Isua Vanah a awm a...
Sap Upa - Rev. F.W. Savidge leh Pu Buanga - Rev. J.H. Lorrain te'n Mizo Kristian te tana Pathian hla an phuah hmasak ber chu 'Isua Vanah a awm a' tih hla hi a ni tih kan hre ṭheuh awm e. Kristian Hla Bu kan hman mekah hian number 130 naah a awm a. Kum 2015 khan Mission Veng Kohhran Zaipawlin Music video siamin nalh takin an sak pawh kan ngaithla fur tawh ang.
He hla hi kum 1895 velah an siam tawh a, kut ziakin Zosaphluia (D.E. Jones) kha an hnutchhiah a. Zosaphluia chuan hma la in kum 1899 - a Mizo Kristian Hla Bu hmasa ber an tih chhuah an a telh a, F. Vanlalrochana'n min hrilh a, ka lawm hle.
Ka rilruah he hla hi tun hnaiah a awm reng mai a. He thu ka ziah hma lawk hian ATC Male Voice Conductor Kennedy Lalhmangaiha room-ah ka han chho a, ṭingṭang nena min sak sak turin ka han ngen a. Ka vanneihna belhchhah turin ATC Male Voice member pahnih Rinchhana leh Makuka te an lo awm hlauh bawk a. Tichuan, Makuka'n ṭingṭang a perh a, kan sa ho a, an chungah ka lawm hle.
He hla an siam lai vel hi kum 1895 vel bawr a nih chuan Mizo Kristian te kan la tlemin ziak leh chhiar thiam pawh kan la tlem hle ang a, Bible pawh hi kan la nei kher lo ang - Bible bu pum kan neih pawh kha kum 1959 ah chauh a nih kha. Mahse Mizo Kristian ṭiak tir te khan Pathian fakna hla kha an mamawh em em dawn si a. Tichuan, Sap Upa leh Pu Buanga te hian Mizo Kristian tiak tir te rilru leh ngaihtuahna leh dinhmun (context) hre ran in he hla hi an siam dun ta a ni ang tih a rin theih a. An inpekna a ropuiin a hlu ngawt mai!
A hla thu hi kan en chuan Zoṭawng an hman pawh a la mawlin hla thu un leh ril pui pui a nih lohzia kan hre thei a. Anni pawhin Mizo ṭawng an thiam ang angin leh Lal Isua hun hman dan leh khawvela a lo kal chhante tarlang thei tur ang berin he hla hi an buatsaih a ni tih a hriat a. Zoṭawng zirchawp leh nghala hetiang hla ṭha leh ropui, Lal Isua chanchin leh a lo kal chhan te ropui tak maia hla hmanga an lo phuah chhuak mai thei hi a ropui tak zet a, Thlarau Thianghlim pawlna ropui tak an chang a ni tih pawh a hriat hle.
A hun laia Mizote dinhmun ngaihtuah khan hetianga hla thu awl leh sak nuam, mahse min chhandamtu Lal Isua chanchin tawi kim taka sawi thei bawk si phuah chhuah har dun tur te hi tun hnua ngaihtuah let leh hian an ngaihsanawmin an fakawm tulh tulh mai. A thluk hi Sacred Song and Solos a mi number 376 na an hmang a ni tih Kristian Hla Bu-ah kan hmu.
Mizo Kristian ring thar, ziak leh chhiar thiam sawlh sawlh leh thiam miah lo, Bible pawh a bu pumpui chhiar tur la nei mang lo te hnenah he hla hmang hian Lal Isua chu khawvelah lo kalin min chhandamtu a nihzia min puanchhuah sak a. Lal Isua chu kan aia thi a tholeh, min chhandamtu a nihzia he hla ropui tak hmang hian min puanchhuah sak a, Mizo Kristiante kan vanneihzia chu vawiin thlengin a taka tawngtu leh hretute kan ni.
Lal Isua kha Vanah awmin Pathian fapa ropui em em nimahse mihring te avangin lei-ah a lo kal a. Mihringte anga lo awmin keimah min chhandam a duh avang liau liau in he khawvelah hian a lo kal a nih thu Bible-ah kan hmu tih hi Pu Buanga leh Sap Upa te khan hla hmangin min puan chhuah sak a ni.
Lal Isua dam lai chuan khaw hrang hrangah kalin damlo - pitar, putar, naupangte leh mi zawng zawng chu a khawngaih avangin a ti dam a ni tih kha Mizo Kristian ring thar te kha min hrilh leh a. A thu mai pawhin mitel, kebaite leh mitthi te a tih dam thu kha min hrilh a ni.
Tin, Lal Isua chu khawvelah keimahni anga a lo awm lai khan Pathian thu min hrilh fo a, chu a thusawi chu ka awih chuan min chhandam dawn a, ka awih loh erawh chuan Pathian - Jehova chuan min hrem dawn a ni tih min hrilh leh bawk.
Pathianin thu a pek kha Isua chuan mi a hrilh ṭhin. Mahse chu a thusawi chu mi ṭhenkhat te'n an awih loh a, ṭhenkhat te erawh chuan an awih a. Mahse a hnampui ngei Juda mi te khan an awih loh avangin Kraws-ah an khenbeh a, an tihhlum thu te chu a mawl thei ang berin min hrilh.
Chutiang chuan Lal Isua chu kan sual ai a thi a. A ṭhiante'n phumin ni thum chinah a tho lehin min chhandamna tur chu a thawk zo a. Tunah vanah awmin min chhandam a duh em em a ni tih Sap Upa leh Pu Buanga te hian he hla hmang hian min hrilh a ni.
Rinfela Zadeng