Written by
Lalsiamkima Samte N.E. Tlangnuam

Roreltu Ropui

Khawvel chingchivet nuai kara kan len lai leh, hripui hlau a kan mihringpuite kan hnaih ngam meuh loh lai hian, Pathian remruat dan mak tiin ka kaikûn tlawk tlawk a. Roreltu ropuiin khawvel chunga a kutthlak dan leh, a mah ringute chunga a kutthlak dan hlei hlei hian ka thinlung a mil loin, Amen pekna chhan tur hre loin ka khat a. Ka vuiin ka phun a, ka phunin ka vûi a – vûi hmuipuin hun leh ni ka vuiliam a.

Mahse, ka awmkhawhar lunglêng, zaikungpui ngaia kiu vawng vawng, hnemtu aia hliamtu tawk tam kum tin hian – awltu' tawkin hnemtu a tawng ve hlauh mai:

“Pathian thil rel dan chu,
A va mak em!
Hriat phak rual loh a ni,
A tum zau zia;
Thilte ber pawh a veng,
Van thil a rel kim e,
Pathian ruat ang zelin,
Engkim a thleng”

(D. Jenkins 1849-1915) tih hla hian min va hneh kher em. Pathian remruat ang zela engkim thlen thu mi hrilh nawn awn awn a ni.

Kristian hla bu ka keu apiangin phek 22 na hian kum 16 ka nih lai ata tawh ka rilru a luah lum tawh a.

Mi hriat reng loh lai pawhin mi hre reng rawh aw' tih ang maiin ka hriat reng loh lai pawhin ka hre reng ṭhin.

Zêpnak emaw, Isua anga rinna chhe thei leh nghing ve mai mai lo nun neitu ni awma mawi D, Jenins leh Mizo ṭawnga deh chhuak tu Rev. E.L Mendus leh Lalhlira te ang chuan ka rinna hi sang takah a thlâwk lem lo. Sual haw hle chung siin sual ngaizamin ka nung a. Thil ṭha hre reng chung siin thil ṭha kati lo a. Nun hlimawm nei tura tih tur hre kur siin a taka tih lamah kan mawng a rit em em lawi a. Ka hriatna thazam hian hre reng chung siin hriat loh derna min thlen châwk ṭhin.

Mahse, thil te ber pawh vengtu chuan min venghim loa min thlauh thlak bik ka ring hauh lo. Ka rinna sang taka thlawk lo hi hriatthiamna thui taka min hrethiamtu a nih ka hriat chinah – “Lawmna khat rilru thianghlim…” ka pu ve thei ta a ni.

He hla hi zai ngaina mi leh ngaina kher lo tan pawh hla lungkuai, lungzêm leh lungnona phawrh chhuak thei, hla thlûk fân raih, Mizo rilrem hla a ni lo a. Ka tan erawh chuan lung a rem a, ril a rem a, a ril ngawt asin!

A thu leh a thlûk, a ki leh a kâih, keini ang awki sang mang si loa pian chang sang ve hlurh tan pawh a zaipui nuam tawk lo ni bawk nen, thinlung kiltin hâwlin, tu hriat lem lohin he hripui karah pawh ngaih ngamin mi awm tir a. Lungmuangin min chawlh tir vawng vawng mai.

Hringnun tolawt zawh chang te, nun chau leh beidawnnain min bâwm chang te, nitin nuna thlemtu leh bum­tu'n min chen chilh chang te, mihring-mihrinnaah rahbi tuk suala ka tluk changte hian thawk han lak a, boruak ṭha dawn a, hlim leh lawm tak nun hman ka duh chung paw'n theih loh chang a awm ṭhin. Ka nun chu zuaiin a nguai a, nguiin a zuai a. Mahse, roreltu ropui chuan, “Ka remruat ang zelin engkim a thleng” tiin beidawng lo tur leh, a remruata innghat mai turin min duh ni hian ka hre thar leh ṭhin.

Chutiang hunah chuan chak lo chung pawha chak taka awm dan kawng hmang mi zam sakin, tluk hlenna tur lak ata thathona min tuhsak a. Hringnun hlimthla chhiarthiamna mi pe-in, “tun hun ang hun hlu awm lo” (no time like the present) hi hlu thei ang bera hmang turin ka lung min dûm sak leh ṭhin.

Hmalam hun hriat lawk loh kawngah chuan hlauhawm pawh a lo awm thei. Tunah chuan hmalam hriat lawk kawng­ah hlauhawm a awm tih ka hrethiam tawh a. Thlamuanga nun hman theih loh chang ka lo nei a nih paw'n, “Thim chhahna lai ber pawh, A lo êng ṭhin” a tih angin, thim ata ênna thlentu ngei kha ka tan muantu a ni reng tawh ang.

Hringnun her dan hriatthiam ka tum tawh lo a, hringnun her dan mila inher rem erawh ka tum tawh thung. Naktukah enge lo thleng dawn(?) tih ka hriat loh ang bawkin roreltu ropui rorêl dan hi ka hrethiam ngai dawn lo tih ka hria a. Chiar lo va amaha chawlh hahdam te, ngawibo lo va amah ngaihven te, tih tauh san mai lo va tlâwm taka amah belh mai hi a lo tawk em em a ni.

Mahse, chin tawk leh tlin tawk nei lo, sang taka lên laia min uai hniam leh ṭhintu, buan har leh hnenh har, khermei em em chu maw, sual rau rau-ah thilsual ti hawt si lo a thinlung sual put bansan zai ka rêl hlei thei lo hi a ni.

“…A buaina lai ber pawh,
Chiang tawk takin,
A lo veng fel thuai ang,
Thihna lui râlah chuan;
A thawh dân lan hunin,
Mak kan ti ang.”

Lalsiamkima Samte N.E. Tlangnuam