PE SUH U
Hla phuahtuin, "Sawi nawn leh rawh, min hrilh leh rawh," a tih ang deuhin sawi nawn sawi nawn ngai hi a awm ve.
Mizo ṭawngah chuan verb-a kan hman fel nghal mai theih hi noun-a siam hranpaa verb dang nena rem khawm kan ching ve lo a, kan verb nghal mial mial ṭhin. Chumi kan ṭawng kalhmang fel tak, tawi si, fiah si chu kan thlauthla mek a; Sap ṭawng kalhmang buarchuar (buaichuar ni loin) zawk leh thui zawk hi kan entawn nasa ṭan niin a lang a. Chu chu kan sim leh thei mial dah law maw tiin i han pau ve leh teh ang.
"Exam ka pe" tih ching an lo awm ta a, "Ka exam, kan exam" tih hi hman dan pangngai zawk chu a ni. A chang chuan "Kan in-exam" te pawh kan ti bawk. Tun hma deuh tak takah kha chuan, tuna upa ni tate hian, "Ka exam, kan exam" tih aiah "Exam ka bei" te pawh an lo ti ṭhin a; mahse, hei pawh hian Sap ṭawng kalhmang a pâwl lek lek a, exam hi verb-a hmangin "Kan exam, kan in-exam" tih mai hi a fel ber.
"Exam ka pe" tih ṭawngkam hi Sap ṭawng zulzui pawh a ni chiah lo. India Vai, chutah pawh hmar lam (North India) Sap ṭawng dik teuh deuh kan entawn a ni awm e.
"Interview ka pe" tih ching an awm leh a, hmang ngai lo tan chuan a hê hû mai. Hetianga ti lo hian Mizo ṭawng kalhmang pangngai bawkin, interview hi verb-a hmangin "Ka interview, kan interview" tih hi a ṭha zawk. Duh leh Sap chuan noun lo ti mah se verb-ah kan hmang duh a ni mai.
"Hremna an pe" tih ching te an awm ta. A hmaa Sap ṭawng kan sawi pahnih, exam leh interview kha Sap ṭawng lamah chuan noun a ni ngei mai a; mahse, kan ṭawng chheh danah verb-a hman a rem zawk avangin verb-a hman nghal hmiah mai kha a ṭha zawk kan ti kha a ni a. Bazar pawh noun ni mah se "Kan bazar" mai zel a, a felin a dik em em a ni.
Tuna mi "hrem" hi chu kan ṭawngah verb a ni sa a. Sap ṭawng entawna noun (hremna) chher hmasak tê tê hnûa verb dang "pe" han chheh tel vel kha tih dan tur a ni lo. Verb "hrem" kha verb-ah vêk kan hmang nghal mai tur a ni. A nih loh chuan kan ṭawng kan tichhangchhe mai mai tih hriat tur. "Mi sual chu hremna an pe" ti loin "Mi sual chu an hrem" tih mai ṭhin a ni.
"Zirtir" pawh verb a ni sa. "Zirtirna" tia noun kan siam chawp chuan verb dang kan mamawh lo thei lo a, kan ṭawngkam a hnawkin a buarchuar zo ta ṭhin. "Zirtirna an pe" ti duah loin "An zirtir” kan tih ṭhin ngei kha.
Kan zirtirtute'n, "Homework ti lo chu hremna ka pe dawn" an ti ngai lo a; "Homework ti lo chu ka hrem ang," an ti zawk ṭhin. Chu chu kan ṭawngkam chheh dan pangngai a ni.
Thil inpêk hrim hrim erawh hi chu a ṭha e. A mamawh zawkte hnena chhangper panga leh sangha pahnih pêk te hi hlu deuh asin. Amaherawhchu, inpêk loh tur chi hi a awm ve, chung chu a chunga ka han sawi tak te kha a ni a. Tu mahin i pe tawh lo ang u.
Tun hnai lawkah pawh Facebook lam thuziakah "Japan-in humhimna a pe ta" tih thupui te an hmang tak kiau kuau a, "Japan-in a humhim ta" tih mai âwm hi a nia.
Rempuia R. Lûtmâng