Ramri chinfel dan tur
‘Assam nena kan ramri chinfel dan tur’ tiin ka ziak ngawt a, ‘Rawtna tâwi tê’ ti zawk ila a dik zawk ang. Rawtna tawi te kan sawi hmain Chief Minister kan neih tawhte hmalak dan tawi te tea tarlan hmasak ka duh a, chiang fek fawka sawi tur chuan lehkhabu phek 60 vela chhah ziah a ngai ang.
1. Pu Ch Chhunga: Pu Chhunga kha chu ramri chungchangah chuan CM kan neih tawh zingah CM dangte cho phak rual loha sangah kei chuan ka dah a. Amah ang bawka Mizoram leh mipui hmakhaw ngai, lalna leh thuneihna te, in ropui leh sum leh ropuina sira hnawl ngam, mi tam tak hriat loh Pu R. Vanlawma (RIP) kha a ni bawk a, anni pahnih hi chu kan ram hmangaihtu No. 1-ah ka dah ve ve a ni.
Pu Chhunga CM chhung kha rambuai thim chhah lai a ni a, khati chung chung pawh khan ramri chungchangah a hmalakna leh hmachhawp ang ang chhunzawm leh vei an awm lo ti ila kan sawi sual tam lo hle ang.
2. Pu Ṭhenphunga: Pu Ṭhena khan ramri buai hi a vei hle a, mahse, Zoram mipui duh leh engto ber MNF leh India inbiakrem kha a ni a. Pu Ṭhena lah khan Pu Laldenga leh a thláwptu MNF ràwt chimih kha a tum a ni si a. MNF pawh a tiphel ta reng a. Hnam sipai Battalion 7 zinga 6 an Commanding Officer te leh Major chin chunglam zawngte kha Pu Denga a dotir thei a. CH Battalion Co. Lt.Col. Kawlvela (RIP) chauh khan Pu Laldenga kha a thlawp ta a ni. Pu Laldenga MNF a do nasat avanga CM pawh ni zui thei loin inthlannaah sawrkarna a siam thei ta ngai lo ti ila a dik hle ang. Remna leh muanna kan neih hnuah Pu Ṭhenphunga kha CM ni ve ta ngat se la ramri thu-ah hi chuan Mizoram hian hma thar leh hmel thar a hmuh ngei a rinawm.
3. Pu Laldenga: Zoram mipui zawng zawng khan rambuai kha kan kham a, inremna awm se kan duh avangin ramri buai chinfel chu sawi loh District Council-ah pawh kir leh dawn mah ila pawi kan ti lo zawk awm mang e, tih khawpin rambuai kha kan kham a ni, tiin sawi ta ila thu uar kan ni hauh lo ang. Chutiang khawpa nasaa ram mipuiin remna leh muanna kan lungkham lai khan Pu Ṭhena khan, “Helnain hlawkna a hmu tur a ni lo,” tia a sawi mai bakah India ram MP zawng zawngte hnenah a party (P.C. Party) khan lehkha an pe a, Pu Lalthanhawla pawh khan remna a duh emaw tih laiin inrem lohna tur kawng a lo dap ru reng bawk nen. Chutiang deuh bawkin Pu Laldenga pawhin Independent chu a sual chhuak rih dawn lo tih hriain inremna siam loh chu thih hlauh takin a hlau ve rawl nen, inremna kha ziakin a awm ta a ni. Chuvangin remna thuthlung ziak hi chu tuma'n sawisel tawh lo ang u.
4. Pu Lalthanhawla: Pu Hawla hi kum 20 chuang CM ni thei leh ni rei ber a ni a, a lal chhung zawng khan ramri chinfel thu-ah sawi tlak hnuhma ṭha hnutchhiah a nei lo. Assam CM Pu Saikia kha a pu, amah chawi liantu, CM a nih hma zawnga sum leh paia a rinpui ber a nih avang khan han insawi huaisen ve bawk ṭhin mah se, ramri thilah chuan a be ngam ngang lo a ni ber mai. Pu Hawla CM rei chen ang khan Pu Chhunga leh Pu Ṭhena te kha CM ve ta ngat se tun dinhmun ang mai mai hi chu kan nih a rinawm loh. Pu Hawla CM kum 10 chhung phei kha chu Sawrkar laipui leh State-ah Congress vanglai leh ropui lai a ni tak meuh a. Pu Chhunga leh Pu Ṭhena anga ramri vei ni ve ngat se la chuan ramri buai hi chinfel a ni hial mai thei bawk. Mahse, ram leh hnam veina a nei hlawl si lo, ama thusawi hian chu chu a tichiang hle, “Miin Lalthanhawla chu a thatchhe si, zu a heh si, a H*** si, an ti hi ka haw lo, ka nihna dik tak a ni,” a tih leh, “Politics avangin zan khat pawh mut theih loh ka nei ngai lo,” tia a sawi hian a hrilhfiah chiang hle.
5. Pu Zoramthanga: Pu Rama pawh kum 13 ro a rel chhung hian ramri chinfel tumna kawngah hmalakna tak tak leh chhuan tur engmah a nei lo tiin sawi ta ila dawt sawi kan ni hauh lo ang. Pu Hawla'n Saikia a hlau ang khan Pu Rama hian Himanta, Assam CM hi a hlau ve a nih hi ka lo tih laiin Pu Hawla ai chuan Pu Rama a huaisen zawk ka ti ngam ta. Eng vangin maw, kan tih chuan, Pu Hawla CM lai khan Assam Police-ten ramriah kan Mizo puite kutthlakin silai an hmehpuah khan Pu Hawla'n a chhang let ngam lo a, Pu Rama erawh chuan a chhang let ngam a nih hi. Pu Rama thiltih hi Zoram mipui zawng zawngin kan thláwp tak meuh a ni, kan ti ngam awm e.
Rawtna chu: Kan Chief Minister hian party mal rilru pu loin party hrang hrang leh NGO-te tihtak meuhin hmalak dan tur relpui ṭhin se la, huaisen takin hnungtawlh miah loin ding tlat se, hun lo kal zel turah pawh sulsu hmasatu ber a ni e, kan la ti ngei ang. Chutianga hma a la chhunzawm loa dawih aw chhuaha a zuzipui ngat chuan Zoram Politic-a mawhphurhna a lak chhung zawng rei hle mah se, ram tan thil ṭha hnutchhiah a neih sawi tur a neih loh hmel a ni.
Kan ram Politician kal tawh leh ni mekte hian Israel, Israel tiin entawn tlak an nihzia kan sawi chamchi a, an ram zim tea party hrang tam dan leh an inngeih lohzia te, party mal sawrkar siam thei lo khawpa vawiin thlenga ṭangho sawrkar siama lungrual lo si, an hmelma Arab ramte'n an do erawh chuan kawikawm thin ang ṭhapa lungrual an nih dan kan sawiin kan hrechiang hlawm hle. Keini Zofate pawh tuna kan lungrual ṭhap ang hian hnam thilah (ramri etc.) chuan i ṭangrual zel tawh ang u. Chumi bul ṭan tur chuan Pu Rama hian mawhphurhna a nei hmasa ber ta a ni tih a inhriat a, bul a ṭan thiam a ngai tak meuh a ni.
Ramri chinfel duh a, ngaihtuahna leh vei em em kan mi hmasa tam takin mual min liamsan hnu hian a la dam (pute) Lalhmingthanga, C. Chawngkunga, Lalfakzuala etc. te hi an chak lo viau tawh a nih loh chuan kan sawrkar hian râwn ṭhin se, heng bakah ṭhangthar mi thiam leh ram leh hnam vei tak takte pawh Pu Rama hian fawmkhawm a, tihtak zeta hma a lakpui chuan Zoram mipui hian kan thlawp zel ang tih rinhlelh rual a ni lo.
Kan Opposition party te pawh hian Pu Rama thusawi luangliam, “Ramri chinfel dan thuruk ka hria,” tia a sawi hi, sawi ri chhen tawh bawk lo se la, kan CM hian ramri chinfel dan thuruk hriat kiau a nei lo tih kan hriat tlan vek a ni si a, amah nuihza siam nan ramri buai kan khel chhung hi chuan sawi ri fo tawh suh se.
Lungrualna hi ram leh hnam tan himna kulhpui ber a ni si a.
M.C. Lalrinthanga