Sakhuana leh politics indona
Mizoram Political history-ah chuan 2018 MLA Inthlanpui lo awm tur hi kan Sakhuana lam hawia fiahna tak tak kan tawn hmasak ber ṭum a ni ang. India ram politics inlumlet han thlir hian Hindutva - religious-based Party BJP chuan State tam takah sorkarna an siam ta. North-East State zingah chuan Assam, Arunachal, Manipur-ah te thiam takin BJP chuan rorelna an siam a. February, 2018 chhungin Tripura, Nagaland, Meghalaya-ah te MLA Inthlanpui a awm leh mek a. Hindutva ideology nen BJP chuan a thurualpui RSS volunteers, Nath Sect volunteers etc. nena ‘Sirukla’ in an rawn thawk chhuak. North East pumpuiah anmahni hlanga rorelna an siam theih loh pawhin Regional Party nen tal sorkarna siam an tum ruh khawp mai.
Tripura: Tribal hnam hrang 19 awm khuan Tripura thingtlang ‘hmun thuma ṭhena hmun hnih ram an luah’ a, mihring erawh 30% vel chauh an ni thung. Assembly seats 20 hauhsak (reserved) a ni. Indigeneous Peoples Front of Tripura (IPTF) party dinin BJP nen hian an thawk dun a, seat 33 - 40 ah chakna nei ngei turin an volunteers an campaign ngawrh khawp mai.
BJP thutiam - Autonomous State Council, Tribal ho tan siam, Special Economic Zone siam, International Airport siam, 7th Pay Commission hman, HIRA (Highways, I-Ways, Roadways, Airways), Employment Opportunities for Youths tihte a ni nawk mai. 3400 polling stations awm vil turin volunteers (Shakti Kendra Vistarak) tam tawk, polling station 5 vil turin volunteer pakhat zel an ruai a. E-Roll a voter-60 zelte mamawh lo en fel puitu ‘Panna Pramukh’ an ruai bawk. Consituencies 60 awm chhunga harsatna awm reng reng lo ching fel tur tlangval vengva kum 26 vel mi 60, constituency pakhat zel enkawl tur an ruat bawk. Thingpui huan 36 atan a hranpa in 36 an ruai bawk a ni. An tumruhna leh taimakna hian ‘hnehna’ an chang a nih pawhin an phu a ni. Tripura-ah hian Hindu 85%, Muslim 8%, Kristian 5%, Buddhist 3% an awm. Tribal zingah Hindu an la tam ber a, Kristianin an dawt. Hindutva a chakna state a nih hmel.
Nagaland: Peace Talk nei mahse a vawrtawp a la thleng thei lo. Greater Nagaland - Nagalim siam tumna chu thil namai a ni lo. Party 11 lai Nagaland-ah an awm. BJP hian thiam takin Politics a vawrh a, Nagaland a CM vawi thum lo ni tawh leh MP ni mek Neiphiu Rio (unopposed a MLA tling thei) te party National Democratic People’s Party nen ṭang kawpin BJP hian seat 20 an chuh dawn. Nagaland hi Kristian tam berna (91%) a ni mek a, Nagaland Baptist Church Council (NBCC) chuan Naga mipuite chuan “Trisul (Feikibar) nge an thlan dawn Cross” tiin February ni 11 khan campaign an nei a, voter-te pawisaa thlem lungawi theih mai mai hi ‘anti-Jesus Christ’ a ni tih chu an auhla a ni.
Rev Keyho, NBCC General Secretary chuan, ‘Hindutva Movement’ hi kum tam pawh la ni lo chhungin a chakin a lut thuk tawh lutuk, RSS political wing, BJP hian thuneihna a chang zel mai si,” tih a sawi chhuak hial a. Kristian tamna state, Nagaland-ah pawh BJP (Hindutva) bawk a chak ngei ang, tih chu Manipur CM, N.Biren Singh chuan a sawi hmiah mai. Trisul versus Cross-ah chuan tunge hnehna chang dawn? Kristianho pawh an tang rual thei tawh bik lo, Politics chu sakhuana chungah lengin indona-ah hnehna changtu zawk a ni dawn em ni le?
Meghalaya: Regional Party - National People’s Party (NPP), United Democratic Party (UDP), Hill State People’s Democratic Party (HSPDP), Khun Hunniewtrep National Awakening Party (KHNAM), People’s Democratic Front (PDF) te hawi lama zirin Congress leh BJP te hi tu zawk nge sorkarna siam ang tih chu sawi lawk a harsa. Meghalaya-ah Kristian 78%, Hindu 14%, Muslim 4.5% an awm. 1830 vel aṭangin Khasi ramah Christianity a lut ṭan a, 1867 vel aṭangin Garo ramah Christianity a lut ve leh. Sakhuana an lak urhsun viau laiin an Politics chu a chiri deuh.
Mukul Sangma (Congress) chu mipui 42.63% in rorel zui tura an duh laiin Congrad Sangma (NPP) chu 33.62% in an thlang zawk thung. Others 23.75% hian an hawi lama zirin sorkarna siamtu tur chu a chiang ang. Garo ramah February, 2018 a Baptist Church din champha 150-na lawm an tumnaa mi pawimawh Rev Paul Msiza, Head of Baptist World Alliance chu S.Africa Indian Embassy chuan VISA a pek duh loh chuan nghawng nei tura ngaih a ni. Garo Hills a MLA seat 24 awmah BJP chuan seat 20 chuh an tum.
Jaintia Hills-ah BJP chuan chak an tum. Amit Shah, BJP President chuan ni 17.2.2018 ‘political rally’ ropui tak mai Jowai leh Malki Ground, Shillong-ah a nei a, kar khat dang cham chilh a tum. Ni 15.2.2018 khan Defence Minister, Nirmala Sitharaman chuan ‘Vision Document for Meghalaya, Time for Change’ a tlangzarh. Jobs for Youths, Lifting of ban on Coal Mining, Organic Farming, 7th Pay Commission anga hlawh pek, Most Sought after Tourist - Hub, Check Influx of foreigners, tih te hi an Poll Promise a ni.
Congress lam pawhin Kristian campaigners langsar an tir lut mek. Oomman Chandy (ex-CM, Kerala) te pawh an inkulh mek. Anand Sharma (Ex-Commerce Minister) phei chuan “BJP leh NPP, UDP te hian ‘Match-fixing’ an siam a, NEDA hnuai a awmin BJP puihna (fund) la siin BJP nen inzawmna nei lo anga insawi hi voters hmusitna a ni” a ti hial. An inbeihna a na khawp mai. Manipur ang bawkin BJP+Regional Party sorkarna piang mai thei dinhmunah Meghalaya a awm. Trisul vrs Cross, tunge hnehna chang dawn?
Mizoram: Congress-in Seat 40 lak an tum, MNF-in Congress chhawk bung hmawka seat 10 bak pek an tum lo. Chutihlaiin ZPM chuan sorkarna siam an tum mek bawk, ‘In sawk khawm movement’ ah hian ZNP, MPC te chu recognized party an ni, a dang hi chu political-base nei lem lo infin khawm an ni. Unit leh mipui han back-up tu nei tam lo chuan inthlanpui han hmachhawn hma hian ‘a spring a rul hman mai ang’ tih a hlauhawm deuh.
BJP hian March thla vel aṭang chuan campaigners + lirthei tam tawk rawn thawn lutin Tripura leh Meghalaya chhunga an campaign anga ‘siruk la’ a an rawn tleh chhoh chuan Border area, Western belt constituencies- Serlui, Tuirial, Hachhek, Dampa, Thorang, West Tuipui, Tuichawng, Lawngtlai West, Palak an rawn bitum hmasa ngei ang. Mizorama kristianna dal ta lutuk, ‘pawisa biakna culture’ a lut mek kan political system an rawn suasam dan tur hi lo thlir thiam a harsa khawp mai.
NEDA hnuaia awm si BJP nen inzawmna nei lo anga insawi ho te nen hian Meghalaya iangin BJP+ Sorkarna a awm lo ang tih sawi a harsa khawp mai. ‘Trisul (Feikibar) versus Cross’ ti chung si hian kan tawlhlohpuan sin chungin ‘moral corruption hi kan rilru chhungril-ah a lo lut thuk tawh hle mai’ kan ti hniam raih mai dawn em ni le!? Nge ni, Pathian hian Israel fate iangin Mizoram then thianghlim nan BJP a rawn tir dawn tih chu i lo thlir phawt ang. Zawlnei-ho an rawn inlar hun nghak phawt mai ang.
CJ Zova, Zobawm