HOME SCHOOLING...
Ziakmi te thuziak avanga sawrkar a nghin laih hun tur te, Journalist te report avanga Politician leh Officer ṭawp deuhte an tlak phak phak hun tur thlir chungin, engahmah kan chan rih mai loh t<r Home Schooling chungchang hi khawhar hn>mah tal han ziak leh ta ila! School zirna in aia daipawna waiting shed a ṭhat zawk tlatna ram, kut hnathawktu te aia party Office a kal ṭhinte an din chhuahna ram, sumd^wng aia politician-te’n sum leh pai an hl>p hnem zawkna ram, a chhunga betute thinlung aia Biakin rawng a thianghlim zawkna ram hian a la mamawh ve maithei asin!
Hmana Primary Education chawikan chungchang ka ziah kha, khami av^ng khan Zarkawt venga zirtirtu pakhat chuan min lo chhinchhiah ve ran bawk kha maw. Tu pa chhul chakna dawmdawi ei emaw ang deuhvin, khawi maw lai laiah chuan a lo thawk ve mial mahn^!
Naupangte nitin school a kaltir lova, nu emaw pain emaw, zirtirtu ruai hial pawha in lama inzirtirna ‘Home Schooling’ hi Education reform lama tui mi Researcher John Holt leh Raymond Moore a te thahnemngaihnain 1970 chho velah United States-ah chin ṭan a ni a. Private School te a to >m av^ng leh Public Schoola zirna te’n duhthu an sam loh deuh ṭhin bawk si av^ngin, nu emaw pa emaw, lehkhathiam tho si, sum leh pai dek chhuak tura hna thawh nei lem si lo te, rawngbawltu nupui, hmun danga sum leh pai zawnga va thawh remchang chiah si lo te, sum leh pai harsatna avanga Private School leh Public School-ah takngial pawh fate t$r hleithei lote’n mahni in lama an f^te an zirtir ṭhin chu Home Schooling an ti.
A tawi zawngin sawi ila, Registration Fee tl>m-a-zawng chawiin naupang an va register ve a, in lamah an zirtir ta gar ngar a, exam hunah an va exam ve mai ṭhin a ni ^wm e. Tunah hian US a state zawng zawng 50 ah he zirna hi dan hnuaiah pawm (legalized) vek a ni. Kum tinin zirlai 7-15% in an pung zel a, naupang maktaduai hnih zetin Home Schooling kaltlangin lehkha an zir mek a ni awm e.
Tin, Home Schooling an chawis^n telh telh chhan lian tak pakhat chu, khawlai nun ṭha lo tak takte chu School aṭanga an zir chhuah tel tlat ṭhin avangin chuti ang laka an f^te an fihlim theihna t<r te, School-in beihna a tawh fo t^k av^ng leh School-a inkahna r^pthlak pui pui, thih buaih buaihna (massive killings) te hial a thlen t^k fo av^ng te pawh a ni ^wm e. Rawngbawltu nupui lehkhathiam te phei chuan, khawlai nun sual laka an fate chhan himna’n, rawngbawlnaa ngaiin an f^te in lama zirtir (Home schooling) hi an uar hle a ni ^wm e.
Kan ramah hnate a la tl>m >m avangin, nu leh pa lehkhathiam pangngai chhunl^wna tihtur hre lem lo te, nula tlangv^l an zirna lama kal z>l rem tawh lo awm mai mai lo thei lo te kana awm fur ^wm e. Home Schooling hi kan ramah hian apply ve ni ta sela, a bik takin khawpui lamah hi chuan a ṭha hlein a rin^wm. Elementary education lamah hma kan s^wn phah viau thei bawk ang.
Dik tak chuan tun dinhmuna kan primary education hi chuan duhthu a sam lo >m >m a. Khaw tin maiah kan Primary zirna In te chu a tlabalin ngaihsak a hlawh lo hl> a. Primary School building zawh fel fai loh, a bang zut mam loh leh rawng hnawih mang loh te a ni tl^ngpui. Chu chu thuhran ni sela, thingtlang lam school phei chuan zirtirtu awmchilh theitu an hmu zo ta meuh lo a nih hi.
Khawpui lamah Private School te tihmasawnin, sum leh pai lama harsa deuh te’n an zawm ve theih d^n tur scholarship te sawrkarin ruahman sela. A duh leh a theite t^n, In lama an f^te an zirtir theihna t<rin Home Schooling hi awm bawk sela. Sawrkar Primary school zirtirtute hian thingtlang lam hi vil uluk lehzual ta ila a ṭhain a rinawm. Elementary Education hi tihtak zeta kan vei loh chuan kan hnam hliam hi a thuk lutuk ang.
Khawvel ram ropui ber berte pawhin an ngaihpawimawh ber leh an hmachhuan lian ber ‘Human Resource’ hi politics ṭha lo av^nga kan tihkang chah vaih chuan a la pawi vawng vawng d^wn a ni.
Rev. Jh. Za Hluna