaha awm an awm ve em? Luka 6:31 thu-ah chuan, “Tin, miin in chunga an tiha in duh tûr ang zêlin mi chungah pawh ti ve rawh u,” tih a ni. Rorèltuten in tu leh fate in hmangaih ang chiah hian keini pawh kan nu leh pa, kan pi leh pute'n min hmangaih ve a ni tih in hriat a pawimawh.

Hetiang renga kan awm a, kan kal a, sawrkârin Total Lockdown a puan zêl chuan, Zoram mipuite hian 'ṭampui' kan la tuar ngei ang. In luah man inâwl (free) chungchângah pawh, mi hausa, kum 5 pawh Total Lockdown puang se nghei lo tûrte chuan an in luahte in luah man pawh an âwl (free) thei ang chu. Nimahsela, in neitu ni si, mi rethei te te mi tam tak an awm. Chûng mite pawh chu kan ngaihthah ngawt thei lo vang. Ṭanpuitute ṭanpuina a thlâwna dawn pawh a vâng thuai dâwn. Ṭanpuina petu tam takte pawn ṭanpuitu an mamawh lêt ve hun a thleng thuai ang.

Zoram khawvêl a buai mêk a, zual lam a pan zêl. Ramri lamah ṭhenawm State Assam hoin ram neih belh tumin min lo nêk chhên bawk. Do lêt ngaia an awm avângin kan do lêt ta a, kan hma hruaitu leh kan hnung dâwltu Pathian avâng chauhva hnehna chang kan ni. Kan Zoram buai dân hi Amazon ramngaw a kan nasat vânglai ang mai kha a la ni! Hripui lêng avângin mi zawng zawng kan inhlau tawn a, unau, ṭhian ṭha inkâr a zau ta! Damlo enkawl mék lah hmun tinah an awm a, Home Quarantine an inzâr phei pût bawk.

Fimkhur viau mah ila, midangte fimkhur loh zâr zoin natna vei kan pun belh zêl a. Mimal fimkhur a pawimawh ang chiah hian, mimal fimkhur loh a pawi hle. Hmun tinah VLTF leh LLTF te an duty a, an hah hle - fak erawh an hlawh mang meuh lo. Mi fak aia sawisèl lama tui mi kan lo ni deuh vek mai hian Zoram hmakhua a tichhe chak hle.

Mi rethei fate mahni khaw lamah himna zawngin kan insaseng a hun ta. Khawpuiah ei tûr nei lo leh rethei taka awm reng hian awmzia a nei ta lo. Mahni khuaah ei tûr ei sên loh kan neih laiin, zirna leh hna ṭûl dang avângin khawpui lam kan pan a. Hmangaihtu leh khawngaihtu tak tak nei lovin kan awm a. Tâwp chin nei lo va min hmangaihtu kan Pa, (kan) inah engkim a awm kha. A nachâng hriain min ṭanpui a, nachâng hre loten, “Ei tûr in nei maw, in ṭha zêl em? Harsatna in neih chuan min hrilh hreh suh u aw,” tiin ṭawngkam ṭha tinrêngin min khawngaih der a. Mizo tlawmngaihna hre rengin, kan harsatnate chu sawi kan tum bîk lo, ngheia kan thih ṭhak hma loh chu!

Hmàn lai kan pi leh pute hun lai kha chuan an neih thu an sawi pawhin an pe lui hrâm hrâm ṭhîn kha a nia. A chhan chu, 'tun lai' hi 'hman lai' a nih loh vâng te pawh a ni ang e! Fapa tlân bo iangin saruak leh rilṭamin kan thi mai dâwn em ni? Zirna aiin nunna a pawimawh zâwk lo ve'm ni? Hma lam hun aiin tun hun? Hmangaihtu awmna hmun chu hmun ropui leh hmun nuam ni lo mah se, a ropuiin a a nuam mai ṭhîn.

Khawvêl pum pawh kan thuhnuaiah dahin, leilung leh a chhûnga thil hlu zawng zawngte nei vekin, khawvêla mi hausa ber pawh ni mah ila, thihnain kan chungah thla a zâr si chuan awmzia a nei dâwn em ni?

Centenary C. Lalzahawma