Written by
Kima Khiangte
USA

AIZAWLHO

America ramah chuan, kan innel fete a nih ngawt loh chuan mi hi zawhna zawh awm leh zawh awm loh a awm nual mai a. Zawh awm ni lem lova lang pakhat zawh pawi lem lo tak erawh chu, “Khawi ram aṭanga lo kal nge i nih?” tih hi a ni a. Vawiinah pawh mi pahnih laiin min zawt a, kei pawhin an pahnih chuan ka zawt let ve bawk a. “India aṭanga lo kal ni,” tiin ka chhang a, an awih lo ang chiahin pakhat chu a lo kalna a sawiin awih harsa ka ve tho mai.

Chutiang chuan hnam tin, chi tin hi USA kan awm ho va. USA-ah chuan hnam tin chaw hi ei theihna restaurant a awm tluk a ni a. Hnam tinin sapṭawng kan pai dan pawh hi a hriat hran theih deuh thuak a, a inang lo vek bawk a. Midum rau rau pawh an dum dan aṭangin khawi aṭanga lo kal nge an nih hriat theih chin an awm a. Dum dan inang reng pawh USA piang leh sei lian chu pem lut nen chuan an zia a dang ve leh zel bawk a. Vai pawh, Mizo pawh kan ni ang, puitlin hnua pem lut hi chu kan hawihawm dan leh kan che vel bakah kan ṭawng dan aṭang hian helaia piang leh seiliante lakah chuan danglam deuh tak chu kan ni.

Tun ṭuma ka sawi duh tak zawk chu, hmun tina aṭangin USA-ah pem lut mah ila, miin khawi aṭanga lo kal nge kan nih min zawh hian, ram chekhnawk ve te aṭanga kal pawh ni mah ila, atu amah hian kan lo zik chhuahna ram hi kan zahpui lo tlangpui a. Chhuang ang reng tak hian kan sawi ngam vek mai hi a mak a, a ropui ang reng hi ka ti a.

Aizawl khawpuia zin chang chuan thingtlang mi nih a nuam lo thei hle a. “Khawi khua nge i nih?” min tih aṭang hian kan kimki sa a, kan khua kilkhawr phei chuan min ngaisang dawn lo tih kan hre sa a ni ang, kan inthlahrung sa deuh ngawt ṭhin. Kan ṭawng a pai lek phei chuan kan zum lo thei lo va. Aizawl vela an hman loh ṭawngkam thumal kan hman palh phei chuan a pawi thui thei em em a, kan nula rim mek, mi duh ve ngei nia kan hriatte pawhin min hnualsuat phah thei a. Ṭawng sual palh tawh chuan haw vang vang a chawh ṭhin! Chuvang chuan Aizawl mi ve reng nih loh chuan kimki reng rengin hun a hman theih, kan Jerusalem khawpui, Aizawlah chuan.

Mizo ni ve tho, Aizawla an kimkit em em lai a, keini ram chekhnawk tak tak aṭanga USA-a pem lut, mi ram nunphung hre lo, ṭawng thiam bawk lo, sum nei bawk lo, engkim vawi khat hmuhna ni vek bawk si, rei lo te chhunga kan lo kalna ram zahpui miah lova an hnena kan sawi theih mai nachhan hi eng nge ni ang tih ka ngaihtuah neuh neuh ṭhin.

Kan nu ka zawt a, ani chuan, “Hnam hrang hrang kan tam vang a ni ang,” a ti a. Kan khaw ṭhenawm chiah, insi renga kan awmpui Gaithersburg khua hi USA pumpuia “Most Diverse City” ah 6-na a ni e an ti a. Hei vang pawh hi ni maw, hnam hrang hrang hi kan hmu tam a ni. Nia hei hi a chhan ber chu a ni maithei a. Hemi chungchanga zawhna awm leh thei chu, “Eng vangin nge hnam hrang hrang kan awm theih?” tih kha zawhna a ni leh ang. Heng zawhna pahnih chhanna chu, 'America mipui hi an fel em a ni' tih a nih ka ring. Lo awmsate an fel em avangin pem thar pawh kan fel ve mai loh chuan kan mikhual reng bik dawn tlat!

Khawi ram aṭang pawhin pem lut ila, min pawm em em a. Hmelchhiain pian nalh lo hle mah ila, min nuihzat lo va. Ṭawng thiam lote an hmusit lo va, ṭawng pai te an endawng lo va, puih an duh a. Ṭawng pai min be mah se, Mizovin vai ṭawng pai, an ṭawng pai ang anga kan bia ang ni lovin min en karin pai ve miah lovin min bia a. An sawi kan hriat loh hlau hian an sawi nawn reng peih a, thil min hrilhfiahte hi hnam azawngah hian an peih ber awm e ka ti ṭhin! Ṭawng thiam lo mah ila, tumah an be chhawhchhi ve ngai lo! Tin, kan lo kalna ram kha nep hle mah se an hmusit lo va, an nuihzat lo va, an tuipui ṭhin, a chanchin hriat belh chak tak ang hian an awm thiam ṭhin.

Chuvang chuan ram ṭawmkai lo ber ber aṭanga lo kalte pawh eng thawl takin, zalen takin, mahni indahhniamna nei hauh lovin an khawsa thei a ni. He ze ropui tak hi kan zir ve duh a nih chuan, Aizawla awm hlunho hian mawhphurhna sang tak kan nei a, mi hlunho hian zirtur tam tak an nei ngei ang. Hnam zawng zawng chungah kan ṭha seng hrih lo a nih pawhin, kan unau, kan Mizopuite Aizawl pawna aṭanga lo kalte hi an lo kalna khua te, an retheihna te, an lehkha thiam lohna te, an ṭawng painate thlengin an zahpui loh theihna turin lo awmsate hian tih tur, zir thar tur, dawh tur, insum tur leh inher remna tur kawng tam tak kan nei ngei ang.

Kima Khiangte, USA