Written by
Oliver Lalthlengliana

NATIONAL LIBRARIANS’ DAY LEH Dr. S.R. RANGANATHAN

Thiamna kawnga mihring puitu pawimawh tak pakhat chu Library hi a ni awm e. Mihring chanchin chhui theih hlui tak takah te pawh Library an lo nei tawh ṭhin tih a hriat theih a. Mesopotamia ramah chuan 2600 B.C. vel khan Library an lo nei daih tawh a, 323 - 283 B.C. inkar a Alexander ropuia khawpui chuam Alexandria-ah pawh a hun lai mai ni lo, a tlukchhiat hnu tun thlenga sawi hlawh Library ropui tak din a ni a, he Library hi miffing tak tak Euclid, Ptolemy, Hypatia, Eratosthenes leh mi dang tam takte pawhin fin zirna’n an lo hmang ṭhin niin an sawi.

Library hian hnama zirin ngaih pawimawh a hlawh hlei em em a, ram hrang hrangah Library in hma a sawn theihna tura beihpui thlakna chanchin ngaihnawm tak tak zir tur a awm a, chutiang ang chanchin chu India pawhin kan nei ve a. Chumi kawnga thawh hlawk tak chu Dr. S.R. Ranganathan niin, a piancham 12th August hi kum tinin amah hriatreng na’n India ram pumah National Librarian’s Day atana hman a lo ni ta a ni.

Shiyali Ramamrita Ranganathan hi kum 1892 khan Tamil Nadu state a thingtlang khaw pakhat Ubhayavedantapuram ah a lo piang a, a pian ni chungchangah hian hriat dan inang lo a awm. Ṭhenkhatin 9th August a piang niin an sawi a, a ṭhenin 12th August a piang niin an chhal bawk a, mahse Indian Library Association te, National Library of India leh hun rei tak Librarian nia a lo thawhna Madras University pawhin 12th August hi dik zawkah an ngai a ni.

S.R Ranganathan hi kum 6 mi lek a nih laiin a pain a boralsan a, hmeithai fa rethei tak ni chungin Shiyali khuaah a lehkhazir hun kum a chhiar ṭan a ni. India ram a chin dan ṭha lo em em Child narriage/ naupang nupui pasala inneih tirna tuartu a ni ve. Kum 15 mi a nih laiin nupui kum 11 mi lek a nei a, vanduai belhchhah turin a hnu reiloteah a nupuiin a thihsan leh si a, hei hian a nunah nghawng a nei lian em em a ni.

Ranganathan hi thiamna lamah chuan Mathematics a Master Degree nei a ni. Government College Manga­lore, Government College Coim­batore leh Presidency College Madras-ah te Assistant Lecturer hna a thawk ṭhin. Hetih hun lai hi British-in India a awp lai a ni a, Assistant Lecturer zingah pawh mi ngo ho kha an hlawh a sang bik ṭhin a, chumi dodalna kawngah pawh a thawh hlawk em em a ni.

1923 ah Madras University-in Librarian hna a lak ṭumin, Library enkawlna kawnga tawnhriat nei ngai reng reng lo, Ranganathan chu a rawn tling hlawl mai a. Hetih hun lai hian India ramah tunlai angin Library enkawl dan zirna hi college leh University ah te an la hawng ve lova, Librarian hna an hriatthiam dan pawh tunlai nen chuan a inang lo hle. Librarian chu Library chhunga lehkhabu te venga ṭhu tlawk tlawk tura ngaihna a awm ṭhin. Mahse, tunah chuan Librarian dinhmun pawh a danglam ta hle. Computer khawvelah kan chen mek angin, mi tam takin internet-ah hriatna an zawng tawh a, mihring tha chhawk zangkhai turin technology kawng hrang hrangah hman ṭangkai a lo ni ta. Chuvangin, Librarian te pawh technology hmasawnna um pha zel tura beisei an ni tawh a ni.

Ranganathan hi Library en­kawlna kawnga sulhnu nei lo leh zirtirna pawh dawng ngai hauh lo a nih avangin, 1924 ah University College, London-ah Librarianship training nei turin tirh a ni a, a lo timi ngang mai. Thla 9 chauh a in zir hnu, kum 1925 a a lokir leh chuan a thawhna Madras University mai bakah India ram pumah Library enkawlna kawngah hmasawnna a thlentu a lo ni ta hial a.

Madras University chu zing dar 8 aṭanga zan lam dar 8 thleng hawn a ni ta a, chu chuan nasa takin zirlaite tan remchanna a siamsak a. Librarian leh library a hnathawktu dangte pawh mahni dawhkana ṭhu nileng mai lovin library pantute ṭhahnemngai taka pui turin an inpuahchah ṭhin.

Ranganathan-a chin chhuah thil ṭha tak mai chu Personalised Assistance to Research Scholars (PARS) hi a ni. Research Scholars te chu uluk takin anmahni mamawh mil zela puih an ni a, Library pawhin Research Scholars te mamawh chu ngaihpawimawhah a nei chho zel a, hei hian nasa takin India ramah research a ti hmasawn a ni. “Zirlaite Library-ah lokal lo mahse, Library hian an in chhungah a luhchilh tur a ni” tih changchawiin ‘Home Delivery of Books’ ṭan a ni a, hei hian zirlaite chu nasa takin lehkhabu chhiar tam kawngah a pui a ni.

India ram Library tam takah Librarian te duh zawng leh ngainat zawng lehkabhu seng luh vak ṭhin a ni a, hei hi Library kalphung dik lo a nih bakah ram inrelbawlna thlenga a nghawng theih avangin Ranganathan khan a vei em em ṭhin a, a hmalakna zarah tih tawp niin, lehkhabu lei kawngah pawh a hmangtute mamawh zawng chu tun thleng hian dah lal a ni chho ta a ni.

Library a lehkhabu reng reng hi a subject a zira number pek ṭhin a ni a, chu chu ‘Library Classification’ tih a ni. Library classification hi chi hrang hrang DDC, UDC, Ryders Classification, etc. te a awm. Chumi zingah chuan Colon Classification hi India chhulchhuak niin a duangtu pawh S.R. Ranganathan a ni. S.R. Ranganathan hian Library lungphum chi 5, ‘Five Laws of Library’ a siam a, hei hi ram hrang hranga library te’n an kalphung atana lungphumah an hmang mek a ni.

“Lehkha chhiar tam ramin hma an hruai ṭhin (a reading nation is a leading nation)” tih thu a awm a, ram hmasawn tak takte’n library an neih ṭhatzia leh an hman ṭangkaizia aṭangin he thu hi a dik hle tih a lang. Chuvangin, Library enkawltute pawhin ṭhahnemngai taka kan hna thawkin, mipuite pawhin Library hmang ṭangkai a thiamna leh finna zawn kan uar sauh sauh a pawimawh hle!

Oliver Lalthlengliana
Librarian Institute of Advanced Studies in Education (IASE) Aizawl, Mizoram