Written by
MC. Lalrinthanga

ELECTRIC BILL MIZORAM Versus NEW DELHI

Electric êng kan chhit ve aṭang tawh khan chhit man hian san lam a pan zêl a, tun thla aṭang khan Mizoram sorkar chuan electric chhit man a ti sang ve leh ta. Mizoramin electric kan thar chhuah tlemzia leh indaih lohzia chu mi tin hriat a ni a, chutiang bawkin Delhi khuan an mamawh zat an siam chhuak lo.

2015 inthlan dawn khan Aam Aadmi Party, Pu Arvind Kejriwal kaihhruai party chuan sorkarna an siam chuan electric bill an tih hniam tur thu leh ni khata darkar 24 chhung supply an pek tur thu Delhi mipui an tiam a, he thu tiam hi thil tih theih lohah India ram politician zawng zawng chuan an ngai hial a nih kha.

Inthlan result a lo chhuak a, seat 70-ah Aam Aadmi Party hian seat 67 hmuin BJP-in seat 3 leh Congress erawh an arte lukawn thung. An sorkar phat aṭangin electric bill ti hniam turin C.M chuan ṭan a la nghal a, a zatve thawk bill an tih hniam mai bakah tunhmaa electric inên chhawk nasa ve tak ṭhin kha inên chhawk ngai lovin, darkar 24 chatlak miah lovin vawiin thlengin an êng thei ta a ni.

Hetia electric hnianghnar, a man zatve laia tlawma an pe hi duh tawk mai lovin electric hmang tlem chhungkaw pangngai leh chhungkaw khawsak hautak lo, thla khata electric unit 200 aia tam lo hmang chinte hnenah phei chuan bill an khawn lo hrim hrim a, a thlawn vekin an hmantir a ni.

Mizoramah hian thla khatah unit 200 hmang tling lo hi chhungkaw tam zawk an niin a rinawm. Hetianga Pu Arvind Kejriwal, Delhi C.M leh a thawhpuite’n unit 200 hnuai lam a thlawna an pek chhungkua hi Mizorama electric connection nei zawng zawng aia tam an ni ang.

Arvind Kejriwal chuan hetiang hian mipui hmaah thu a sawi, “Tunhmaa sorkarna siam ṭhintu party dang ang khan awm ve duh ila chuan vawiin hian electric bill hi unit 100 zêlah cheng khata tih pun a nih tur thu puang ta ila, electric company-te hi lawm avangin ka office-ah cheng vaibelchhe sang tel kengin an lo kal nghal ang, mahse ka party chuan chutiang chu kan ti thei ve lova, keimahni mimal hlawkna leh party hausakna tur lam ringawt ai chuan Delhi mipuite phurrit chhawk zangkhaisak hi kan din chhan a ni,” tiin a sawi.

Mizoramin state kan hmuh aṭanga vawiin thlenga electric thar chhuahna tura sum kan sen tawh zawng zawng hi Pu Kejriwal, Delhi C.M anga eirukna leh hlemhletna tel miah lova hman ni sela chuan Mizoram hian electric hman sen loh kan thar chhuak tawh ngeiin a rinawm. Tumah in dem buai lovin tun aṭang chuan Delhi sorkar anga sorkar ṭha kan neih zel theih nan ṭan i la ve ang u.

Kan thu sawi hawn nan, Delhi Chief Minister Kejriwala'n, Labour Day (May day) 2018 a, kut hnathawktute hmaa a thusawi kha, i inhrilh thar leh phawt mai teh ang. "Mi retheite party kan ni a, hetianga ni tina inhlawhfate party kan ni hi kan inchhuang a ni. BJP leh Congress party-te chuan, "Anni ve hi, a chang leh electric bill an tihniam a, a chang leh a thlawnin tui an sem a," tiin min bei reng a. Mahse tunah hian lawmna ka nei, Delhi-ah hian AAP a sorkar hnu hian, tu emaw an lawm a nih chuan, a lawm nasa ber chu mi retheite an ni ang, chu chuan min tihlim a ni. A chhan chu mi retheite'n pawisa tlem tlem an khawl ve thei ta," a tih kha. Kejriwala hian a sawi ringawt lo, an ti tak tak asin.

DELHI ELECTRIC BILL CHU:
Aam Admi Party khu, sorkar laka lungawi lo, mipui kalkhawm din nia an CM berin a sawi ṭhin kha a ni tlat a. An electric khu hmun dang aṭanga an lakluh ve tho a ni. Tun hma chuan ni khatah darkar 4/5 te electric a awm lo ṭhin, kum tin bill a sang bawk. 2015 inthlan khan AAP chuan, 24 hrs current pek leh, bill tihhniam an intiam a. An intiam ang ngei chuan, Electric bill rate an hman lai zatvea an tihhniam bakah, unit 200 aia tlem hmangte tan bill an free a. Unit 200 hnuai lam bill free a nih avangin, unit 200 hman tlin loh tumin, current an ren vek a, chu chu an current hniangnar chhan pakhat niin an sawi. Unit 200 aia tlem hmang hi, Mizoram mipui aiin an tam zawk an ti.

Kejriwala thusawi ṭhin chu maw, "Vawiin hian kan electric bill hi unit tinah Rs.1/- in a pung tawh ang, ti ila chu, kan electic company-te hi, lawm avangin ka office-ah cheng vaibelchhe sang tel kengin an lo kal nghal ang. Mahse kan thei ve lo, Delhi mipui tana ding kan ni tlat a lawm," a ti ṭhin. Thil mak deuh mai chu, AAP hian tui litre 20000 chin an free bawk a, heti taka an insengso chung hian India rama UT leh state zawng zawng zinga leiba nei lo awmchhun an la ni thei. Controller and Auditor General (CAG)-in, India ram hmun hrang hranga sorkar sum hman dan report a siam leh a chhui chiannaah, Delhi sorkar chu, leiba nei lo sorkar angin a report a. Hei hi an CM ngei pawhin chhuangin, a au chhuahpui nasa mai.

CAMPAIGN NAN AN HMANG ZUI:
AAP chuan an intiam anga Electric bill tihhniam leh, unit 200 aia tlem free chunga leiba nei lova an kal theih tlat avangin, India ram state dangah pawh an Party tihchak nana hman tumin, electric bill free hi an hmachhuan a.

July 14, 2021 khan, kum 2022 a Goa Assembly election lo awm tur atan Kejriwal chu Goa-ah campaign in a kal a. Hetah hian electric unit 300 chin an free tur thu leh darkar 24 chhung electric supply an pek tur thu a puang leh ta hmiah mai. BJP lam chuan Goa leh Delhi inan loh thu an aupui a, an power minister Nilesh Cabral chuan debate neihpuiah a cho va, Delhi power Minister Satyendar Jain nen July 26 khan debate an nei a. Delhi power minister chuan, mipuite chhiah tling khawm, mipuiteah vek an pek let leh thu sawiin, kum 5 chhung chu Delhi-ah 24 hrs current chatlak lova an pek theih thute, unit 200 chin hmang an free thu leh unit 400 hmang chin bill chanve an laksak thu uar takin a sawi a, an debate thu zawng zawng kan sawi hman lo. An campaign a hlawhtling hle a ni ang, August 6.2021 khan Goa BJP MLA leh Minister pawh lo ni tawh ṭhin Mahadev Naik chu AAP ah a lawm lut ta riap mai, hei hian an politics titi a titam hle a ni. He an campaig hla bawk hi 2022 Punjab inthlan lo awm turah chaw chahah an hmang leh nghal.

MIZORAM ELECTRIC BILL:
Keini lam chu bill tihhniam leh Unit 200 chin free tihte chu a letling thawk a ni. Hripui leng kara a san em vang zawkin kan phun sup sup mai a. Electric bill hi kum tin tihsan ṭhin a ni. Hripui len lai leh a san nasat lai innang ta hi, mipuite ril rem lohna ber niin a lang.

Kan electric bill hi sorkarin a chanve vel min tumsak nia sawi a ni, chutiang zawnga ngaihtuah chuan phunna tur awm lo awm tak a ni a. Mizote hi hnam tihnuam tak, sorkar thupek zawm dual dual mai kan ni. Chuti chunga phunna tur kan hmu a nih chuan, fel tawk lo a awm a ni ngei ang.

Kan Power Minister, Zonet palaiin a kawmnaah khan, kan electric bill hi department-in JERC a rawtna an pek 41% a tihsan an rawt kha 20.7% a tihsan a nih thu a sawi a. Hri leng vangte hian tihhniam theih a ni ang em? tih a zawh belh khan, a theih lohna tur a awm loh thu a sawi a, mahse department lamin kan ennawn leh a nih chuan, tuna a sanna ai hian a san belh a ngai ang an ti niin a sawi ta daih mai!

A NI THEI DAWN EM NI?
Sum hmannaa thuneitu, dan zamtu, (legislator) te hi an lal khawp asin. Delhi-te ang em em chuan, mipui hnen aṭangin chhiah lak tam tur kan nei ve lo, unit 50 lek pawh bill kan free ve ngam lo maithei, mahse rorelna felfai tak chuan thil a tihdanglam theihzia AAP sorkar aṭang hian a hmuh theih a ni. Thil man 20% a tihsan em em hi chu a lutuk deuh lo maw tih hi mipui zawhna a ni. Mizoram Synod Budget-ah hian, kum tin budget punna hi 5% aia tihsan a rem lo. Sorkar lam hi chu kan hre pha ve lo a, mahse mipui hnena kan sum lak 20% laia tihsan hi chu, a tam lam deuh lo maw kan ti a ni?

TUM CHUAN KAWNG A AWM:
Goa power minister Nilesh Cabral leh Delhi power Minister Satyendar Jain te debate aṭang khan, Sorkar hian thil tih a tum chu, 'a theih loh ang' ti awm mah se, tihtheih an tum tlat chuan a theih a ni tih hi an debate aṭangin a chiang khawp mai.

Ram hruaitu ṭha chuan ram leh mipui an hmangaih a, an intiamna tihpuitlin nan an inpumpek tawp mai a. Bihar CM Nitish Kumar te chu, thingtlang kilkhawrah pawh Office hawngin, a riahchilh riap mai asin. Assembly session an neihte hian, thil fel lo a awm hlauvin a mu ngai mang lo an tih kha maw le! Delhi CM pawh slum area kilkhawr thleng thleng rapin, contractor in sakte a endik a, an hnathawh a hmun ngeiah en dikin, mipui hmuhah bill a sign hmiah hmiah mai a nih kha, hna ṭha lo chu an bill a pending hmiah mai bawk.

Democracy hi mipuite tan a nih rualin, lalna ngawr ngawr umtu an awmin, mipui hmelma a ni thei bawk. Mipui an sawk riltam sauh sauh a, inthlan leh hunah ei tur an pe a, an tling leh mai ṭhin. Mi hausa an hausa thur thur a, mi rethei an retheih tlawk tlawkna ramah a chang thei. Kan thupui aṭangin kan peng thui ta mah mah. Delhi electric bill leh Mizoram electric bill chu inpersan hle mah se, Delhi hlimthla hian rual awhna min pe ve tawh se la, a thlawna dawn lam ni loin, sorkar hi mipui ta a nihna hi chawi lian ve ila, hei aia dinhmun ṭha hi chu, mipuite hian kan chang thei tih hi i hria ang u.

MC. Lalrinthanga